Këto ditë, vëmendja globale është përqendruar te një nga ngjarjet më të mëdha sportive në botë, Kupa...
BOTA
Negociatat me Iranin/ Pse 'Zvicra' e Lindjes së Mesme tërboi presidentin amerikan
PiranjatPërditësimi i fundit 18 Qershor 2026, 23:16
Ishte prej kohësh ndërmjetësi i padiskutueshëm në negociatat midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara përpara se të humbiste mbështetjen. Sulltanati i Omanit u distancua papritur nga Trump në negociatat e fundit, me Uashingtonin që kritikoi afërsinë e tij të tepërt me Teheranin.
I quajtur "Zvicra e Lindjes së Mesme" për neutralitetin e tij, shteti i qetë i Gjirit, i cili ndan Ngushticën e Hormuzit me Iranin, kishte qenë një mbështetës kyç i marrëveshjes bërthamore të Iranit të vitit 2015, nga e cila Trump u tërhoq tre vjet më vonë. Megjithatë, kur presidenti amerikan njoftoi se kishte arritur një mirëkuptim me Republikën Islamike për t'i dhënë fund luftës në Lindjen e Mesme, ai përmendi rreth gjashtë vende të përfshira në bisedime, përfshirë monarkitë e Gjirit, pa përmendur sulltanatin.
"Modeli i Omanit bazohet gjithmonë në trekëndëshim, i cili konsiston në mbajtjen njëkohësisht të kanaleve të hapura të komunikimit me Teheranin, Uashingtonin dhe vendet e Gjirit", thotë Hisham Helger, analist në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara në Londër. "Ajo që ka ndryshuar, vazhdon ai, është toleranca" e qeverisë amerikane ndaj një bashkëbiseduesi i cili u përmbajt nga përmendja e Iranit kur dënoi sulmet në territorin e tij dhe në rajon, ndërsa në të njëjtën kohë denoncoi bombardimet "e paligjshme" të SHBA-së ndaj Iranit.
Ndërmjetës i mëparshëm
Omani ka një politikë neutraliteti që i ka lejuar atij të ndërmjetësojë në konflikte dhe mosmarrëveshje të ndryshme gjatë viteve. Ishte shteti i parë i Gjirit që priti një udhëheqës izraelit në vitin 1994. Sulltanati ka pritur gjithashtu bisedime midis Huthisëve, rebelëve jemenas të mbështetur nga Irani dhe Arabisë Saudite, e cila mbështet qeverinë jemenase.
Dhe pas rolit të tij në marrëveshjen bërthamore të Iranit të vitit 2015, ai ka luajtur një rol ndërmjetësues në disa raunde negociatash me Iranin nën administratën aktuale Trump. Një mision që është vënë në provë të rëndë, pasi këto negociata u ndërprenë çdo herë nga sulmet amerikane ndaj Republikës Islamike, në qershor 2025 dhe në fund të shkurtit të kaluar.
Ministri i jashtëm i Omanit i kishte bërë thirrje SHBA-së të ndalonte sulmet, duke gjykuar se Teherani nuk kishte asnjë "mundësi tjetër logjike" përveçse të përgjigjej, në një artikull të botuar në mars në revistën The Economist. Pastaj, në mes të luftës, Sulltani i Omanit Haitham bin Tariq e përgëzoi Ajatollah Mojtaba Khamenei-n për emërimin e tij si udhëheqës suprem, pas vdekjes së babait të tij Ali Khamenei gjatë sulmit izraelito-amerikan. Pas kësaj, Pakistani - me mbështetjen e Egjiptit, Turqisë dhe Arabisë Saudite - udhëhoqi negociatat, me Katarin që gjithashtu luante një rol gjithnjë e më të rëndësishëm.
"Punonjësit iranianë"
Më herët këtë javë, një zyrtar i lartë i administratës Trump u tha gazetarëve se Uashingtoni i kishte “larguar” omanasit nga procesi sepse “mendonim se po silleshin shumë dyfytyrësh, pothuajse sikur të ishin agjentë iranianë”. Muajin e kaluar, Trump kishte kërcënuar të “shtypte” Sulltanatin e Omanit nëse do të përpiqej të merrte kontrollin e Ngushticës së Hormuzit me Iranin. Dhe Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessant, kishte përmendur mundësinë e sanksioneve kundër Muscatit nëse ai do të zbatonte një sistem takse me Teheranin për kalimin e rrugës detare. Ai më vonë sqaroi se ambasadori i Omanit kishte mohuar se kishte ndonjë qëllim të tillë. Brenda kuadrit të marrëveshjes iraniano-amerikane të sapo nënshkruar, Omani dhe Irani do të përcaktojnë, në konsultim me shtetet e tjera të Gjirit, “administratën dhe shërbimet detare të ardhshme brenda Ngushticës”, në përputhje me ligjin ndërkombëtar.
Ikja nga Teherani
“Nuk mendoj se Omani ka mbajtur një anë”, tha Alan Eyre, ish-diplomat amerikan i cili negocioi marrëveshjen bërthamore të Iranit në vitin 2015. Dhe ai tha se Muskati nuk e ka humbur plotësisht favorin e Uashingtonit, i cili do të ruajë marrëdhëniet me Omanin nëse sulltanati “mund t’u jetë i dobishëm”. Ndërsa qëndrimi i sulltanatit mund t’i ketë zemëruar Shtetet e Bashkuara, ai mund ta ketë mbrojtur atë nga sulmet hakmarrëse iraniane.
Omani ishte shteti më pak i prekur i Gjirit gjatë luftës, me sulme të rralla ndaj tij. Aeroporti i tij madje u bë një litar shpëtimi për ata që përpiqeshin t’i shpëtonin konfliktit, pasi shumica e aeroporteve në Gjirin u goditën rregullisht.
Pjesa më e madhe e vijës bregdetare të sulltanatit mund të përdoret gjithashtu për të shmangur Ngushticën e Hormuzit. Portet e Soharit dhe Duqmit konsiderohen vende strategjike, ndërsa vendet e Gjirit kërkojnë alternativa. /PiranjatNews/
