
Kryeqyteti iranian ka përjetuar një nga netët më intensive të bombardimeve nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli që nga fillimi i luftës 10 ditë më parë, pasi zona të shumta të qytetit të shtrirë janë goditur me efekte shkatërruese, shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Avionët luftarakë fluturuan në lartësi të ulëta mbi Teheran gjatë natës deri të martën, duke hedhur dhjetëra eksplozivë të rëndë që tronditën lagjet në të gjithë qytetin me më shumë se 10 milionë banorë dhe frikësuan banorët që kanë mbetur në shtëpitë e tyre pavarësisht rrezikut.
Sulme të tjera pasuan gjatë ditës, me mediat lokale që raportuan se qytete si Isfahan dhe Karaj ishin gjithashtu në shënjestër.
Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha se e marta do të ishte "dita jonë më intensive e sulmeve brenda Iranit".
Sima, një 38-vjeçare që jeton me familjen e saj në Teheranin perëndimor, tha për sulmet e natës: “Ndiheshim sikur dhjetëra avionë luftarakë po fluturonin mbi kokat tona për 15 minuta rresht në fillim, pastaj disa minuta pauzë përpara se të fillonin raundet e tjera të sulmeve.”
"Toka, dritaret dhe zemrat tona po dridheshin, por ne u strehuam në banjo dhe ia dolëm mbanë", tha ajo, duke kërkuar që emri i saj i vërtetë të mos përdoret për shkak të shqetësimeve për sigurinë.
Disa banorë të Teheranit që folën me Al Jazeera thanë se panë shkëndija të ndritshme drite që buronin nga sulmet intensive ajrore që e shndërruan natën në ditë për një kohë të shkurtër në orët e para të mëngjesit të së martës. Disa banorë dolën në çatitë ose ballkonet e tyre për të parë dhe regjistruar pamjet, shkruan Al Jasera, raporton Piranja News.
Videot që qarkullonin në internet tregonin shkëndija të frikshme drite blu në disa zona që dukeshin të ishin rezultat i dëmtimeve të pikave të gjenerimit të energjisë nga bombardimet. Energjia elektrike u ndërpre në disa zona të Teheranit, por qeveria tha se u rivendos brenda disa orësh.
U ndërpre dhe u la në errësirë
Alireza, një 25-vjeçar që jeton vetëm në një pjesë qendrore të qytetit, tha se e mbante derën e përparme të apartamentit të tij të hapur në mënyrë që të mund të vraponte shpejt në parkingun nëntokësor të ndërtesës së tij nëse ishte e nevojshme. Teheranit i mungojnë strehimore zyrtare dhe sisteme paralajmërimi të hershëm - një situatë e ngjashme me luftën 12-ditore me Izraelin dhe SHBA- në në qershor.
"Po çmendem nga sa herë më është dashur të komunikoj me miqtë dhe familjen në Teheran dhe qytete të tjera përmes telefonatave dhe mesazheve pa fund për të parë se ku dhe çfarë është goditur. Nuk ka pothuajse asnjë informacion në këtë ndërprerje të mallkuar të internetit", tha ai.
Establishmenti teokratik në Iran vazhdon të imponojë një ndërprerje pothuajse totale të internetit në të gjithë vendin për të 11-ën ditë, duke lënë vetëm një intranet të shërbimeve lokale në vend dhe rrjedhën e informacionit nën kontrollin e shtetit.
Rrjetet private virtuale (VPN) dhe lidhjet proxy po shiten në tregun e zi, por qeveria gjurmon shumë prej tyre dhe i mbyll ato pas periudhave të shkurtra. Kostot janë gjithashtu të tepruara, shpejtësitë janë të ngadalta dhe shitësit ofrojnë lidhje me të dhëna të kufizuara, thanë për Al Jazeera disa persona që blenë lidhje të tilla.
Monitoruesi global i internetit NetBlocks tha të martën se ndërprerja e internetit “është tani ndër mbylljet më të rënda të internetit të vendosura nga qeveria në të gjithë vendin të regjistruara ndonjëherë në nivel global”, e dyta vetëm pas mbylljes 20-ditore të vendosur nga qeveria iraniane gjatë dhe pas protestave të përgjakshme në të gjithë vendin në janar, shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Qeveria ka sinjalizuar se ndërprerja e energjisë do të mbahet në fuqi deri në njoftim të mëtejshëm. Zëdhënësja Fatemeh Mohajerani u tha gazetarëve të martën se "ata që mund të ndihmojnë në nxjerrjen e zërit" po futen në listën e bardhë për akses në internet. Ajo nuk dha hollësira.
Ndryshe nga janari, gazetarëve këtë herë u është lejuar hyrja, por raportimi nga rrugët ose vendet e përplasjes kërkon leje qeveritare. Gjyqësori ka paralajmëruar ndjekje penale për njerëzit që regjistrojnë pamje të luftës pa leje.
Autoritetet iraniane kanë bllokuar gjithashtu lidhjet satelitore që u lejojnë njerëzve të shikojnë rrjete televizive në gjuhën persiane me bazë të huaj, të cilat konsiderohen si media “terroriste” nga qeveria. Disa qytetarë kanë raportuar gjithashtu ndërprerje në sinjalet GPS dhe radio në Teheran.
Ndërsa forcat paraushtarake të armatosura rëndë Basij të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) ngritën pika kontrolli në të gjithë Teheranin dhe vendin dhe u mblodhën në xhami dhe sheshe kryesore të qyteteve, gjyqësori i ka paralajmëruar iranianët se kushdo që dërgon video të sulmeve në mediat me bazë të huaj do të ndëshkohet rëndë.
Gjyqësori ka thënë se prona private e iranianëve me vendbanim të huaj që kundërshtojnë sistemin do të konfiskohet. Shteti gjithashtu konfiskoi asetet private gjatë protestave antiqeveritare në janar.
“Nëse dikush ndërmerr ndonjë veprim praktik që përputhet me regjimin keqdashës sionist dhe regjimin amerikan, dënimet janë përcaktuar me ligj që do të përfshijnë ekzekutimin dhe konfiskimin e aseteve”, tha zëdhënësi i gjyqësorit Asghar Jahangir për televizionin shtetëror të martën.
Ekonomia e dëmtuar vazhdon të çalojë
Një pamje e jetës dhe tregtisë mund të shihet pavarësisht luftës, pasi disa dyqanxhinj në qendër të Teheranit kryejnë aktivitete të kufizuara dhe disa shoferë taksish dhe korrierë motoçikletash vazhdojnë të punojnë për të siguruar jetesën.
Ende ka radhë të konsiderueshme në shumë stacione benzine, dhe lavazhet e makinave patën një ditë të ngjeshur pasi shënjestrimi i rezervave kryesore të karburantit dhe objekteve të naftës në Teheran nga Izraeli të dielën në mbrëmje errësoi qiellin gjatë gjithë së hënës dhe krijoi një shi të rrezikshëm me shumë naftë.
"Këtë javë, kemi hapur nga mëngjesi deri rreth kohës së drekës për të kryer disa punë, por nuk ka shumë klientë përreth", tha një i ri që punonte në Pazarin e Madh të kryeqytetit, shkruan Al Jaseera, raporton Piranja News.
Ai tha se të afërmit e tij bëjnë vetëm udhëtime të shkurtra për në punë ose për të blerë ushqime në lagjen e tyre në Teheranin lindor, sepse ndërtesat e sigurisë dhe të policisë në zonë kanë qenë objekt i disa raundeve të bombardimeve intensive, i fundit i të cilit ndodhi të hënën.
Autoritetet iraniane thanë se një numër i madh zonash banimi, spitalesh, shkollash dhe vendesh historike janë dëmtuar nga SHBA-të dhe Izraeli dhe kanë bërë thirrje për veprime nga bashkësia ndërkombëtare për t'u përballur me dëmet ndaj civilëve.
Me afrimin e Novruzit, Vitit të Ri Iranian, më 20 Mars, qeveria po kërkon të maksimizojë importet e ushqimit, ilaçeve dhe mallrave të tjera thelbësore përmes shkëmbimit me vendet fqinje dhe mekanizmave të tjerë të emergjencës, pasi tha se negociatat me SHBA-në janë hequr nga tavolina .
Ndërsa ekonomia vuan nga keqmenaxhimi lokal dhe korrupsioni, ndërkohë që është nën sanksione nga SHBA-ja dhe Kombet e Bashkuara, Irani vazhdon të përballet me një normë inflacioni prej rreth 70 përqind. Çmimet marramendëse të ushqimeve po i shtrëngojnë miliona iranianë.
Autoritetet iraniane kanë raportuar gjithashtu se kanë parandaluar një numër të madh sulmesh të rëndësishme kibernetike gjatë luftës, të ngjashme me situatën gjatë luftës 12-ditore të vitit të kaluar me Izraelin, kur dy banka të mëdha dhe bursa kryesore e kriptomonedhave në vend u vunë në shënjestër. Mediat e lidhura me shtetin thanë se ndërprerjet e shkurtra në Bankën shtetërore Melli dhe Bankën Sepah u rregulluan shpejt herët të martën./Përshtati në shqip Piranja News
Artikuj te sugjeruar
BOTA
11 Mars08:22
12 ditë luftë/ Këshilli i Sigurimit të OKB-së voton sot për dy projektrezoluta mbi konfliktin në Iran
Këshilli i Sigurimit i OKB pritet të votojë më vonë gjatë ditës së sotme për dy projektrezoluta konkurruese q&eum...
BOTA
11 Mars08:04
Marco Rubio dënon sulmet e Iranit ndaj Arabisë Saudite
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, zhvilloi një bisedë telefonike të martën me Ministrin e Jashtëm saudit, Princin Fais...
Nga Xhuljan Ferzaj
BOTA
11 Mars07:59
Ishin duke vendosur mina detare në Hormuz, SHBA godet anijet Iraniane
Komanda Qendrore e SHBA-së publikoi gjatë natës pamje të asaj që thotë se janë disa anije detare iraniane që po shkat&...
BOTA
11 Mars07:14
Kush është biznesmeni grek që po sfidon tensionet në ngushticën e Hormuzit
Një nga figurat më të njohura të transportit detar, biznesmeni grek George Prokopiou, po tërheq vëmendjen ndërkombëtar...
BOTA
10 Mars23:35
SHBA paralajmërim Izraelit: Mos sulmoni infrastrukturën e naftës
Administrata Trump i kërkoi Izraelit të hënën të mos kryejë sulme të mëtejshme ndaj objekteve energjetike në Iran, ...
BOTA
10 Mars22:53
Tragjedia në Zvicër/ Pasagjeri hodhi benzinë në autobus dhe i vuri flakën, një dëshmitare flet në shqip (Video)
Në kantonin e Fribourg-ut, në Zvicrën perëndimore, një autobus me pasagjerë në bord iu vu flaka të martën në...
BOTA
10 Mars22:28
Pasagjeri i vë flakën vetes në autobus, 6 të vdekur dhe 5 të plagosur (VIDEO nga momenti)
Një zjarr masiv që shpërtheu në një autobus në Coeur d'Alene, Zvicër, të martën vrau të paktën gjasht&eum...
BOTA
10 Mars22:24
Transferimi i fëmijëve ukrainas drejt Rusisë, OKB e konsideron krim lufte, ja gjetjet e raportit
Raporti i OKB-së konsideron transferimin e fëmijëve ukrainas drejt Rusisë dhe Bjellorusisë si krim lufte dhe krim kundër njerë...
BOTA
10 Mars22:16
VIDEO/ Këto janë pamjet më virale nga lufta në Iran, por ja mashtrimi që u bë në rrjet
Klipi që po bëhet viral në mediat sociale po ndahet si pamje nga lufta e Iranit. Megjithatë, videoja nuk lidhet me konfliktin aktual dhe d...
BOTA
10 Mars22:13
Historia e rrallë e “Broken Arrow”/ Pse SHBA s’i gjeti kurrë 6 koka bërthamore të humbura?
Shtetet e Bashkuara kanë humbur gjashtë bomba bërthamore gjatë incidenteve ushtarake të njohura si “Broken Arrow”, sipas do...