Ka nisur protesta e pestë në mbrojtje të Zvërnecit, ku qytetarët kundërshtojnë projektin për ndërtimin e një r...
LIFESTYLE
“Scientific Reports”: Disa qen kuptojnë gjuhën njerëzore vetëm përmes dëgjimit
PiranjatPërditësimi i fundit 26 Prill 2026, 22:40
Një studim shkencor i publikuar në revistën “Scientific Reports” tregoi se disa qen të rrallë kanë aftësi të jashtëzakonshme, për të mësuar fjalë, vetëm duke dëgjuar njerëzit që flasin për objektet, edhe pa ndërveprim të drejtpërdrejtë me to.
Hulumtimi është realizuar nga një ekip shkencëtarësh i udhëhequr nga Ádám Miklósi dhe kolegët e tij në Universiteti Loránd Eötvös, në Budapest, një nga qendrat kryesore botërore për studimet mbi sjelljen e kafshëve.
Si funksionon aftësia e veçantë e këtyre qenve?
Studiuesit analizuan një grup të vogël qensh të quajtur “gifted word learners” (GWL) – (qen me aftësi të jashtëzakonshme për të mësuar fjalë) – apo qindra emra lodrash dhe objektesh.
Në eksperiment, qentë nuk trajnoheshin drejtpërdrejt.
Ata thjesht dëgjonin pronarët e tyre duke folur për lodrat, duke i emërtuar, duke i treguar dhe duke i përdorur në situata të përditshme.
Edhe pa kontakt të drejtpërdrejtë, disa qen arritën të lidhin fjalët me objektet përkatëse.
Çfarë e bën këtë zbulim të veçantë?
Studiuesit theksojnë se këta qen përdorin mekanizma njohës shumë të ngjashëm me ato të fëmijëve njerëzorë rreth moshës 1,5 vjeç, kur fillon zhvillimi i shpejtë i fjalorit.
Megjithatë, ky fenomen është shumë i rrallë dhe ende nuk dihet pse vetëm disa prej tyre e zhvillojnë këtë aftësi të jashtëzakonshme, ndërsa shumica e qenve jo.
Çfarë thonë studimet e tjera?
Kërkime të mëparshme mbi inteligjencën e qenve, përfshirë studime në Institutin Max Planck për Antropologjinë Evolutive, kanë treguar se qentë mund të mësojnë qindra komanda dhe të kuptojnë fjalë të lidhura me objekte, veprime dhe emocione.
Studime të tjera sugjerojnë se kjo aftësi lidhet me:
* lidhjen e fortë njeri–kafshë gjatë evoluimit të qenve nga ujqërit * ekspozimin e vazhdueshëm ndaj gjuhës njerëzore * dhe dallime individuale në kujtesën dhe vëmendjen e qenve
Pse është e rëndësishme?
Ky zbulim i ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë:
* si zhvillohet gjuha te njerëzit * si kafshët përpunojnë tingujt dhe kuptimet * dhe pse disa individë (si te njerëzit ashtu edhe te qentë) janë “të aftë” në mësimin e fjalëve
Studiuesit theksojnë se këto raste nuk janë të zakonshme, por tregojnë se kufiri midis aftësive njohëse të njerëzve dhe kafshëve mund të jetë më i ngushtë se sa mendohej më parë.
