Teksa vizitoi Edison Adrin, efektivin e plagosur rëndë në Spitalin e Traumës në Tiranë, kryepolici Skënder Hita bëri e...
BOTA
Rrotullimi i Tokës po ngadalësohet, dita po zgjatet! Pasoja për orët, GPS-n dhe satelitët
PiranjatPërditësimi i fundit 30 Maj 2026, 22:58
Ditët në Tokë po bëhen më të gjata, edhe pse ndryshimi është pothuajse i padukshëm për njerëzit. Një studim i ri tregon se rrotullimi i planetit po ngadalësohet, duke shtuar gradualisht milisekonda në kohëzgjatjen e ditës.
Sipas një studimi të publikuar në revistën shkencore Journal of Geophysical Research: Solid Earth, gjatësia e ditës është rritur me rreth 1.33 milisekonda për shekull gjatë dy dekadave të fundit.
Shkaku kryesor lidhet me shkrirjen e akullnajave në Arktik, Groenlandë dhe Antarktidë. Me rritjen e temperaturave globale, akulli shkrihet dhe uji shpërndahet nga polet drejt oqeaneve, duke ndryshuar shpërndarjen e masës së Tokës dhe ritmin e rrotullimit të saj.
Për ta kuptuar më thjesht, shkencëtarët e krahasojnë fenomenin me një patinatore artistike që rrotullohet. Kur ajo afron krahët pranë trupit, rrotullohet më shpejt. Kur pesha shpërndahet më larg qendrës, lëvizja ngadalësohet.
“Nëse masa ndodhet më larg boshtit të rrotullimit, atëherë rrotullimi ngadalësohet”, tha bashkautori i studimit, gjeoshkencëtari Benedikt Soja nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Zyrih (ETH Zürich). “Ne mendojmë se dita ka gjithmonë të njëjtën gjatësi, por matjet e sakta tregojnë se nuk është kështu”, shtoi ai. Sipas studiuesve, procesi nuk do ta ndryshojë ditën 24-orëshe brenda një kohe të afërt, pasi nevojiten miliona vite që ndryshimi të bëhet i dukshëm. Megjithatë, ritmi aktual i ngadalësimit konsiderohet i paprecedentë në 3.6 milionë vitet e fundit.
Për të arritur në këtë përfundim, shkencëtarët analizuan përbërjen kimike të fosileve të organizmave detarë të lashtë, të cilët formonin guaskat nga substancat kimike të ujit të detit.
Ndryshimet në këto “gjurmë kimike” ndihmuan studiuesit të rindërtonin ndryshimet e nivelit të detit dhe, rrjedhimisht, gjatësinë e ditëve miliona vite më parë.
Megjithëse një ndryshim prej milisekondash mund të duket i parëndësishëm, ai mund të krijojë probleme reale për teknologjitë moderne, si sistemet GPS, aplikacionet e navigimit dhe satelitët, të cilët varen nga matje jashtëzakonisht të sakta të rrotullimit të Tokës.
“Ne mund ta ngadalësojmë këtë prirje, por aktualisht nuk mund ta përmbysim”, tha Soja, duke paralajmëruar se ndryshimet klimatike mund të sjellin ndikime edhe më të mëdha deri në fund të shekullit.
