Personi në foto, efektivi i ‘Shqiponjave’ Edison Adri, i cili mbeti i plagosur gjatë operacionit policor të zhvilluar në zon&e...
BOTA
Vrasja e udhëheqësve kryesorë/ BBC: Çfarë ka ndodhur me liderët e Hamasit?
E.DPërditësimi i fundit 18 Tetor 2024, 17:00
HAMAS- Shumë nga udhëheqësit kryesorë të Hamasit janë vrarë që nga sulmi i grupit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, duke i dhënë atij një goditje të rëndë. Ja çfarë ka ndodhur me figurat më të shquara të Hamasit:
Yahya Sinwar ishte arkitekti i sulmeve të 7 tetorit, në të cilat rreth 1200 njerëz u vranë dhe 251 të tjerë u kthyen në Gaza si pengje. Ai ishte gjithashtu një nga objektivat kryesore të Izraelit që nga ajo ditë. Sinwar kishte qenë udhëheqësi i Hamasit në Gaza, por u bë kreu i përgjithshëm i Hamasit pas vrasjes së Ismail Haniyeh në Teheran në korrik të këtij viti.
Sinwar, i cili lindi në Rripin e Gazës në vitin 1962, iu bashkua lëvizjes në moshë të re. Ai themeloi shërbimin e sigurisë të Hamasit, i njohur si Majd, i cili menaxhon çështjet e sigurisë së brendshme, heton agjentët e dyshuar izraelitë dhe gjurmon oficerët izraelitë të inteligjencës dhe shërbimeve të sigurisë.
Izraeli e kishte arrestuar Sinwar tri herë. Pas arrestimit të tretë në vitin 1988 ai u dënua me katër burgim të përjetshëm. Megjithatë, ai ishte në mesin e 1,027 të burgosurve arabë palestinezë dhe izraelitë të liruar nga Izraeli në këmbim të një ushtari izraelit të mbajtur rob për më shumë se pesë vjet nga Hamasi.
Sinwar u kthye në pozicionin e tij si një udhëheqës i shquar në Hamas dhe u emërua kreu i byrosë politike të grupit në Rripin e Gazës në vitin 2017. Në vitin 2015, SHBA përfshiu Sinwar në listën e zezë të "terroristëve ndërkombëtarë". Sinwar u vra nga forcat izraelite në Rafah më 16 tetor 2024.
Ismail Haniyeh ishte udhëheqësi i përgjithshëm i Hamasit derisa grupi konfirmoi vdekjen e tij në Iran më 31 korrik 2024. Një anëtar i shquar i lëvizjes në fund të viteve 1980, Izraeli e burgosi Haniyeh për tre vjet në vitin 1989 teksa shtypi kryengritjen e parë palestineze.
Më pas ai u internua në vitin 1992 në një tokë të askujt midis Izraelit dhe Libanit, së bashku me një numër udhëheqësish të Hamasit. Pas një viti në mërgim, ai u kthye në Gaza. Në vitin 1997 ai u emërua kryetar i zyrës së udhëheqësit shpirtëror të Hamasit, duke forcuar pozicionin e tij.
Haniyeh u emërua kryeministër palestinez në vitin 2006 nga Presidenti Mahmoud Abbas pasi Hamasi fitoi shumicën e vendeve në zgjedhjet kombëtare, por u shkarkua një vit më vonë pasi grupi rrëzoi partinë Fatah të z. Abbas nga Rripi i Gazës në një javë dhune vdekjeprurëse.
Haniyeh e hodhi poshtë shkarkimin e tij si "jokushtetues", duke theksuar se qeveria e tij "nuk do të heqë dorë nga përgjegjësitë e saj kombëtare ndaj popullit palestinez" dhe vazhdoi të sundojë në Gaza. Ai u zgjodh kryetar i byrosë politike të Hamasit në vitin 2017. Në vitin 2018, Departamenti Amerikan i Shtetit e cilësoi Haniyeh si terrorist. Ai kishte jetuar në Katar për disa vitet e fundit.
Mohammed Deif ishte kreu i krahut ushtarak të Hamasit Brigadat al-Qassam dhe mendohet të ketë qenë një planifikues kryesor i sulmit të 7 tetorit. Ai ishte një figurë në hije, e njohur për palestinezët si Kryemendja dhe për izraelitët si Macja me nëntë jetë. Autoritetet izraelite e burgosën atë në vitin 1989, pas së cilës ai formoi Brigadat al-Qassam me synimin për të kapur ushtarët izraelitë.
Pas lirimit të tij, ai ndihmoi në ndërtimin e tuneleve që kanë lejuar luftëtarët e Hamasit të hyjnë brenda Izraelit nga Gaza. Deif ishte një nga njerëzit më të kërkuar të Izraelit, i akuzuar për planifikimin dhe mbikëqyrjen e bombave të autobusëve që vranë dhjetëra izraelitë në vitin 1996 dhe për përfshirje në kapjen dhe vrasjen e tre ushtarëve izraelitë në mesin e viteve 1990.
Izraeli e burgosi atë në vitin 2000, por ai u arratis në fillim të kryengritjes së dytë palestineze, ose intifadës. Në një atentat, në vitin 2002, Deif mbijetoi, por humbi njërin sy. Izraeli tha se ai gjithashtu humbi një këmbë dhe një dorë dhe se kishte vështirësi të fliste. Forcat izraelite të sigurisë përsëri dështuan të vrasin Deifin gjatë një sulmi në vitin 2014 në Rripin e Gazës, por vranë gruan dhe dy nga fëmijët e tij. Izraeli thotë se përfundimisht vrau Deifin në një sulm ajror në një kompleks në Khan Younis në korrik 2024.
Marwan Issa ishte zëvendës-komandanti i përgjithshëm i Brigadave al-Qassam dhe besohet të ketë qenë një planifikues kryesor i sulmit të 7 tetorit. Ai ishte në listën e më të kërkuarve të Izraelit për vite me radhë dhe u plagos kur u përpoq ta vriste atë në vitin 2006.
Forcat izraelite e mbajtën Issa-n gjatë intifadës së parë, ose kryengritjes palestineze (1987-93), për pesë vjet për shkak të aktivitetit të tij me Hamasin. Autoriteti Palestinez e arrestoi atë në vitin 1997, por ai u lirua pasi filloi intifada e dytë në vitin 2000. Avionët luftarakë izraelitë shkatërruan shtëpinë e Issa-s dy herë gjatë pushtimeve të Gazës në 2014 dhe 2021, duke vrarë vëllain e tij.
Issa-s iu dha pseudonimi Njeriu Hije, raportuan mediat izraelite, për shkak të aftësisë së tij për t'iu shmangur gjetjes, dhe nuk dihej se si dukej deri në vitin 2011, kur ai u shfaq në një foto në grup të bërë gjatë një pritjeje për të burgosurit e shkëmbyer. Izraeli thotë se e vrau Issa-n në një sulm ajror në një tunel nën një kamp refugjatësh në Rripin qendror të Gazës në mars 2024.
Khaled Meshaal, i lindur në Bregun Perëndimor në vitin 1956, konsiderohet një nga themeluesit e Hamasit. Nën udhëzimet e drejtpërdrejta të kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, agjencia e spiunazhit izraelit Mossad tentoi të vriste Meshaal në vitin 1997 ndërsa ai jetonte në Jordani.
Agjentët e Mossad-it hynë në Jordani me pasaporta të falsifikuara kanadeze dhe Meshaal iu injektua një substancë toksike teksa ecte përgjatë një rruge. Autoritetet jordaneze zbuluan atentatin dhe arrestuan dy anëtarë të Mossad. Mbreti i ndjerë Husein i Jordanisë i kërkoi kryeministrit të Izraelit antidotin për substancën me të cilën ishte injektuar Meshaal. Duke u përballur me presionin nga presidenti i atëhershëm i SHBA Bill Clinton, Netanyahu dha antidotin pasi fillimisht refuzoi kërkesën.
Meshaal, i cili jeton në Katar, vizitoi Rripin e Gazës për herë të parë në vitin 2012. Ai u prit nga zyrtarë palestinezë dhe turma palestineze dolën për ta pritur. Hamasi zgjodhi Ismail Haniyeh për të pasuar Meshaalin si kreun e byrosë së tij politike në vitin 2017 dhe Meshaal u bë kreu i byrosë politike të grupit jashtë vendit.
Mahmoud Zahar lindi në Gaza në vitin 1945 nga një baba palestinez dhe një nënë egjiptiane. Ai konsiderohet si një nga udhëheqësit më të shquar të Hamasit dhe anëtar i udhëheqjes politike të lëvizjes. Ai shkoi në shkollë në Gaza dhe në universitet në Kajro, më pas punoi si mjek në Gaza dhe Khan Younis derisa autoritetet izraelite e pushuan për shkak të pozicionit të tij politik.
Mahmud Zahar u mbajt në burgjet izraelite në vitin 1988, muaj pas themelimit të Hamasit. Ai ishte ndër ata që u deportuan nga Izraeli në Libanin jugor në vitin 1992, ku kaloi një vit. Me fitoren e lëvizjes Hamas në zgjedhjet e përgjithshme palestineze në vitin 2006, Zahar iu bashkua Ministrisë së Punëve të Jashtme në qeverinë e sapoformuar të kryeministrit Ismail Haniyeh përpara shkarkimit të saj përfundimtar.
Izraeli tentoi të vriste Zaharin në vitin 2003, kur një avion hodhi një bombë në shtëpinë e tij në qytetin e Gazës. Sulmi e la atë me lëndime të lehta, por vrau djalin e tij të madh, Khaled. Djali i tij i dytë, Hossam, i cili ishte anëtar i Brigadave al-Qassam, u vra në një sulm ajror izraelit në Gaza në vitin 2008.
