Një aksident i rëndë ka ndodhur sot (4 qershor), në aksin Krutje-“Pushimi i shoferit”, në rrugën Lushnjë-Fier.
...
LIFESTYLE
Shkencëtarët krijojnë “super ushqim” për bletët/ Suplementi i ri përmirëson ndjeshëm riprodhimin në koloni
PiranjatPërditësimi i fundit 3 Tetor 2025, 18:24
Një studim i udhëhequr nga Universiteti i Oksfordit ka zhvilluar një suplement ushqimor të projektuar posaçërisht për bletët që mund të ndihmojë në kundërshtimin e rënies shqetësuese të popullsive të tyre. Suplementi, i krijuar për të imituar substancat thelbësore të polenit bimor, ka përmirësuar ndjeshëm riprodhimin e kolonive, sipas gjetjeve të publikuara në revistën Nature.
Bletët, që janë polenizues kritikë për mbi 70% të kulturave globale, përballen me kërcënime në rritje si ndryshimi i klimës dhe intensifikimi industrial i bujqësisë, faktorë që zvogëlojnë diversitetin e luleve. Poleni ofron lipide specifike të quajtura sterole, të domosdoshme për zhvillimin e bletëve, por zëvendësuesit tregtarë të polenit shpesh nuk kanë këto përbërës. Ky "superushqim" i ri nuk është thjesht sheqer, që kujdestarët e bletëve përdorin zakonisht gjatë periudhave pa ushqim, por përmban të gjithë përbërësit e nevojshëm për të krijuar breza të shëndetshëm.
Profesoresha Geraldine Wright nga Departamenti i Biologjisë në Universitetin e Oksfordit e përshkroi këtë përbërje si "ushqimin e plotë për bletët." Ekipi kërkimor, në bashkëpunim me institucione të tjera, modifikoi një mikroorganizëm për të prodhuar gjashtë sterolet kryesore të identifikuara në indet e bletëve.
"Me përdorimin e këtyre mikroorganizmave për të prodhuar sterole, ne mund të krijojmë një zëvendësues të polenit që mund të mbështesë kolonitë e bletëve për një kohë të pacaktuar. Dhe kjo është një arritje e madhe për bletërritësit. Ata historikisht nuk kanë pasur një mjet të tillë," tha Wright.
Në eksperimentet tremujore në mjedise të kontrolluara, kolonitë që ushqeheshin me suplementin e pasuruar me sterol rritën deri në 15 herë më shumë larva krahasuar me kolonitë që nuk morën këtë shtesë ushqimore. Po ashtu, ato mbajtën një prodhim më të qëndrueshëm të vezëve.
Ky inovacion ka potencialin të reduktojë konkurrencën për polenin e egër, duke rritur qëndrueshmërinë e bletëve dhe duke mbështetur sigurinë ushqimore botërore.
Teste masive në terren janë planifikuar për të konfirmuar përfitimet afatgjata. Kompania belge Apix Biosciences ka nisur bashkëpunimin me ekipin e Oksfordit për të filluar prodhimin komercial të këtij "ushqimi" në vitin 2026. Me popullatat e bletëve në rrezik në mbarë botën, Wright beson se kjo mund të jetë zgjidhja për t’i ndalur ato nga zhdukja.
