Avokati Arben Llangozi ka publikuar një video sipas të cilit, drejtori i AMP-së në Vlorë, Genci Kolgjini përdor fjalë të...
LIFESTYLE
A mund të mësohemi me vapën?
PiranjatPërditësimi i fundit 7 Korrik 2026, 09:00
Qershori theu rekorde temperaturash në shumë vende evropiane. Ekspertët paralajmërojnë se valët e të nxehtit do të jenë më të shpeshta, më të gjata dhe më intensive në të ardhmen. A mund të mësohemi me të dhe si mund ta mbrojmë veten?
Temperatura rekord të larta në Evropë u regjistruan në Francë, Spanjë, Britaninë e Madhe, Holandë, Zvicër dhe Gjermani. Shërbimi Meteorologjik Gjerman (DWD) njoftoi se vendi nuk kishte pasur kurrë më parë një periudhë kaq të gjatë vape ekstreme në kaq fillim të vitit, shkruan DW .
Valët e të nxehtit me temperatura ditore mbi 30 gradë dhe netët tropikale gjatë të cilave temperatura nuk bie nën 20 gradë, paraqesin një barrë serioze për trupin e njeriut. Fëmijët e vegjël, gratë shtatzëna, të moshuarit, personat me sëmundje kronike, si dhe njerëzit që kryejnë punë të rëndë fizike ose punojnë në natyrë janë veçanërisht në rrezik.
A e tolerojnë më mirë vapën njerëzit nga rajonet më të ngrohta?
“Trupi i njeriut ka aftësinë për t’u përshtatur dhe këto aftësi janë më të zhvilluara tek njerëzit që janë të ekspozuar vazhdimisht ndaj temperaturave të larta”, thotë mjekja dhe profesoresha universitare Claudia Treidl-Hoffmann.Ajo është drejtoreshë e Institutit për Mjekësi Mjedisore në Universitetin e Augsburgut, ku trajton pacientë me probleme shëndetësore mjedisore.
Treidl-Hoffmann është gjithashtu drejtoreshë e Institutit për Mjekësi Mjedisore në Qendrën Helmholtz të Mynihut, ku ajo hulumton sëmundjet që lidhen me mjedisin. Si anëtare e Bordit Këshillimor Shkencor të qeverisë gjermane, ajo merr pjesë gjithashtu në këshillimin e vendimmarrësve politikë.
Në librin e tij "Mjekësia e së Ardhmes - Trajtimi në një Botë të Ndryshuar", ai pohon se përshtatja e organizmit me kushtet e reja kërkon një kohë shumë të gjatë - jo vite, por shekuj.
Çfarë ndodh në trup kur është vapë?
"Tashmë në një temperaturë të jashtme prej 23 gradësh, trupi fillon të aktivizojë mekanizmat e ftohjes", shpjegon Treidl-Hoffmann.Enët e gjakut zgjerohen në mënyrë që trupi të lirojë nxehtësinë më lehtë, ndërsa djersitja kontribuon gjithashtu në ftohjen e trupit. Në këtë mënyrë, trupi përpiqet të mbajë një temperaturë të brendshme të qëndrueshme.
Nëse këto mekanizma nuk funksionojnë më mjaftueshëm në mënyrë efikase, pasojat mund të jenë serioze - nga problemet kardiovaskulare dhe goditja në tru, deri te dështimi i shumë organeve. Kjo ndodh kur trupi humbet aftësinë për të ruajtur temperaturën normale të trupit.
"Kur temperatura e trupit rritet, të gjitha proceset në trup përshpejtohen dhe në 42 gradë fillon procesi i vdekjes", paralajmëron mjeku.
Nxehtësia gjithashtu ushtron një ngarkesë në mushkëri. Edhe pse shkencëtarët ende nuk i kanë sqaruar plotësisht të gjitha mekanizmat në nivel molekular, ka indikacione se thithja e ajrit të nxehtë stimulon proceset inflamatore."Mushkëritë inflamohen më lehtë dhe bëhen më të ndjeshme ndaj infeksionit", thotë Treidl-Hoffmann.
Çfarë duhet të bëni gjatë nxehtësisë ekstreme?
Sipas saj, shumica e njerëzve fillojnë të mendojnë për pasojat e nxehtësisë vetëm kur problemet tashmë lindin - kur shinat hekurudhore deformohen, asfalti fillon të çahet dhe shërbimet e emergjencës mbingarkohen.
Kjo është arsyeja pse ai i këshillon pacientët e tij të përgatiten për nxehtësinë e verës që gjatë dimrit.
Kjo nënkupton një bisedë me mjekun në lidhje me rregullimin e mundshëm të terapisë dhe dozave të ilaçeve.
Meqenëse nxehtësia mund të rrisë proceset inflamatore, sëmundjet alergjike duhet të trajtohen në kohë me imunoterapi specifike. E njëjta gjë vlen edhe për neurodermatitin, i cili shpesh përkeqësohet gjatë periudhave të ngrohta."Çdo sëmundje kronike duhet të jetë nën kontroll përpara se të fillojë vapa", thekson mjeku.
Kur vala e të nxehtit ka filluar tashmë, këshillohet të:
marrja e mjaftueshme e lëngjeve, kryesisht ujit dietë e lehtë, kryesisht me origjinë bimore shmangia e alkoolit dhe cigareve gjumë dhe pushim të mjaftueshëm
Gjumi cilësor e ndihmon trupin të rikuperohet të paktën pjesërisht nga stresi i nxehtësisë ndaj të cilit është ekspozuar gjatë ditës.
A do të mësohemi me të me kalimin e kohës?
Pikërisht këtu, sipas Treidl-Hoffman, qëndron një nga problemet më të mëdha.
Shumë njerëz flenë keq gjatë nxehtësisë ekstreme, kështu që trupi hyn më shpejt në një gjendje të të ashtuquajturit dekompensim - momenti kur nuk mund të kompensojë më me sukses shqetësimet dhe të ruajë funksionet normale.
Se sa do të jetë në gjendje dikush të durojë efektet e nxehtësisë varet nga rezistenca e tij individuale.
Mjeku e shpjegon me imazhin e një fuçie: tek të moshuarit, personat me sëmundje kronike dhe personat që marrin ilaçe, "fuçia" mbushet shumë më shpejt gjatë një vale të nxehti.
Njerëzit më të rinj dhe më fizikisht aktivë, si dhe ata që janë mësuar me temperaturat e larta, kanë rezistencë më të madhe, por as ajo nuk është e pakufizuar.
"Një rritje kaq e shpejtë dhe eksponenciale e numrit të ditëve jashtëzakonisht të nxehta, si dhe ndryshimet kaq të përshpejtuara klimatike, përfaqësojnë një sfidë ndaj së cilës as ekosistemet dhe as njerëzit nuk mund të përshtaten mjaftueshëm shpejt", përfundon Treidl-Hoffman.
