“Mos e prek Memaliajn!” Me këtë mesazh dhe pankarta në duar, banorë të Memaliajt dolën në aksin kryesor që l...
BOTA
Trashëgimtarja që u kthye në grabitëse arti: Historia tronditëse e Rose Dugdale
PiranjatPërditësimi i fundit 8 Maj 2026, 11:35
Nga sallonet luksoze të aristokracisë britanike deri te grabitjet e armatosura dhe lidhjet me militantët, jeta e Rose Dugdale është një nga historitë më të pazakonta të shekullit XX.
E lindur në një familje të pasur angleze, Dugdale refuzoi që herët stilin e jetës elitare. Si debutante, ajo u zmbraps nga luksi dhe ritualet e shoqërisë së lartë, duke e përshkruar më vonë prezantimin e saj në shoqëri si një ngjarje “skandaloze dhe e tepruar”. Edhe pse familja e saj kishte plane të mëdha për të, ajo zgjodhi një rrugë tjetër, duke studiuar në University of Oxford dhe duke u përfshirë gradualisht në ide radikale politike.
Protestat studentore të viteve ’60 dhe një udhëtim në Cuba e shtynë drejt së majtës revolucionare. Ajo filloi të punonte me komunitete të varfra në Londër, ndërsa shpërndau pjesën më të madhe të pasurisë së saj. Por kthesa më dramatike erdhi kur u përfshi me Irish Republican Army, duke kaluar nga aktivizmi në veprime të drejtpërdrejta.
Në vitin 1974, ajo mori pjesë në një grabitje të bujshme në rezidencën e një koleksionisti arti në Irlandë. Të armatosur, grabitësit hynë në vilë dhe – sipas gazetarit të BBC-së John Simpson – “i shqyen pikturat më të mira nga kornizat pa asnjë kujdes për vlerën e tyre”. Në mesin e veprave të vjedhura ishin kryevepra të artistëve si Johannes Vermeer dhe Francisco Goya.
Grabitja tronditi botën e artit dhe autoritetet reaguan menjëherë. Dugdale u arrestua pak kohë më vonë në një shtëpi pushimi, ku u gjetën edhe pikturat e vjedhura. Ajo u përpoq të shtirej si turiste e huaj, por pa sukses. Në gjykatë, ajo nuk tregoi asnjë pendesë, duke u deklaruar “me krenari fajtore”.
Ajo u dënua me disa vite burg, ku edhe lindi djalin e saj dhe u martua me një bashkëpunëtor. Pas lirimit, u vendos në Dublin dhe vazhdoi të qëndronte pranë qarqeve radikale.
Dugdale vdiq në vitin 2024 në moshën 83-vjeçare, pa shprehur ndonjëherë keqardhje për veprimet e saj. Përkundrazi, ajo e quajti një nga operacionet e saj – rrëmbimin e një helikopteri – si “ditën më të lumtur të jetës”.
Historia e saj mbetet një përzierje e pazakontë e privilegjit, rebelimit dhe dhunës, duke treguar se si një trashëgimtare e pasur mund të braktisë gjithçka për një kauzë që beson./Përktheu Piranjat News
