Procesi zgjedhor në Kosovë sapo ka përfunduar. Menjëherë pas kësaj kanë dalë përgjigjet e exit poll-eve t&eu...
BOTA
Studiuesit zbulojnë se inteligjenca artificiale po sajon citime në studimet biomjekësore
PiranjatPërditësimi i fundit 15 Maj 2026, 09:53
Inteligjenca artificiale po krijon referenca të rreme për kërkime mjekësore që nuk ekzistojnë, sipas zbulimeve të fundit.
Një auditim i fundit zbuloi se, mes miliona punimeve biomjekësore, më shumë se 4,000 prej tyre përmbanin citime për studime që nuk ekzistojnë, sipas një artikulli në revistën The Lancet. Këto citime të sajuara mund të minojnë udhëzimet klinike mbi të cilat profesionistët e kujdesit shëndetësor mbështeten për të ofruar trajtim, tha Maxim Topaz, profesor i asociuar në Shkollën e Infermierisë në Universitetin Columbia dhe autori kryesor i studimit.
Auditimi i miliona punimeve biomjekësore zbuloi më shumë se 4,000 citime të studimeve false, thanë studiuesit në një artikull të publikuar së fundmi në The Lancet.
Citimet e fabrikuara janë të rrezikshme sepse ndikojnë në udhëzimet klinike, të cilat bazohen në kërkime publike që mjekët dhe profesionistët e shëndetësisë ndjekin gjatë trajtimit të pacientëve, tha Topaz për CBS News.
“Kur këto referenca të rreme futen në literaturën shkencore, ato përfundojnë edhe në udhëzimet klinike, dhe kështu mjekët vendosin si t’ju trajtojnë,” tha ai. “Mjeku juaj mund të marrë vendime për trajtimin bazuar në studime që nuk kanë ekzistuar kurrë.”
Një problem në rritje
Edhe më shqetësuese është fakti se asnjë nga gabimet që Topaz dhe ekipi i tij identifikuan nuk është korrigjuar ose tërhequr, dhe ato mund të vazhdojnë të ndikojnë në kujdesin ndaj pacientëve, tha ai.
“Shkalla e referencave të rreme që shfaqen në literaturën mjekësore të publikuar po rritet,” shtoi Topaz, duke vënë në dukje se numri i citimeve të tilla të gabuara është rritur 12 herë gjatë tre viteve të fundit. Referencat e fabrikuara ishin shpërndarë në afro 3,000 punime akademike.
Përvoja personale e Topaz e shtyu atë të hetojë problemin. Një aplikacion AI që ai përdorte për të përmirësuar një nga punimet e tij shkencore shtoi një citim të rremë, tha ai për CBS News. Referenca false kaloi përmes disa niveleve të rishikimit shkencor derisa një redaktor i kujdesshëm e zbuloi mashtrimin.
“Isha i tmerruar, sepse kam studiuar inteligjencën artificiale për 15 vitet e fundit, kështu që nëse mund të më ndodhë mua, mund t’i ndodhë kujtdo,” tha ai.
Gabime të tilla ndodhin kur një autor paraqet një deklaratë faktike dhe i kërkon inteligjencës artificiale një citim, shpjegoi Topaz.
“Në disa raste, AI i shton ato pa dashje,” tha ai. “Shpreson që faktet të jenë të sakta, por nëse ato mbështeten nga citime të fabrikuara, nuk e di nëse ‘faktet’ janë vërtet të sakta.”
Në disa raste, një mjet AI citon një autor real ndërsa shpik kërkime dhe ia atribuon atij personi. Herë të tjera, citimet janë plotësisht të sajuara, tha Topaz./Përktheu Piranjat News
