Personi në foto, efektivi i ‘Shqiponjave’ Edison Adri, i cili mbeti i plagosur gjatë operacionit policor të zhvilluar në zon&e...
BOTA
"Ndryshet klimatike po zgjasin ditën," studimi: Fenomeni, një demonstrim se si veprimet e njerëzimit po transformojnë Tokën
n.fPërditësimi i fundit 16 Korrik 2024, 09:37
Foto ilustruese
SHBA- Ndryshimet klimatike po bëjnë që gjatësia e çdo dite të zgjatet, tregon analiza, pasi shkrirja masive e akullit polar riformëson planetin. Fenomeni është një demonstrim se si veprimet e njerëzimit po e transformojnë Tokën, thanë shkencëtarët, duke rivalizuar proceset natyrore që kanë ekzistuar për miliarda vjet.
Ndryshimi në gjatësinë e ditës është në shkallën e milisekondave, por kjo është e mjaftueshme për të penguar potencialisht trafikun e internetit, transaksionet financiare dhe navigimin GPS , të cilat të gjitha mbështeten në matjen e saktë të kohës.
Gjatësia e ditës së Tokës është rritur në mënyrë të vazhdueshme gjatë kohës gjeologjike për shkak të tërheqjes gravitacionale të hënës në oqeanet dhe tokën e planetit. Megjithatë, shkrirja e shtresave të akullit të Grenlandës dhe Antarktidës për shkak të ngrohjes globale të shkaktuar nga njeriu ka rishpërndarë ujin e ruajtur në gjerësi të mëdha gjeografike në oqeanet e botës, duke çuar në më shumë ujë në detet më afër ekuatorit. Kjo e bën Tokën më të shtrirë - ose më të trashë - duke ngadalësuar rrotullimin e planetit dhe duke e zgjatur edhe më tej ditën.
Ndikimi planetar i njerëzimit u demonstrua gjithashtu kohët e fundit nga kërkimet që treguan se rishpërndarja e ujit kishte shkaktuar lëvizjen e boshtit të rrotullimit të Tokës - polit verior dhe jugor. Një punë tjetër ka zbuluar se emetimet e karbonit të njerëzimit po tkurren stratosferën.
“Ne mund të shohim ndikimin tonë si njerëz në të gjithë sistemin e Tokës, jo vetëm në nivel lokal, si rritja e temperaturës, por me të vërtetë rrënjësisht, duke ndryshuar mënyrën se si lëviz në hapësirë dhe rrotullohet”, tha Prof Benedikt Soja i ETH Cyrih në Zvicër.
“Për shkak të emetimeve tona të karbonit, ne e kemi bërë këtë në vetëm 100 ose 200 vjet. Ndërsa proceset qeverisëse më parë kishin vazhduar për miliarda vjet, dhe kjo është e habitshme,” tha ai.
Koha e njeriut bazohet në orët atomike, të cilat janë jashtëzakonisht të sakta. Sidoqoftë, koha e saktë e një dite - një rrotullim i Tokës - ndryshon për shkak të baticave hënore, ndikimeve klimatike dhe disa faktorëve të tjerë, siç është rikthimi i ngadaltë i kores së Tokës pas tërheqjes së fletëve të akullit të formuara në epokën e fundit të akullit.
Hulumtimi, i botuar në Procedurat e Akademisë Kombëtare të Shkencave të SHBA-së, përdori vëzhgime dhe rindërtime kompjuterike për të vlerësuar ndikimin e shkrirjes së akullit në gjatësinë e ditës. Shpejtësia e ngadalësimit varionte midis 0.3 dhe 1.0 milisekonda në shekull (ms/cy) midis viteve 1900 dhe 2000. Por që nga viti 2000, ndërsa shkrirja u përshpejtua, shkalla e ndryshimit u përshpejtua gjithashtu në 1.3 ms/cy.
