Një kallëzim i ri penal i shtohet çështjes së abuzimit me fondet e filialit të Postës Shqiptare në Durrës.
Sipas...
BOTA
Studimi shkencor: Ndryshimet klimatike i përkeqësuan zjarret në Los Angeles
r.llPërditësimi i fundit 29 Janar 2025, 09:07
zjarret ne LA
SHBA- Ndryshimet klimatike ishin një faktor kryesor, pas motit të nxehtë dhe të thatë, që shkaktoi zjarret shkatërruese të Los Angeles, ka konfirmuar një studim shkencor. Autorët e studimit vunë në dukje se sezoni i zjarreve në Los Angeles po bëhet më i gjatë ndërsa shirat që normalisht shuajnë flakët janë zvogëluar. Shkencëtarët theksojnë se këto zjarre janë shumë komplekse me faktorë të shumtë që ndikojnë, por ata janë të sigurt se ngrohja e klimës po e bën Los Angeles më të prirur ndaj vatrave të mëdha të zjarrit.
"Ndryshimi i klimës rriti rrezikun e zjarreve shkatërruese të Los Angeles," tha Dr Clair Barnes, nga Imperial College London, autori kryesor i studimit. Rreth 30 njerëz kanë vdekur dhe më shumë se 10,000 shtëpi janë shkatërruar nga zjarret shkatërruese që shpërthyen në fillim të janarit.
Ky studim i ri shqyrton ato që quhen kushte të prirura ndaj zjarrit që mund të çojnë në vatra zjarri të rrezikshme. Studimi është kryer nga një ekip studiuesish nga World Weather Attribution (WWA), një grup global që publikon analiza të shpejta të ngjarjeve të motit të lidhura me klimën. Ata përdorin modele klimatike për të simuluar se si ngrohja që ka ndodhur që nga mesi i shekullit të 19-të po ndikon në valët e të nxehtit, thatësirat, përmbytjet dhe zjarret.
Djegia e përhapur e qymyrit, naftës dhe gazit në vazhdën e revolucionit industrial ka çuar miliarda tonë gazra që ngrohin planetin në atmosferë. Këto gazra kanë rritur temperaturat me rreth 1.2C që atëherë. Duke përdorur modele klimatike dhe metoda statistikore së bashku me vëzhgimet e botës reale, grupi WWA ka qenë në gjendje të tregojë se sa ndikim ka pasur ngrohja e klimës në ngjarjet ekstreme.
Në rastin e zjarreve të Los Angeles, ata zbuluan se kushtet e nxehta dhe të thata që i shtynë ato priten të ndodhin një herë në 17 vjet. Kjo është një rritje në gjasat prej rreth 35% në krahasim me një botë që nuk kishte përjetuar ngrohje.
Studiuesit ekzaminuan gjithashtu variabla të tjerë të rëndësishëm që mund të çojnë në zjarre, duke përfshirë kohëzgjatjen e sezonit të zjarrit. Duke analizuar vëzhgimet e motit, shkencëtarët zbuluan se kjo është rritur me rreth 23 ditë që kur bota filloi të ngrohej, rreth vitit 1850. Ekipi thotë se kjo do të thotë se kushtet e thata dhe erërat e Santa Ana që janë vendimtare për përhapjen e zjarreve, po mbivendosen gjithnjë e më shumë.
Një tjetër element kyç është thatësira. Kushtet e thata në zonën e LA gjatë periudhës tetor-dhjetor tani kanë rreth 2.4 herë më shumë gjasa se përpara se njerëzit të fillonin përdorimin e lëndëve djegëse fosile në një shkallë të gjerë. Studiuesit janë të qartë se ndryshimet klimatike rritën probabilitetin e kushteve të nxehta dhe të thata që shkaktuan zjarret.
Megjithatë, autorët janë më të kujdesshëm në lidhje me lidhjen midis rritjes së temperaturave dhe sezonit më të gjatë të zjarreve ose uljes së reshjeve, duke thënë se modelet nuk treguan një lidhje domethënëse. Pavarësisht nga këto rezerva, përfundimi është se një botë më e ngrohtë rriti shanset e shfaqjes së zjarreve shkatërruese, ndërsa më shumë lëndë djegëse fosile vazhdojnë të digjen, ato shanse do të vazhdojnë të rriten.
