Një aksident i rëndë ka ndodhur sot (4 qershor), në aksin Krutje-“Pushimi i shoferit”, në rrugën Lushnjë-Fier.
...
BOTA
Si i zbuloi teleskopi "Webb" i NASA-s 44 yje të rinj në galaktikën e largët?
n.fPërditësimi i fundit 8 Janar 2025, 21:05
Foto ilustruese
SHBA- Teleskopi James Webb i NASA-s, teleskopi më i madh dhe më i fuqishëm në botë, kapi një imazhunik të 44 yjeve në një galaktikë 6.5 miliardë vite dritë larg nga galaktika jonë. Astronomët përdorën optikën me rezolucion të lartë të Webb-it për të zbuluar ekzistencën e dhjetëra yjeve të panjohur më parë.
Zbulimi i yjeve ishte i mundur vetëm sepse drita nga 44 yjet të rinj u zmadhua nga një grumbull i madh galaktikash, i quajtur Abell 370, sipas Qendrës për Astrofizikë. Teknika njihet si "thjerrëzimi gravitacional" dhe funksionon si një sasi masive e materies ku krijon një fushë gravitacionale që shtrembëron dhe zmadhon dritën nga galaktikat e largëta pas saj. Fenomeni është në thelb si të shikosh përmes një xhami zmadhues gjigant.
Zmadhimi i fortë gravitacional i ka lejuar astronomët të zbulojnë burime të zbehta të dritës dhe të studiojnë strukturat e tyre të brendshme, gjë që mund të çojë në identifikimin e yjeve në galaktikat e largëta. Lentja gravitacionale njihet edhe si "unaza e Ajnshtajnit" sepse fizikani i famshëm Albert Einstein e parashikoi këtë mundësi në teorinë e tij të relativitetit.
Një hark i dukshëm i krijuar nga thjerrëza gravitacionale dhe përkulja e dritës jashtë Abell 370 është quajtur "Harku i Dragoit". Studiuesit, pasi analizuan me kujdes ngjyrat e secilit prej yjeve brenda harkut të Dragoit, zbuluan se shumë prej tyre janë supergjigantë të kuq, pra yje në fazat e fundit të jetës së tyre.
Zbulimi bie ndesh me gjetjet e mëparshme, të cilat kanë identifikuar kryesisht supergjigantët blu, të cilët janë ndër yjet më të shndritshëm në qiellin e natës, sipas Qendrës për Astrofizikë. Në galaktikën tonë dhe në galaktikat e afërta, si Galaktika Andromeda, astronomët mund të vëzhgojnë yjet një nga një. Por për galaktikat që janë miliarda vite dritë larg, yjet duken të përziera së bashku për shkak të distancës.
