"Vota e të burgosurve"/ PD e ankimoi, Kolegji Zgjedhor rrëzon vendimin e KQZ-së

Kolegji Zgjedhor ka rrëzuar vendimin e KQZ që të votojnë të burgosurit dhe ka vendosur që dhe nenin 18 të Gjendjes Civile të miratuar nga PS në 2024 me 71 vota, t’ja çoje Gjykatës Kushtetuese për shfuqizim.

Partia Demokratike e çoi vendimin e KQZ në Kolegj Zgjedhor në datë 14 maj dhe çështja është mbrojtur dhe juristi dhe avokati, Franc Nuri.  

Sipas vendimit, Kolegji Zgjedhor vendosi: 1) akti u pezullua dhe 2) akti do i niset nga vetë gjykata, Gjykatës Kushtetuese, sepse në kundërshtim të hapur me Kushtetutën, të shprehet për nenin 18 të ligjit për Gjendjen Civile.

PADITËS:                 PARTIA DEMOKRATIKE,parti politike parlamentare dhesubjekt zgjedhor ipërhershëm, me adresëpër efekt komunikimi: Selia Qendrore e Partisë Demokratike, Bulevardi “Zhan d’Ark”, Nr. 11, Tiranë.

I PADITUR:              Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve - KQZ, me adresë: Rr. “Ibrahim Rugova”, nr. 4, 1001, Tiranë.

PERSON I TRETË:Partia Socialiste,me adresë: Sheshi “Austria” nr. 91, Tiranë.

OBJEKTI:                 Shfuqizimin e Vendimit nr. 6, datë 14.04.2026 të Komisionit Rregullator, të KQZ, “Për krijimin e qendrave të posaçme të votimit, hartimin e listës së zgjedhësve dhe krijimin e komisionit të qendrës së votimit për zgjedhjet për organet e vetëqeverisjes vendore”si një akt i kundërligjshëm dhe antikushtetues.

BAZA LIGJORE:Neni 3, 8, 19, pika 1, 20, neni 43, 62, nenet 123/1, 123/2, 123/3, 124, 125, 127, nenet 145, 156, 152, 153 e vijues të Kodit Zgjedhor,i ndryshuar; Nenet 3, 45, 81/2, 116 të Kushtetutës; Nenet 12 dhe 14 të Kodit Civil; Jurisprudenca e Gjykatës Kushtetuese dhe e Kolegjit Zgjedhor (Rrogozhina 2023), Nenet 14, 16, 18 i Ligjit për Gjendjen Civile, i ndryshuar, Nenet 107-109 e vijues të Kodit të Procedurës Adminitrative.

KOLEGJIT ZGJEDHOR GJYQËSOR - TIRANË

(Pranë Gjykatës Administrative të Apelit - Tiranë)

Të nderuar anëtarë të Kolegjit Zgjedhor,

Me datë 14.04.2026, Komisioni Rregullator në KQZ, me 4 (katër) vota pro dhe 1 (një) votëkundër miratoiVendimin nr. 6“Për krijimin e qendrave të posaçme të votimit, hartimin e listës së zgjedhësve dhe krijimin e komisionit të qendrës së votimitpër zgjedhjet për organet e vetëqeverisjes vendore”.

Në vijim ju lutemi gjeni faksimile të përmbajtjes sëvendimit të miratuar Nr. 6, datë 14.04.2026:

Nisur nga përmbajtja e këtij vendimi, argumenteve të sjella gjatë zhvillimit të mbledhjes së Komisionit Rregullator dhe vlerësimit nen për nen e tërësor të këtij akti në raport me Kodin Zgjedhor, Kodin Civil dhe Kodin e Procedurave Administrative - qartazi konstatohet se, Vendimi nr.6, datë14.04.2026 “Për krijimin e qendrave të posaçme të votimit, hartimin e listës së zgjedhësve dhe krijimin e komisionit të qendrës së votimit për zgjedhjet për organet e vetëqeverisjes vendore”është një akt i pabazuar në ligj, në shkelje të parimeve Kushtetuese, Kodit Zgjedhor, Kodit Porcedurave Administrative, Kodin Civil dhe praktikën Gjyqësore.

Ndaj, të gjendur përpara paligjshmërisë evidente të këtij akti[1] dhe pasojave që mund të prodhojë ai,- në një sistem zgjedhor që sipas raportit të OSBE/ODHIR përbën një ambjent tejet të pasigurtë e me problematika të spikatura në drejtim të garantimit të zgjedhjeve të lira, të pandikuara, e të ndershme, - përmes mekanizmit të kontrollit të jashtëm të akteve, sot ky akt objekt ankimi pranë kësaj trupe të nderuar gjyqtarësh, nuk duhet të:

Të lejohet të ketë legjitimitet si dhe të vihet në zbatim pasi paligjshmëria e tij fut në pasiguri absolute standartet principale tëprocesit zgjedhor të ndershëm e të pandikuar përmes disa rregullave me natyrë administrative që kanë tentuar të çëjnë edhe vetë parashikimet e Kodit zgjedhor për kriteret e krijimit të listës sëvotuesve (sipas Kodit zgjedhor kriteri i vetëm është vendbanimi e jo vendqendrimi) dhe kushteve për të ushtruar të drejtën e votës, aq më tepër për zgjedhje lokale ku ushtrimi i të drejtës për të zgjedhur lidhet ngushtësisht me përkatësinëterritoriale dhe marrëdhënien social ekonomike e publike që votuesi ka krijuar gjatë jetës së tij në atë njësi të caktuar territoriale e cila administrativisht dhe publikisht i përgjigjet vetëmbanorëve të saj e jo banorëve të njësive të tjera territoriale. Në mënyrë hipotetike, ndjekim logjikën se Bashkia Rrogozhinë nuk i përgjigjet dot kërkesave social ekonomike e juridike të një të burgosuri i cili nuk ka lidhje juridike me këtë Bashki për faktin se është banor Tepelenës pavarësisht se ai qëndroi ne IEVP Rrogozhinë për dy vite.

Me këtë rast sjellim prezent edhe procesverbalin e mbledhjes të KRR në KQZ tëtë datës 14 prill, nga analiza e të cilit rezulton qartë se, akti objekt ankimi nuk është një akt me karakter normativ i ndërtuar mbi një bazë të qartë ligjore dhe kushtetuese, por një konstruksion artificial dhe i sajuar, i ngritur përmes importimit mekanik të togfjalëshit “vendbanim për efekt zgjedhor” nga një ligj jo organik i cili nuk rezulton të jetë përdorur as edhe si referencë në preambulën e vetë këtij Vendimi nr.6, por as edhe të jetë valutuar më parë në funksion të harmonizimit meKodin Zgjedhor, Kodin Civil dhe Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë. Ky ligj është ligji “Për gjendjen Civile” i ndryshuar në vitin 2024.

Në këtë procesverbal mbledhjeje të KRR, vetë administrata e KQZ-së e pranon shprehimisht se projektakti synonte “harmonizimin e procedurave ndërmjet Kodit Zgjedhor dhe ndryshimeve të fundit në Ligjin për Gjendjen Civile, i cili ka ndryshuar në vitin 2024”.Ky formulim provon se baza reale mbi të cilën është ndërtuar akti nuk është Kodi Zgjedhor, por ndërhyrja e fundit politike në Ligjin “Për Gjendjen Civile”, ndërhyrje e cila synoi të krijojë artificialisht konceptin e “vendbanimit për efekt zgjedhor” për personat në institucionet e vuajtjes së dënimit.

Më domethënëse akoma është fakti se gjatë gjithë diskutimit evidentohet pasiguria juridike e vetë hartuesve të projektaktit. Në mënyrë të përsëritur, anëtarja e Komisionit Rregullator, znj. Helga Vukaj, kundërshton që në parim projektaktin e propozuar nga Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve për mungesë të bazës ligjore materiale dhe konfliktin e hapur të tij me Kodin Zgjedhor, Kodin e Procedurave Administrative dhe Kodin Civil, duke analizuar se ky projektakt eviton referencat ligjore që përcakton Kodi Zgjedhor nenin 44 e vijues të tij dhe gjithashtu lë jashtë vlerësimit përcaktimet e Kodit Civil nenet 12 e 14, të cilat përkufizojnë qartazi vendbanimin e vendqendrimin. Ajo thekson se për vijueshmërinë e këtij projektakti apo jo duhet vlerësuar siguria juridike e tij aq më tepër kur KQZ dhe administrata e saj për cdo vendimmarrje dhe normim a priori ka detyrimin që ti referohet vetëm Kodit Zgjedhor dhe atij të Procedurave Administrative (neni 12 pika 7 e Kodit Zgjedhor). Për këtë arsye ajo citon se në referim të nenit 100 gërma c, të Kodit Procedurave Administrative kushtëzon çdo draftues të një akti administrativ të ketë parasysh bazën ligjore të aktit......, e kështu meqënëse këtij projektakti i mungojnë referencat ligjore, ai bie ndesh edhe me nenet 107, e 109 gërma d sipas të cilit “Akti është i paligjshëm kur është në kundërshtim me ligjin material”.[2]

Po kështu, znj. Vukaj evidenton se një person i izoluar në institucion penitenciar nuk mund të konsiderohet juridikisht me vendbanim në burg, duke theksuar se: “Ky shtetas shqiptar si i izoluar ashtu edhe në gjendje të lirë ka një vendbanim, atë të përcaktuar sipas Kodit Civil”. Kjo tregon qartë se vetë brenda Komisionit është pranuar ekzistenca e një konflikti serioz ndërmjet nocionit klasik juridik të vendbanimit dhe formulës artificiale të importuar nga Ligji “Për Gjendjen Civile”, aq më tepër që në mbledhje është bërë transparent fakti se ky është një draft i ripërsëritur i propozuar më parë në mars të vitit 2025 dhe i pamiratuar në atë herë.

Në të kundërt me sa u bë transparente në atë mbledhje dhe në kontraditë me vetë përmbajtjen e Kodit zgjedhor, përfaqësuesit e shumicës në Komisionin Rregullator dhe administrata e KQZ-së nuk arrijnë të identifikojnë një bazë të qartë kushtetuese apo zgjedhore për këtë rikonceptim. Përkundrazi, ata i referohen vetëm verbalisht ndryshimeve të ligjit “Për Gjendjen Civile”, por nuk e përdorin si referencë në preambul.

Në mënyrë eksplicite, anëtari Bledar Skënderi citon nenin 18 të ligjit të gjendjes civile, duke deklaruar se: “Vendbanimi në institucionet e vuajtjes së dënimit dhe të kurimit mjekësor afatgjatë për qëllime zgjedhore… vetëm për qëllime zgjedhore vendbanim do të jetë institucioni ku ata vuajnë dënimin”.

Pikërisht kjo pjesë provon thelbin e paligjshmërisë së aktit: sipas tyre nocioni i “vendbanimit” nuk është ai qëburon nga Kodi Civil apo Kodi Zgjedhor, por është ai që ka ligji për gjendjen civile, duke e importuar artificialisht nga një dispozitë jo kuadër për ta - sic është neni 18 i Ligjit “Për Gjendjen Civile”. Kjo bëhet vetëm për të justifikuar mekanizmin e ri të sapo miratuar për të legjitimuar një rezultat zgjedhor të parapërcaktuar politikisht.

Edhe përfaqësuesja e PS-së, znj. Xhina, e pranon shprehimisht se ndryshimet e vitit 2024 në Ligjin “Për Gjendjen Civile” “rikonceptojnë vendbanimin”. (!!??)

Lind pyetja: Si mundet një ligj i mkiratuar me shumicë të thjeshtë paralamentare të rikonceptoje nocionin e vendbanimit e të superojëme këtë rast Kodin Zgjedhor dhe vetë përkufizimet e Kodit Civil??!! Nëse do të ishte e harmonizuar do të qe ligjvënësi ai që do të kishte marrë të gjitha masat për të krijuar përshtatjen e bërë ndryshime në sinkron me kete nocion të ri, edhe në Kodin Civil edhe në Kodin Zgjedhor. Por sic dimë deri më tani nuk kemi asnjë ndryshim të Kodit zgjedhor dhe Kodit Civil në këtë drejtim.

Në mënyrë domethënëse, vetë akti i miratuar qartazi shmang referimin e drejtpërdrejtë në këtë bazë ligjore “të re”, nga ku edhe vjen ky “rikonceptim për vendbqendrimin e të burgosurve”. Kjo shmangie nuk është rastësore, por e qëlimshme. Ajo tregon qartë vetëdijen e hartuesve dhe miratuesve të këtij akti mbi problematikën serioze të kushtetutshmërisë së ndryshimeve të fundit në Ligjin “Për Gjendjen Civile”, të cilat tentojnë të deformojnë konceptin juridik të vendbanimit vetëm për efekt elektoral, pavarësisht se i bien ndesh kushtetutës dhe gamës së ligjeve të tjera kuadër.

Pikërisht për këtë arsye, gjatë diskutimeve evidentohet vazhdimisht tensioni dhe pasiguria juridike mbi raportin ndërmjet Kodit Civil, Kodit Zgjedhor dhe Ligjit “Për Gjendjen Civile”.

Në përfundim, procesverbali i mbledhjes provon qartë dhe paekuivok se akti objekt ankimi nuk është produkt i një analize objektive, të pavarur, të panshme dhe teknike të legjislacionit zgjedhor, por një krijim thelbësisht politik, i ndërtuar përmes deformimit të konceptit të “vendbanimit” dhe përdorimit instrumental të Ligjit “Për Gjendjen Civile”, me qëllim krijimin artificial të një baze zgjedhore të përdorshme subjektivisht në institucionet e vuajtjes së dënimit.

Pra, qartazi Vendimi nr.6, datë 14.04.2026 që në fazën e propozimit si projektakt nga ana e Komisionerit Shtetëror të Zgjedhjeve kaaplikuar si referencë ligjore autorizuese njëdispozitë materiale të Kodit Zgjedhor, nenin 43, e cila jo vetëm është joautorizuese për të justifikuar përmbajtjen tërësore të këtij akti, por nuk justifikon juridikisht aspakrregullat e miratuara nga KRR për kriteret e hartimit të listave të zgjedhësve për zgjedhjet vendore për kategorinë e të burgosurve të ndodhur në IEVP-të jashtë vendbanimeve të tyre reale dhe të tjerat që pasojnë.
 
Ky vendim anashkalon dispozitat konkrete autorizuese sic janëneni 44, gërma (d) “Kriteret për përfshirjen e zgjedhësit në listat e zgjedhësve”,  neni 45, gërma (ë) “Zgjedhësit”, neni 46 “Lista e Zgjedhësve” si dhe neni 12 e përkufizimet e Kodit Civil për vendbanimin dhe vendqendrimin, dispozita këto që nëse do të ishin marrë në konsideratë nga Komisioni Rregullator sot nuk do të gjendeshim përballë kësaj gjykate dhe do të ruhej garancia e standardit të njëjtë të mbajtur po nga ky Komision Rregullator më datë03.05.2025, ku me vendimin nr. 15 të tij, i njëjti propozim i ardhur nga Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve nuk është pranuar duke u rrëzuar nga KRR. Kujtoj këtu, që këto ndryshime të ligjit të gjendjes civile kishin ngjarë, pra ishin në fuqi që nga viti 2024, përse në këtë rast Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve dhe trupa e anëtarëve të Komisionit Rregullator nuk i përdori për argument gjatë shqyrtimit të projektaktit të propozuar nga KSHZ?!!
 
Por le te ndalemi pak tek analiza e shkurtër pse ai akt u hodh poshtë vitin e kaluar: arsyet ishin të njëjta sic ato ekzistojnë edhe sot:  projektakti i KSHZ binte ndesh me nenin 44 e vijues të Kodit Zgjedhor, Kushtetutën e Republikëssë Shqipërisë, Kodin Civil dhe praktikën e vendosur nga Kolegji Gjyqësor Zgjedhor dhe asesi nuk mund të tjetërsohet kriteri vednbanim me vendqendrimin për sa i takon liostimit të zgjedhesit në një zonë të caktuar dhe për dhënien e mundësisë së ushtrimit të së drejtës për të zgjedhur, votimit.
 
Madje sjellim prezent se ai projektakt i vitit 2025 për krijimin e qendrave të posaçme të votimit në institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale (IEVP), u hodh poshtë që në parim, jo vetëm për arsye procedurale, por edhe për shkak të problematikave të thella që ai paraqiste në planin kushtetues, ligjor dhe administrativ e si rrjedhojë nga anëtarët e Komisionit RRegullator u konsiderua si një iniciativë e rrezikshme që përligjte paligjshmëritë e veprimve të DPGJC. (Fakt është që ky akt i KRR i vitit 2025 nuk rezulton të jetë ankimuar nga asnjë palë pranë Kolegjit Zgjedhor Gjyqësor, pra ka marrë formë të prerë.)
 
Lind pyetja: Çfarë ndryshoi këtë herë qe ndryshimet ligjore të ligjit të gjendjes civile u bënë mbivalente dhe kryefjalë logjiko juridike për kalimin e këtij akti ndërkohë qëka kaluar thuajse një vit nga ritrajtimi i mëparshëm, kemi po të njëjtin Kod Zgjedhor, të pandryshuar në këtë drejtim, po të njëjtin Kod Civil, pa asnjë ndryshim lidhur me dispozitat që përkufizojnë vendbanimin dhe vendqëndrimin, kemi po atë qëndrim nga Kolegji zgjedhor për rastin e Rrogozhinës ? (!!)
 
Nëse kjo iniciativë e Komisionit Rregullator për të miratuar akte të paligjshme ka një qasje harmonizuese për të justifikuar apo legjitimuar veprimet e Drejtorise së Përgjithshme tëGjendjes Civile, kjo nuk duhet të na mbaj peng i daljes nga konturet e garantimit të proceseve zgjedhore të ndërtuara mbi bazën e ligjit, mundësisë së standardizuar për të ushtruar të drejtën e votës sipas kritereve ligjore dhe praktikës së vendosur nga ky Kolegj Zgjedhor Gjyqësor me rastin e zgjedhjeve vendore për Bashkinë Rrogozhinë.
 
Ky vendim përbën rrezik jo vetëm sepse i bie ndesh konstatimeve të raportit të OSBE/ODIHR për një proceszgjedhor të paligjshmë, pa garë e të ndikuar/patronazhuar, por se i hap mundësinë krijimit të një standardi të dyfishtë pasi përmes këtij akti normues Komisioni Rregullator i ka dhënë mundësi a-priori krijimit të qendrave të posacme të votimit brenda IEVP, pa përcaktuar më parë një procedurë formalo rregulluese midis KZAZ-ve (në këtë rast, dhe bazuar në nenin 43 - qëështë përdorur si referencë e ku bazohet ky Vendim, vetëm për këtë do të qe i justifikuar ky vendim nëse do ta kishte përmbushur leximin me kujdes të kësaj norme - të krijonet marrëdhënie komunikative proceduriale midis KQZ dhe KZAZ ) si organe administrativo zgjedhore me rol propozues dhe KQZ si organ qendror.
 
Specifikisht e sipas nenit 43 të Kodit Zgjedhor “Përbërja dhe përgjegjësitë e KQV të posacme”, përcaktohet: KZAZ-ja, në përputhje me këtë Kod[3]dhe udhëzimet e KQZ-së, i propozon KQZ-së krijimin e KQV-ve të posacme në institucionet e posaçme. Këto komisionekanë të njëjtën përbërje dhe të njëjtat përgjegjësi[4]si edhe KQV-ja.
 
Pra, qëllimi primar i këtij akti me karakter rregullator nuk duhet të kishte qenë krijimi i situatave të reja[5]të paligjshme për procesin zgjedhor vendor që presim të vijë, - sic eshte dhënia e mundësisë së votimit të të burgosurve qënuk janë banorë të asaj bashkie edhe pse vendqendrojnë nënjëIEVP me vendodhje jashtë bashkisë ku ata kanë vendbanimin dhe marrim kodin e vendbanimit i cili në këtë rast humbet kuptimin dhe nuk ështëmëunik dhe i papërsëritshëm e për më tepër u dyzoka,- por, rregullimi i mekanizmit procedurial administrativo formal mes KZAZ dhe KQZ, kriteret qe duhet të kishte nëkonsideratë paraprakisht KZAZ (pra përpara se të ushtronte rolin propozues) afatet që duhet të përmbushte, masat që duhet të merrte, etj.
 
Baza ligjore e përdorur në këtë akt, konkretisht neni 43 dhe neni 62 i Kodit Zgjedhor nuk justidikon përmbajtjen tjetër në këtë vendim e cila i hap rrugën krijimit për herë “të parë” tënjë liste të re votuesish për zgjedhjet per pushtetin vendor, sic është ajo e të burgosurve në cdo IEVP pa u ndjekur kriteri i vendbanimittë tyre sipas përcaktimit të Kodit Zgjedhor dhe praktikës së vendosur nga vetë Kolegji Zgjedhor për të njëjtin objekt gjykimi.
 
Kjo situatë e re atipike dhe e pajustifikuar nga ligji kuadër, mbi bazën e të cilit ka detyrimin të ushtrojë veprimtarinë KRR/KQZ, konkretisht sipas pikës 7, neni 12 i Kodit Zgjedhore cila përcakton se, citoj: -“veprimtaria e KQZ, organeve drejtuese dhe e administratës udhëhiqet sipas rastit, nga ky ligjdhe aktet nënligjore të dala në zbatim të tij, si dhe nga ligji nr.44/2015 “Kodi i Procedurave Administrative i RSH””, përbën shqetësim madhor për mënyrën si e kanë anashkaluar administrata dhe organi vendimmarës i KQZ në këtë rast. Kjo automatikisht prodhonmungesë sigurie juridike dhe aplikim tëstandardetevetë dyfishta nëprocesin zgjedhor për vetëqeverisjen vendore, duke shkelur kështu Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë dhe duke thyer pavarësinë e insitucionit të KQZ, Komisionit Rregullator.Në këtë kuptim, ky Vendim i KRR prek vetë thelbin e demokracisë vendore dhe përfaqësimit.

Megjithatë, reflektimi i një mosdakordësie atëherë, por edhe sot, qoftë edhe me një votë kundër e një prej anëtarëve të trupës së Komisionit Rregullator(vijuese në detyrë dhe votuese kundër edhe në rastin e shqyrtimit të po të njëjtës inicitivë në vitin 2025) dëshmon thellë për përgjegjshmërinë profesionale dhe vlerësimin e riskut që mund të sjellë përmbajtja e tij në rastin e zgjedhjeve të vetëqeverisjes vendore eventuale.

 
Në këtë kuptim, rrëzimi i tij atëherë qënë parim duhet parë si një reagim institucional ndaj një nisme që, në formën e paraqitur, nuk garantonte standardet e nevojshme për një proces zgjedhor të lirë, të barabartë dhe të besueshëm. Më e pakta që pritet prej këtij standarti të ri është votimi i shtetasve që i përkasin një juridiksioni të ndryshëm administrativ, social dhe ekonomik dhe tjetra për hir të ndikimit insitucional penitenciar tek këta shtetas që nuk gëzojnë liri është paracaktimi i votës e me këtë rast nisja e votimit në mënyrë të pabarabartë, me influencim për palët garuese. Janë rreth 3030 të burgosur që me këtë standart të ri të paligjshëm dhe antikushtetues pritet të japin votën e tyre për zgjedhjet e kryetarëve të bashkive ku ata vetë nuk i përkasin, as jetojnë dhe as ushtrojnë marrëdhënie social, ekonomike e publike.

Përvec konstatimit të paligjmërisë dhe antikushtetueshmërisë së Vendimit nr.6, datë 14.04.2026 të KRR. Ky Vendim ka shkelur haptazi vendimin e Kolegjit Gjyqësor Zgjedhor për rastin e përsëritjes së zgjedhjeve në Rrogozhinë në vitin 2023.

Për këtë rast nga ana e Kolegjit Zgjedhor, ankuesi koalicioni Bashkë Fitojmë dhe kandidati i saj, arrititë demonstrojë (pjesërisht) në Kolegj se, përfshirja e votës së të burgosurve në IEVP Rrogozhinë përbënte një shkelje të shumëfishtë, (i) të hierarkisë së normave, (ii) të parimit të vendbanimit, (iii) të lidhjes territoriale dhe (iv) të standardeve të zgjedhjeve të ndershme. Kjo shkelje nuk ishte thjesht formale, por prodhoi një efekt konkret dhe determinues në rezultatin zgjedhor. Për rrjedhojë, rezultati nuk pasqyroi vullnetin real të komunitetit dhe duhet të konsiderohej i pavlefshëm.

Kolegji Zgjedhor në vitin 2023 për këtë rast në dhënien e vendimit të tij për pranimin e pjesshëm të kërkesës dhe shpalljen e pavlefshme dhe përsëritjen e zgjedhjeve në Rrogozhinë, u bazua kryesisht në këto piketa, (i) konstatoi shkelje në përbërjen e elektoratit të burgut (IEVP), (ii) konstatoi se kjo kuti votimi kishte ndikim direkt dhe determinant në rezultat; si dhe (iii) konstatoi pamundësi për të garantuar vullnetin real të votuesve të asaj zone zgjedhore.

Në qershor të vitit 2024, gati 1 vit pas vendimit të Kolegjit Zgjedhor për rastin e Rrogozhinës, mazhoranca e PS në Kuvend paska votuar disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin e Gjendjes Civile (Ligji nr.Nr. 10 129, datë 11.5.2009 Për Gjendjen Civile), ku ne Nenin 14 te ketij ligji, ne 06.06.2024 eshte bere kjo nderhyrje ne legjislacion, duke ndryshuar Nenin 14 si vijon:

“Neni 14 - Deklarimi dhe ndryshimi i vendbanimit ose vendqëndrimit

(shtuar fjalë në pikën 1 me ligjin nr. 134/2016, datë 22.12.2016; ndryshuar neni me ligjin nr. 56/2024, datë 6.6.2024)

1. Shtetasit kanë detyrimin që të deklarojnë adresën e vendbanimit dhe vendqëndrimit brenda vendit, si dhe ndryshimin e tyre, sipas të gjitha elementeve të parashikuara në legjislacionin nëfuqi për sistemin e adresave.

2. Institucionet shëndetësore dhe institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale bëjnë deklarimin e vendqëndrimit të shtetasve, qëndrimi i të cilëve në këto institucione zgjat më shumë se 3 (tre) muaj, brenda 48 (dyzet e tetë) orëve nga data e përmbushjes së afatit.

3. Regjistrimi i vendbanimit dhe vendqëndrimit kryhet nga zyra e gjendjes civile në njësinë administrative, që ka në juridiksion territorial vendbanimin ose vendqëndrimin, pas marrjes së kërkesës nga shtetasi. Shtetasi nuk mund të deklarojë më shumë se një vendbanim ose një vendqëndrim njëherazi.

4. Ndryshimi i vendbanimit ose vendqëndrimit kryhet nga zyra e gjendjes civile të njësisë administrative që ka në juridiksion territorial vendbanimin ose vendqëndrimin e ri, pas marrjes së kërkesës nga shtetasi. Shtetasi duhet të deklarojë vendbanimin ose vendqëndrimin e ri jo më vonë se 30 (tridhjetë) ditë nga zhvendosja në këtë vendbanim ose vendqëndrim.

5. Një ose më shumë familje kanë të drejtë të banojnë në vendbanimin e një familjeje tjetër vetëm kur plotësohen standardet për sipërfaqen minimale të banimit që duhet të ketë një individ në banesë, sipas përcaktimeve të legjislacionit në fuqi.

6. Nëpunësi i gjendjes civile, në mbështetje të dokumentacionit zyrtar të lëshuar nga autoritetetpërgjegjëse ku përcaktohet sipërfaqja e banesës, kryen verifikimin nëse përmbushet standardi i sipërfaqes minimale të banimit, sipas pikës 5 të këtij neni.

7. Mënyra e paraqitjes së kërkesës, dokumentacionit të nevojshëm, rregullat për deklarimin dhe ndryshimin e vendbanimit ose vendqëndrimit të shtetasve dhe institucioneve shtetërore, të parashikuara në pikën 2 të këtij neni, përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave.

8. Shtetasit, që kërkojnë të kryejnë veprime në regjistrin e gjendjes civile, duhet të kenë përmbushur detyrimin për deklarimin e ndryshimit të vendbanimit ose vendqëndrimit.”

Ndërkohë, është ndryshuar edhe neni 18 i Ligjit për Gjendjen Civile, si më poshtë vijon:

Neni 18 - Vendbanimi në institucionet e vuajtjes së dënimit dhe të kurimit mjekësor afatgjatë për qëllime zgjedhore

(Ndryshuar neni me ligjin nr. 56/2024, datë 6.6.2024)

1. Për shtetasit që kryejnë dënimin në institucionet e vuajtjes së dënimit apo janë vendosur në institucionet e paraburgimit ose shtetasit që qëndrojnë pa ndërprerje në institucione shëndetësore për kurim afatgjatë dhe që përfshin qëndrimin e tyre në to edhe datën e zgjedhjeve, vendbanim për qëllime të zbatimit të legjislacionit për zgjedhjet konsiderohet adresa e institucionit përkatës.

2. Institucionet përkatëse jo më vonë se 50 ditë para datës së zgjedhjeve njoftojnë Drejtorinë e Përgjithshme të Gjendjes Civile për shtetasit që qëndrojnë në këto institucione në përputhje me pikën 1 të këtij neni. Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile nëpërmjet zyrave përkatëse të gjendjes civile dhe sipas përcaktimeve të ligjit për zgjedhjet harton dhe printon listat e zgjedhësve për këta shtetas që deri në datën e zgjedhjeve ndodhen në këto institucione. Këtyre shtetasve iu mundësohet votimi në qendrën e votimit të krijuar, sipas ligjit zgjedhor në këto institucione. Lista e zgjedhësve e hartuar sipas këtij neni është e vlefshme vetëm për zgjedhjet e radhës dhe ripërsëritet sipas të njëjtave modalitete për çdo zgjedhje.

3. Ministri përgjegjës për gjendjen civile dhe ministri i Drejtësisë përcaktojnë me udhëzim të përbashkët rregullat e njoftimit dhe bashkëpunimit të institucioneve për këta shtetas, procedurën e çregjistrimit dhe regjistrimit të gjendjes civile të vendbanimit për qëllime zgjedhore sipas përcaktimeve të bëra në këtë nen”.

Duke qenë se shumica e trupës së Komisionit Rregullator (4 nga 5 anëtarët) ka zgjedhur këtë herë të mos mbështetet në përcaktimet e Kodit Zgjedhor, të Kushtetutës dhe të Kodit Civil, por të referohet në mënyrë të pabazuar tek një dispozitë e ndryshuar e Ligjit “Për Gjendjen Civile”, rezulton qartë se akti objekt shqyrtimi është nxjerrë jashtë kuadrit ligjor që rregullon veprimtarinë normative të KRR/KQZ-së dhe si i tillë duhet rrëzuar.

Ligji “Për Gjendjen Civile”, si ligj organik që rregullon funksionimin e Drejtorisë së Përgjithshme të Gjendjes Civile dhe administrimit të regjistrit civil, nuk ka as karakter autorizues dhe as referues për ushtrimin e kompetencave normative të Komisionit Rregullator. Ky ligj nuk mund të shërbejë si bazë juridike për nxjerrjen e akteve normative zgjedhore dhe as të deformojë konceptet materiale të përcaktuara në Kodin Zgjedhor dhe Kodin Civil.

Në mënyrë të posaçme, neni 12, pika 7 e Kodit Zgjedhor nuk lejon që KRR/KQZ të mbështesë aktet e saj në një sistem tjetër normativ jashtë Kodit Zgjedhor dhe Kodit të Procedurave Administrative. Për rrjedhojë, referimi dhe mbështetja pothuajse ekskluzive në dispozitat e Ligjit “Për Gjendjen Civile” përbën tejkalim të kuadrit autorizues të parashikuar nga ligji dhe cenon drejtpërdrejt parimin e ligjshmërisë në nxjerrjen e akteve administrative normative.

Edhe për këtë arsye, për hir të rëndësisë së madhe që paraqet ky ankim po përcjellim një panoramë më të qartë e të detajuar në vijim, dhe po shtrojmë për analizënë formë të renditur faktet, argumentat dhe dispozitat ligjore ku mbeshtetet ankimi.

I -FAKTET, ARGUMENTAT, DISPOZITAT LIGJORE KU MBËSHTETET ANKIMIMI

Me Vendimin nr. 6, datë 14.04.2026, Komisioni Rregullator ka miratuar rregullat për krijimin e qendrave të posaçme të votimit në Institucionet e Ekzekutimit të Vendimeve Penale (IEVP), duke i trajtuar këto institucione si njësi votimi dhe duke përfshirë si zgjedhësnë listat e bashkisë ku vuajnë dënimin të gjithëtë burgosurit që gjenden në këto institucione të vuajtjes së dënimit pavarësisht se ata si përkasin asaj bashkie por janë banorë të një qyteti/bashkie tjetër.

Ky vendim përbën një ndryshim thelbësor të sistemit të votimit vendor, dhe konceptit të përzgjedhjes së zgjedhësit, listimit të tij dhe orientimit të tij sipas përkatësisë së vendbanimit e jo me një spektër të pakufizuar e të paorientuar, jashtë normimit kushtetues dhe ligjor, duke i hapur rrugën personave pa lidhje reale me territorin të ndikojnë drejtpërdrejt në zgjedhjen e organeve të vetëqeverisjes vendore.

Në analizë të projektaktit objekt ankimi, rezulton se ai është nxjerrë në kundërshtim të drejtpërdrejtë me parimet dhe kërkesat detyruese të Kodit të Procedurave Administrative, duke cenuar rëndë parimin e ligjshmërisë dhe sigurisë juridike. Në referim të nenit 12 pika 7 të Kodit Zgjedhor, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve dhe administrata e tij, për çdo vendimmarrje apo akt normativ, kanë detyrimin të mbështeten vetëm në dispozitat e Kodit Zgjedhor dhe të Kodit të Procedurave Administrative. Pikërisht ky standard është shkelur në rastin konkret, pasi projektakti i atakuar nuk përmban një bazë të qartë ligjore dhe nuk evidenton dispozitën konkrete autorizuese që i jep organit kompetencën për nxjerrjen e tij. Në kuptim të nenit 100 germa “c” të Kodit të Procedurave Administrative, çdo akt administrativ duhet të përmbajë bazën ligjore mbi të cilën mbështetet, element ky thelbësor për vlefshmërinë juridike të aktit. Mungesa e kësaj baze ligjore e bën aktin të cenueshëm jo vetëm në aspekt formal, por edhe substancial.

Për rrjedhojë, akti bie ndesh me nenin 107 të Kodit të Procedurave Administrative, i cili përcakton se një akt administrativ është i paligjshëm kur organi publik ka vepruar në mungesë kompetence, kur janë shkelur dispozitat procedurale, kur akti bie ndesh me elementet e detyrueshme të formës, kur është nxjerrë pa autorizim ligjor apo kur është në kundërshtim me ligjin material. Po kështu, në kuptim të nenit 108 germa “a” të këtij Kodi, akti administrativ është absolutisht i pavlefshëm kur bie në kundërshtim të hapur dhe flagrant me dispozitat urdhëruese lidhur me kompetencën, procedurën apo elementet e detyrueshme të aktit. Në këto kushte, mungesa e një baze ligjore të mirëfilltë dhe tejkalimi i kufijve të autorizimit normativ e bëjnë këtë projektakt juridikisht nul, të pavlefshëm dhe të pazbatueshëm.

Ndaj, për hir të këtij rreziku që kanos aplikimi i këtij akti në zgjedhjet vendore në pritje për të ngjarë, paraqesim në mënyrë të strukturuar shkeljet thelbësore ligjore dhe kushtetuese që karakterizojnë aktin e ankimuar, si dhe pasojat e drejtpërdrejta që ato sjellin mbi integritetin dhe ligjshmërinë e procesit zgjedhor.

Së pari, vlerësojmë se akti i kundërshtuar ndërhyn drejtpërdrejt në një nga dimensionet më delikate të procesit zgjedhor: ushtrimin e së drejtës së votës në kushte të kufizuara lirie. Votimi në institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale (IEVP) nuk mund të trajtohet si një procedurë e zakonshme administrative, por kërkon standarte të shtuara sigurie, transparence dhe garancish efektive për të shmangur çdo formë ndikimi, presioni apo deformimi të vullnetit të zgjedhësit. Pra ky akt me atë referencë ligjore që ka përdorur duhet të kishte zgjidhur pikërisht këtë! Në kushtet kur ambientet e votimit ndodhen nën kontrollin faktik të administratës penitenciare dhe jo të organeve të administrimit zgjedhor, krijohet një rrezik real dhe i prekshëm për cenimin e fshehtësisë së votës dhe lirisë së zgjedhjes edhe nëse do të mendonim se ky akt do ta kishte ruajtur kriterin e vendbanimit si kriter thelbësor dhe i patjetërsuar cka dpo të thoetë që edhe nëse do të lejoheshin të votonin vetëm ata të burgosur të cilët kanë vendbanimin aty ku edhe vuajnë dënimin edhe në këtë rast vota e tyre është e ndikuar, e kushtëzuar dhe e pasiguruar. Në këtë kontekst natyrshëm lind pyetja: po në rastin kur do të vihet në aplikim ky vendim i paligjshëm i Komisionit Rregullatori, i cili me përmbajtjen e tij legjitimon të futen në listat e votimit për zgjedhjet lokale jo më disa të burgosur por të gjithë të burgosurit, pa ndjekur kriterin e vendbanimit si kriter selektimi dhe garancie të paktën në aspektin formal. A nuk do të sillte ndikim të gara e barabartë dhe mos ndikimi i saj??!  Masat e parashikuara në akt, si prania formale e policisë së burgjeve apo e vëzhguesve, nuk përmbushin standardin kushtetues dhe atë të praktikës ndërkombëtare për garantimin real të këtyre parimeve.

Së dyti, akti i kundërshtuar karakterizohet nga një zgjerim i pajustifikuar, problematik dhe jashtë frymës së Kodit Zgjedhor të rolit të institucioneve që nuk bëjnë pjesë në administratën zgjedhore. Në vend që procesi i administrimit të listave të zgjedhësve dhe organizimit të votimit të mbetet nën kontrollin e qartë dhe të drejtpërdrejtë të organeve zgjedhore të parashikuara nga Kodi Zgjedhor, akti transferon funksione thelbësore tek institucione administrative të tjera, të cilat nuk kanë as kompetencë kushtetuese dhe as rol zgjedhor në kuptimin klasik të administrimit elektoral.

Përmes këtij akti ngarkohen me detyra të ndërlikuara dhe me rëndësi vendimtare njësitë e vetëqeverisjes vendore, zyrat e gjendjes civile, Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile, drejtuesit e institucioneve të ekzekutimit të vendimeve penale (IEVP), si edhe KZAZ-të, lidhur me hartimin e listave të zgjedhësve, përcaktimin e “vendbanimit për efekt zgjedhor”, verifikimin e të dhënave dhe organizimin e qendrave të votimit brenda institucioneve penitenciare.

Një shpërndarje e tillë kompetencash jo vetëm që krijon konfuzion institucional dhe mbivendosje përgjegjësish administrative, por cenon drejtpërdrejt parimin e sigurisë juridike dhe të përgjegjësisë së qartë institucionale në procesin zgjedhor. Në praktikë, ky mekanizëm fragmenton administrimin zgjedhor dhe e nxjerr atë jashtë kontrollit normal të administratës zgjedhore të parashikuar nga ligji.

Për më tepër, përfshirja masive e strukturave të varësisë administrative dhe penitenciare rrit ndjeshëm rrezikun e ndërhyrjeve, manipulimeve, pasaktësive në listat e zgjedhësve dhe ndikimeve administrative mbi procesin e votimit, duke cenuar integritetin, besueshmërinë dhe transparencën e procesit elektoral.

Së treti, një problem serioz paraqitet në lidhje me hartimin dhe administrimin e listave të zgjedhësve për këto qendra të posaçme votimi. Mekanizmi i parashikuar, i bazuar në një bashkëpunim ndërinstitucional, nuk shoqërohet me garanci të mjaftueshme për saktësinë, përditësimin dhe kontrollin në kohë reale të këtyre listave. Pra këtë do ta kishte të justifikuar ta bëntë ky Komision duke vendosur rregulla se sesi duhet të merrte përgjegjësi KZAZ në këtë drejtim duke bërë që të rriteshin garancitëmbi listën që duhet të jetë e legjitimuara për të qenë pjesë e sistemit të votimit.

Por kjo nuk ka ndodhur në këtë vendim!Në praktikë, dinamika e lëvizjeve në IEVP, përfshirë hyrjet, daljet, transferimet apo ndryshimet e statusit juridik, është e lartë dhe e vazhdueshme, çka rrit ndjeshëm rrezikun e pasaktësive në lista. Kjo mund të çojë si në përjashtimin e padrejtë të votuesve që gëzojnë të drejtën e votës, ashtu edhe në përfshirjen e personave që nuk e kanë këtë të drejtë, duke cenuar drejtpërdrejt parimin e sigurisë juridike dhe atë të barazisë së votës.

Së katërti, akti i kundërshtuar nuk adreson në mënyrë të plotë, të qartë dhe të sigurt juridikisht çështjen e kategorive të personave që përjashtohen nga e drejta e votës, duke krijuar një boshllëk serioz procedural dhe institucional në administrimin e procesit zgjedhor brenda institucioneve të vuajtjes së dënimit. Megjithëse akti parashikon në mënyrë të përgjithshme një rol të Drejtorisë së Përgjithshme të Gjendjes Civile në verifikimin e listave të zgjedhësve dhe identifikimin e personave që nuk gëzojnë të drejtën e votës, ai nuk përcakton as kriteret konkrete të kontrollit, as procedurat e verifikimit dhe as mekanizmat e koordinimit institucional për garantimin e saktësisë së këtyre listave.

Në mënyrë të veçantë, akti nuk sqaron se si do të realizohet verifikimi i rasteve të pezullimit të së drejtës së votës, i personave të dënuar me vendime të formës së prerë, i subjekteve të prekur nga legjislacioni i dekriminalizimit apo i rasteve të tjera që sjellin kufizim të të drejtave zgjedhore. Po kështu, nuk përcaktohet se cili institucion mban përgjegjësi përfundimtare për saktësinë e listave dhe mbi çfarë baze dokumentare apo sistemi kontrolli do të kryhet filtrimi i kategorive të përjashtuara.

Një referim abstrakt dhe formal ndaj Drejtorisë së Përgjithshme të Gjendjes Civile nuk mund të konsiderohet mekanizëm i mjaftueshëm garantues në një proces me rëndësi kushtetuese siç është administrimi i së drejtës së votës. Përkundrazi, mungesa e një procedure të detajuar, transparente dhe të auditueshme krijon hapësira të konsiderueshme për pasaktësi administrative, përfshirje të gabuar në lista, përjashtime arbitrare apo edhe manipulime të mundshme.

Në një proces zgjedhor ku çdo votë ka vlerë të barabartë dhe ku diferenca minimale mund të ndikojë drejtpërdrejt rezultatin elektoral, mungesa e një sistemi të qartë dhe të besueshëm verifikimi cenon sigurinë juridike, integritetin e zgjedhjeve dhe besimin publik tek procesi demokratik..

Së pesti, në planin kushtetues, akti i kundërshtuar ngre pikëpyetje serioze mbi respektimin e parimit të barazisë së votës dhe standardeve të parashikuara nga neni 45, pika 4 e Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Edhe pse synimi i deklaruar formal është garantimi i ushtrimit të së drejtës së votës për një kategori të caktuar qytetarësh, mënyra konkrete se si organizohet ky proces krijon trajtim të diferencuar dhe të padrejtë në raport me pjesën tjetër të elektoratit, për të cilin vazhdon të zbatohet kriteri klasik i vendbanimit sipas Kodit Civil dhe Kodit Zgjedhor.

Përmes këtij akti, votuesit në institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale vendosen në një regjim të posaçëm dhe artificial zgjedhor, duke u shkëputur nga lidhja reale territoriale që përcakton përfaqësimin politik në sistemin zgjedhor shqiptar. Në praktikë, ky mekanizëm krijon rrezikun që një kategori zgjedhësish të administrohet dhe të influencohet drejtpërdrejt nga struktura shtetërore dhe administrative të lidhura me pushtetin ekzekutiv, duke cenuar standardin kushtetues të zgjedhjeve të lira, të ndershme, të paanshme dhe të pandikuara.

Për rrjedhojë, akti cenon jo vetëm parimin e ligjshmërisë, por edhe parimet themelore të objektivitetit, paanshmërisë, barazisë së votës dhe pacenueshmërisë së saj. Krijimi artificial i “vendbanimit për efekt zgjedhor” në IEVP deformon sistemin e përfaqësimit territorial dhe krijon një mekanizëm të papajtueshëm me frymën dhe garancitë kushtetuese të procesit zgjedhor.

Së gjashti, akti që kundërshtojmë duke qenë një akt i pabazuar në ligj dhe aspak në koherencë me efektet që do të sjellë nuk ka asnjë relacion mbështetës analitik dhe që pasqyron risqet e mundshme që kanë qenë deri më sot dhe cfarë e shtyu KRR që të marrë këtë inicitivë në kundërhtim me Kodin Zgjedhor etj, cila do të jetë e mira publike që do të sjellë, apo cili do të jetë standarti i lartë që po vendos në një sistem zgjedhor të përfolur për cënim, shitblerje vote, patronazhim për efekt elektoral, përdorje të votës së të burgosurve por jo vetëm. Jo vetëm që a priori ky vendim i katër anëtarëve të KRR sjell praktikën e re “të zgjedhësve/votuesve që skanë vendbanimin aty ku do të realizojnë të drejtën e votës për organet e vetëqeverisjes vendore”, por nuk evidenton më së paku me rregullim një vlerësim të detajuar tëimplikimeve praktike që lidhen me administrimin e materialeve zgjedhore në ambiente të sigurisë së lartë, ruajtjen e tyre, transportin dhe administrimin e votave të të burgosurve. Këto elemente janë thelbësore po aq sa edhe ajo e dhënies së mundësisë së të burgosurve që sjanë pjesë sociale, kulturore, ekonomike e publike e Bashkisë ku do të cojnë votën e tyre. Të gjitha këto bëhen bashkë për ta konsideruar këtë Vendim të KRRsi risk dhe mungesë absolute garancie për ruajtjen e integritetit tëprocesit, duke i dhënë mundësinë krijimit tërreziqe konkrete për manipulim, humbje apo komprometim të votës dhe materialeve zgjedhore.

Në këtë kuptim, akti i kundërshtuar nuk mund të konsiderohet thjesht si një akt teknik administrativ i pavlerë në kuptimin juridik dhe i paligjshëm pasi ka rënë ndesh me parimet e Kodit Zgjedhor, Kodin e procedurave administrative, por se cënon rëndëparimet e demokracisë dhe të së drejtës të procesit zgjedhor të drejtë, të ndershëm e të ligjshëm. Për pasojë, zbatimi i tij përbën një cenim serioz të parimeve kushtetuese dhe të standardeve zgjedhore, duke e justifikuar plotsisht ndërhyrjen e Kolegjit Zgjedhor për rivendosjen e ligjshmërisë.

II - NË LIDHJE ME THELBIN E KONTESTIMEVE

Shkelja kryesore e aktit të ankimuar pikënis që në titullin e tij “...për krijimin e listës së zgjedhësve në IEVP....” çka nuk përputhet me referencën ligjore nenin 43 dhe 62 pika 2, të marrë në Kodin Zgjedhor për të justifikuar jo vetëm titullin pormiratimin e aktitnë këtë mënyrë në tërësi.

Po ashtu shkelja vijon me përmbajtjen e papërligjur tënenit 1, 2, nenit 3 të tij e vijues, i cili rregullon mënyrën e hartimit të listës së zgjedhësve në institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale (IEVP). Pra, një tjetër element që e rëndon paligjshmërinë e Aktit nr. 6 lidhet me mungesën e bazës ligjore autorizuese edhe në vetë nenet 1 dhe 2 të tij. Këto dispozita, në tërësinë e tyre, krijojnë një devijim të qartë nga kuadri normativ i përcaktuar në Kodin Zgjedhor neni 44 e vijues i tij si dhe me Kodin Civil, duke prodhuar pasoja të drejtpërdrejta në integritetin e procesit zgjedhor dhe në respektimin e parimit të ligjshmërisë së procesit zgjedhor.

Në pamje të parë, këto dispozita (neni 1 dhe 2 i Aktit objekt ankimi) paraqiten si norma të përgjithshme organizative, por në thelb ato tejkalojnë kompetencat që parashikon neni 43 i Kodit Zgjedhor dhe krijojnë një regjim të ri normativ që nuk është autorizuar nga ligji. Konkretisht, neni 1 përcakton si objekt të aktit “krijimin e qendrave të posaçme të votimit”, “hartimin dhe administrimin e listës së zgjedhësve në IEVP” dhe “krijimin e KQV-ve”, ndërkohë që vetë neni 43 i Kodit Zgjedhor nuk i njeh KQZ-së kompetencë për të krijuar kategori të reja qendrash votimi apo për të ndërtuar procedura autonome votimi jashtë sistemit të parashikuar nga ligji.

Për rrjedhojë, Akti nr. 6 nuk qëndron mbi një bazë të rregullt dhe të mjaftueshme ligjore. Pikat 1 dhe 2 flasin për “qendra të posaçme votimi”, “akses të barabartë”, “standarde sigurie”, “aksesueshmëri” dhe “garantim të fshehtësisë së votës”, duke krijuar në fakt një arkitekturë të re juridike dhe organizative që nuk gjen mbështetje në dispozitat autorizuese të Kodit Zgjedhor. Këto norma nuk janë thjesht rregulla teknike zbatimi, por dispozita me karakter material që prekin vetë mënyrën e ushtrimit të së drejtës së votës dhe organizimin e procesit zgjedhor, çështje që sipas Kushtetutës dhe Kodit Zgjedhor duhet të rregullohen vetëm me ligj.Për rrjedhojë, as nenet 1 dhe 2 nuk mund të konsiderohen të bazuara në një delegim të vlefshëm ligjor. Ato dalin jashtë kufijve të nenit 43 dhe krijojnë kompetenca që KQZ nuk i ka marrë nga ligjvënësi.

Në këto kushte, akti është nxjerrë ultra vires, në mungesë të një reference autorizuese të qartë dhe në kundërshtim me parimin e ligjshmërisë administrative. Për pasojë, Akti nr. 6 duhet të konstatohet si i pabazuar në ligj dhe të shfuqizohet si akt administrativ i paligjshëm.

Konkretisht, problematika më e theksuar qëndron në formulimin e pikës 2 të Nenit 3, sipas së cilës:
“Kryetari i Bashkisë njofton jo më vonë se 30 ditë pas daljes së Dekretit të Presidentit për caktimin e datës së zgjedhjeve, drejtuesit e IEVP-ve që të identifikojnë dhe të dorëzojnë dokumentacionin e nevojshëm për zgjedhësit me të drejtë vote që janë me vendbanim për qëllime zgjedhore në këto institucione të posaçme nën juridiksionin e të cilës ndodhet IEVP”.

Ky formulim, i pa bazuar në ligjin organik të KQZ në thelb, delegon një kompetencë që është ekskluzivisht ligjore dhe e përcaktuar qartë nga Kodi Zgjedhor, tek autoritete që nuk e kanë këtë tagër për të identifikuar kategor të reja zgjedhësish mbi bazën e një kriteri të ri që Kodi Zgjedhor nuk e përmban.

Në mënyrë të papranueshme, ai i jep Kryetarit të Bashkisë dhe drejtuesve të IEVP-ve një rol vendimmarrës në përcaktimin e “vendbanimit për qëllime zgjedhore”, duke krijuar një hapësirë diskrecioni që bie ndesh me parimin e ligjshmërisë dhe me rregullat e qarta të identifikimit të zgjedhësit. Për më tepër që një Kryetar Bashkir dhe as edhe një Drejtues i një Institucioni të Vuajtjes së Denimit Penal nuk janë punonjës të DPGJC dhe as nuk mund të kenë legjitimitetin të përzgjedhin zgjedhës të rinj jashtë listës së zgjedhësve që ajo bashki zyrtarisht e tradicionalisht njeh si banorë të saj.

Sipas nenit 68, pika 2 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, parashikohet shprehimisht se: “Në ligjin për zgjedhjet përcaktohen edhe kritere dhe rregulla të tjera të nevojshme për organizimin dhe zhvillimin e zgjedhjeve, duke përfshirë ato për regjistrimin e zgjedhësve, zhvillimin e fushatës zgjedhore, administrimin, vlefshmërinë e zgjedhjeve dhe shpalljen e rezultateve të tyre”. Nga interpretimi literal dhe sistematik i kësaj dispozite kushtetuese rezulton qartë se “ligji për zgjedhjet”, në kuptimin e Kushtetutës, është dhe duhet të jetë ekskluzivisht Kodi Zgjedhor dhe jo ligje të tjera me karakter administrativ apo sektorial, që miratohen me shumicë të thjeshtë, siç është ligji “Për Gjendjen Civile”.

Për rrjedhojë, kriteret materiale dhe procedurale që lidhen me të drejtën e votës, regjistrimin e zgjedhësve dhe përfshirjen në listat zgjedhore duhet të burojnë drejtpërdrejt nga Kodi Zgjedhor dhe jo nga dispozita të importuara nga një ligj tjetër jashtë sistemit zgjedhor.

Pikërisht për këtë arsye, bëhet e domosdoshme analiza e dispozitave konkrete të Kodit Zgjedhor lidhur me të drejtën e votës së personave nën arrest, paraburgim apo vuajtje dënimi, si dhe kriteret ligjore për përfshirjen e tyre në listat e zgjedhësve.

Ndërkohë, Kodi Zgjedhor, në nenin 44 të tij, përcakton në mënyrë shteruese kriteret për përfshirjen e një personi në listën e zgjedhësve, si vijon:

Neni 44 - Kriteret për përfshirjen e zgjedhësit në listat e zgjedhësve

Kriteret për përfshirjen e një personi në listën e zgjedhësve janë:

a) të ketë shtetësinë shqiptare;

b) të ketë mbushur moshën 18 vjeç, qoftë edhe në datën e zgjedhjeve;

ç) të jetë i regjistruar në Regjistrin Kombëtar të Gjendjes Civile (në vijim RKGJC);

d) të ketë vendbanimin e regjistruar në territorin e një prej zonave të qendrave të votimit;

dh) të regjistrohet zgjedhës në listën e vetëm një zone qendre votimi.

Po ashtu, neni 45 i Kodit Zgjedhor thekson se elementi kyç për identifikimin e zgjedhësit është “kodi i vendbanimit”, i cili është pjesë e përbërësve zgjedhorë: “Neni 45 - Përbërësit zgjedhorë
(...)ë) kodi i vendbanimit;”.

Dhe më tej, neni 46 i Kodit Zgjedhor sanksionon qartë si hartohet lista e zgjedhësve:

“Neni 46 - Lista e zgjedhësve

Lista e zgjedhësve hartohet për çdo zonë qendre votimi dhe përmban të gjithë zgjedhësit që kanë vendbanimin e regjistruar në RKGJC në atë zonë qendre votimi. Përfshirja e zgjedhësit në listë bëhet mbi bazën e kodit të vendbanimit.”

Nga këto dispozita rezulton pa asnjë ekuivok se kriteri themelor dhe i vetëm për përcaktimin e zonës së votimit është vendbanimi i regjistruar në Regjistrin Kombëtar të Gjendjes Civile, i materializuar përmes kodit të vendbanimit. Ky është një kriter objektiv, i pandryshueshëm në mënyrë diskrecionale dhe që garanton parimin “një zgjedhës, një vote, në një zonë të vetme”.

Në këtë kontekst, çdo përpjekje për të krijuar një koncept paralel të “vendbanimit për qëllime zgjedhore” jashtë RKGJC përbën një shmangie të drejtpërdrejtë të Kodit Zgjedhor dhe cenon sigurinë juridike të procesit.

Për më tepër, kjo qasje bie në kundërshtim të hapur edhe me dispozitat e Kodit Civil. Neni 12 i tij përcakton:

Neni 12 - Banimi dhe qëndrimi:

“Banimi është vendi ku personi (...) qëndron zakonisht ose të shumtën e kohës.Çdo person madhor ka të drejtë të caktojë lirisht vendbanimin e tij.Personi nuk mund të ketë njëkohësisht më shumë se një vendbanim.”

Ndërsa neni 14 i Kodit Civil sqaron në mënyrë të prerë dallimin midis vendbanimit dhe vendqëndrimit:

“Neni 14 -Vendqëndrimi i personit është vendi ku ai ndodhet (...) për të vuajtur një dënim penal (...)”.

Pra, vetë legjislacioni civil shqiptar bën një dallim të qartë dhe të pakapërcyeshëm: burgu apo IEVP përbën “vendqëndrim” dhe jo “vendbanim”. Kjo do të thotë se qëndrimi i një personi në një institucion penal nuk krijon dhe nuk mund të krijojë juridikisht një vendbanim të ri.

Në këtë kuadër, akti i ankimuar ngatërron në mënyrë të papranueshme këto dy koncepte, duke transformuar artificialisht vendqëndrimin në vendbanim për qëllime zgjedhore. Ky transformim nuk ka bazë në Kodin Zgjedhor dhe as në Kodin Civil, duke e bërë atë juridikisht të pambështetur dhe të paligjshëm.

Kodi Civil është i qartë dhe nuk lë asnjë hapësirë interpretimi: çdo person madhor ka të drejtë të caktojëlirishtvendbanimin e tij. Ky është një parim themelor i autonomisë së individit dhe i së drejtës civile, që nuk mund të cenohet apo relativizohet me akte nënligjore apo me ligje të zakonshme që synojnë të deformojnë kuptimin e tij. Ndërkohë, përmes këtyre dispozitave dhe akteve të ankimuara, po tentohet në mënyrë të hapur që vendbanimi t’u imponohet personave të privuar nga liria, duke i konsideruar automatikisht IEVP-të si “vendbanim për qëllime zgjedhore”.

Kjo bie ndesh totalisht me konceptin e “zgjedhjes së lirë” të vendbanimit. I burgosuri nuk është i privuar nga e drejta për të caktuar vendbanimin e tij sipas ligji apo për tja përcaktuar të tretët vendbanimin e tij për arsye sporadike, duke e bërë si një entitet frymor të lëvizshëm në aspektin juridik publik; Pra, vendbanimi është rezultat i një vullneti të lirë dhe një akti themelor (KC) që jep definicionin e vetëm dhe universal për të, e që smund të interpretohet as verbalisht e as me nje akt tjetër më të ulët për nga niveli i fuqisë juridike imponuese që përdor për argument qënien në një institucion izolimi. Ndërkohë që dimë që edhe vetë insitucioni i izolimit të të dënuarit IEVP mund të jetë i ndryshueshëm për të dënuarin në varësi të rrethanave eventuale të administrimit dhe sugurisë në burgje. Pra natyrshëm aludohet se nga lëvizja i një të burgosurit nga një burg në  tjetrin, sipas konceptit që sjell ligji për gjendjen civile, i burgosuri mund të marrë edhe dy a tre a më shumë vendbanime për shkak të ndërrimit të IEVP e në koincidencë me zgjedhjet elektorale të japë votën e tij njëherë në një bashki dhe një herë në një tjetër sipas vendoshjes së IEVP e jo të gjendjes së tij civile.

Pikërisht për këtë arsye, Kodi Civil në nenin 14 përcakton qartë se vuajtja e një dënimi penal përbën “vendqëndrim” dhe jo “vendbanim”.

Çdo tentativë për ta shndërruar këtë realitet juridik për interesa të momentit përbën një shtrembërim të rëndë të ligjit dhe krijon një rrezik real për manipulim elektoral, sidomos në kushte kur dihet se në këto ambiente (IRVP) rezultatet mund të ndikohen në mënyrë disproporcionale dhe jo të lirë. Mjafton të shohim rezultatet e fundit të zgjedhjeve në disa IEVP, ku ato shkojne gjer në 100% në favor të subjektit në pushtet, PS.

Pra, në thelb, ky mekanizëm krijon një situatë ku administrata e burgjeve dhe autoritetet vendore, shpeshherë subjekte të interesuara politikisht, si Kryetarët e Bashkive që rikandidojnë, të marrin një rol të drejtpërdrejtë në përcaktimin e trupës zgjedhore në një zonë të caktuar. Kjo bie ndesh me parimin e paanshmërisë dhe pandikueshmërisë të administratës zgjedhore si edhe me standardet ndërkombëtare për zgjedhje të lira dhe të ndershme.

Sa i përket bazës ligjore të këtij devijimi, rezulton se Rregullatori është mbështetur verbalisht në Ligjin e ri për Gjendjen Civile të vitit 2024, i cili ka tentuar të fusë konceptin e “vendbanimit për qëllime zgjedhore” për personat në IEVP. Megjithatë, një ndërhyrje e tillë përbën një tejkalim të qartë kompetence dhe një shkelje të parimit të hierarkisë së normave. Kjo problematikë nuk është thjesht teorike, por rezulton qartë edhe nga vetë debatet e zhvilluara gjatë seancës publike ku anëtari që ka votuar kundër aktit ka proklamuar shlejet e konstatuara në projektakt dhe ka deklaruar votën kundër pasi nëse do të miratohej ky akt do të cënonte rëndë standardet e procesit zgjedhor dhe sdo të kishte më mjete garancie nëse mosrespektimi i hierarkisë së normave do të mungonte. Bashkëlidhur do të gjeni si provë zbardhjen zyrtare të seancës së mbledhjes së zhvilluar nga KRR me datë 14.04.2026 në të cilën u miratua akti me nr. 06, sot i ankimuar.

Nga këto diskutime del se i gjithë debati është përqendruar pikërisht mbi përplasjen midis kuadrit ekzistues ligjor, në veçanti Kodit Zgjedhor, Kodit Civil dhe jurisprudencës së Kolegjit Zgjedhor të vitit 2023 dhe “detyrimeve” që pretendohej se buronin nga ligji i ri për Gjendjen Civile, konkretisht nga neni 18 i tij.

Pra, vetë organi që ka miratuar aktin ka qenë i vetëdijshëm për konfliktin normativ dhe për faktin se po operonte në një terren juridik të paqendrueshëm, duke u mbështetur kryesisht në një dispozitë të ligjit të zakonshëm për të justifikuar një rregullim që prek drejtpërdrejt thelbin e së drejtës së votës. Kjo e bën edhe më të qartë se akti nuk është rezultat i një interpretimi të qëndrueshëm dhe harmonik të legjislacionit në fuqi, por i një zgjedhjeje të ndërgjegjshme individuale e subjektive për t’i dhënë përparësi një norme inferiore në raport me Kodin Zgjedhor dhe parimet kushtetuese.

Kodi Zgjedhor është një ligj me karakter të posaçëm dhe me një regjim të veçantë miratimi, që kërkon konsensus të cilësuar. Çdo ndryshim i rregullave themelore të procesit zgjedhor duhet të bëhet përmes ndryshimeve në këtë kod dhe jo përmes ligjeve të zakonshme apo akteve nënligjore. Përndryshe, cenohet parimi i rezervës ligjore në fushën zgjedhore.

Në këtë rast, ligjvënësi, përmes një ligji të thjeshtë të miratuar me shumicë të thjeshtë, ka tentuar të anashkalojë jo vetëm Kodin Zgjedhor, por edhe jurisprudencën e Kolegji Zgjedhor, përfshirë vendimmarrjen e vitit 2023 në çështjen e Rrogozhinës, ku janë theksuar standarde të qarta mbi integritetin e listave të zgjedhësve dhe ndalimin e manipulimit të tyre.

Në përfundim, akti i Rregullatorit, duke u mbështetur në një bazë ligjore të cenueshme dhe në kundërshtim me Kodin Zgjedhor dhe Kodin Civil, prodhon pasoja të drejtpërdrejta në ligjshmërinë e procesit zgjedhor. Ai cenon parimet e sigurisë juridike, barazisë së votës, neutralitetit institucional dhe ndershmërisë së zgjedhjeve, duke e bërë të domosdoshëm ndërhyrjen e Kolegjit Zgjedhor për shfuqizimin e tij.

Në vijim, kemi sintetizuar disa shkelje të tjera që po ja prashtrojmë Kolegjit Zgjedhor:

1) Shkelja e parimit të hierarkisë së normave dhe tejkalimi i rezervës ligjore në fushën zgjedhore

Vendimi nr. 6/2026 i Komisionit Rregullator pranë KQZ-së mbështetet në një interpretim dhe zbatim të Ligjit nr. 56/2024 “Për Gjendjen Civile”, konkretisht të nenit 18 të tij, duke i dhënë këtij ligji një efekt normativ që tejkalon kufijtë e tij kushtetues dhe ligjor. Ky qëndrim është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me parimin themelor të hierarkisë së normave, sipas të cilit një ligj i miratuar me shumicë të thjeshtë nuk mund të ndryshojë, kufizojë apo deformojë përmbajtjen e një kodi, aq më tepër kur bëhet fjalë për rregullimin e elementeve thelbësore të së drejtës së votës. Sic mund të shihet edhe nga seanca e zbardhur anëtarët që kanë votuar pro projektaktit të propozuar nga KSHZ, në fillim e kanë përdorur si referencë ndryshimin në ligjin për gjendjen civile por ë pas nuk e kanë implementuar as edhe në preambul sic edhe deklaruan gjatë argumentimit për ta pranuar këtë rregull të ri për krijimin e listave të zgjedhësve për zgjedhjet vendore.

Kodi Zgjedhor dhe Kodi Civil përbëjnë akte normative me karakter organik, të cilat rregullojnë në mënyrë të posaçme dhe shteruese marrëdhënie themelore të rendit kushtetues dhe juridik në Republikën e Shqipërisë. Kodi Zgjedhor përcakton kriteret, procedurat dhe garancitë për ushtrimin e së drejtës së votës, administrimin e zgjedhjeve dhe regjistrimin e zgjedhësve, ndërsa Kodi Civil përcakton konceptet juridike bazë, përfshirë dallimin ndërmjet “vendbanimit” dhe “vendqëndrimit”. Për shkak të natyrës së tyre organike dhe funksionit kushtetues që mbartin, këto kode kanë epërsi ndaj ligjeve të zakonshme sektoriale dhe çdo ndërhyrje në konceptet apo mekanizmat që ato rregullojnë duhet të realizohet vetëm përmes ndryshimeve të vetë kodeve dhe jo nëpërmjet ligjeve të tjera administrative apo akteve nënligjore.

Në mënyrë të posaçme, neni 12, pika 7 e Kodit Zgjedhor përcakton shprehimisht se: “Veprimtaria e KQZ-së, organeve drejtuese dhe e administratës udhëhiqet, sipas rastit, nga ky ligj dhe aktet nënligjore të nxjerra në zbatim të tij, si dhe nga Kodi i Procedurave Administrative”. Kjo dispozitë ka karakter të qartë kufizues dhe autorizues, pasi përcakton në mënyrë shteruese burimet normative mbi të cilat KQZ dhe Komisioni Rregullator mund të mbështesin ushtrimin e kompetencave të tyre. Në asnjë moment Kodi Zgjedhor nuk autorizon KQZ-në të importojë koncepte juridike apo kritere materiale nga ligje të tjera sektoriale, aq më tepër nga një ligj administrativ si Ligji “Për Gjendjen Civile”, për të modifikuar në substancë kriteret e regjistrimit të zgjedhësve dhe ushtrimit të së drejtës së votës.

Pikërisht për këtë arsye, referimi i Komisionit Rregullator tek nocioni artificial i “vendbanimit për efekt zgjedhor”, i marrë nga ndryshimet e fundit në Ligjin “Për Gjendjen Civile”, përbën tejkalim të qartë të kuadrit ligjor autorizues të KQZ-së. Përmes këtij interpretimi, KQZ ka deformuar konceptet juridike të përcaktuara nga Kodi Civil dhe ka krijuar në praktikë një kategori të re “vendbanimi” që nuk ekziston në sistemin klasik juridik shqiptar.

Një ndërhyrje e tillë nuk mund të realizohet përmes një akti nënligjor të Komisionit Rregullator dhe as përmes referimeve indirekte në ligje të tjera administrative, pasi cenon drejtpërdrejt parimin e ligjshmërisë, sigurisë juridike dhe hierarkisë së normave.

Në këtë kuadër, neni 18 i Ligjit për Gjendjen Civile, i cili parashikon konceptin e “vendbanimit për qëllime zgjedhore” për shtetasit në IEVP, përbën një ndërhyrje të drejtpërdrejtë në materien e rregulluar nga Kodi Zgjedhor dhe Kodi Civil. Ky nen nuk kufizohet në një rregullim teknik të regjistrit civil, por ndryshon në thelb kriterin e vendbanimit si element përcaktues për përfshirjen në listat e zgjedhësve.

Në këtë mënyrë, ai krijon një regjim paralel dhe ështënë kundërshtim nenin 45, pika 4 e Kushtetutës me nenet 44, 45 dhe 46 të Kodit Zgjedhor, të cilat e lidhin në mënyrë të pandashme të drejtën e votës me vendbanimin e regjistruar në Regjistrin Kombëtar të Gjendjes Civile, të identifikuar përmes kodit të vendbanimit.

Jurisprudenca kushtetuese ka qenë e qartë dhe konsistente në këtë drejtim: ligjet e miratuara me shumicë të thjeshtë nuk mund të modifikojnë, as drejtpërdrejt dhe as tërthorazi, përmbajtjen e një kodi. Ky parim është thelbësor për ruajtjen e sigurisë juridike dhe për garantimin e stabilitetit të rendit normativ. Çdo devijim nga ky standard sjell pasoja të rënda për koherencën e sistemit juridik dhe hap rrugë për ndërhyrje arbitrare në të drejta themelore.

Në të njëjtën linjë, edhe jurisprudenca e Kolegji Zgjedhor në vendimmarrjen e vitit 2023 lidhur me çështjen e Zgjedhjeve të Rrogozhinës, ka theksuar se rregullat e Kodit Zgjedhor dhe konceptet themelore të Kodit Civil kanë përparësi dhe nuk mund të anashkalohen apo relativizohen përmes akteve të tjera ligjore apo nënligjore. Në atë vendim është nënvizuar qartë se çdo ndërhyrje që prek integritetin e listave të zgjedhësve dhe kriteret e përfshirjes në to duhet të respektojë në mënyrë rigoroze dispozitat e Kodit Zgjedhor.

Për rrjedhojë, mbështetja e Vendimit nr. 6/2026 në nenin 18 të Ligjit për Gjendjen Civile përbën një bazë juridike të papërshtatshme dhe në kundërshtim me rendin kushtetues të normave. Komisioni Rregullator ka tejkaluar kompetencat e tij, duke zbatuar një dispozitë që vetë bie ndesh me kodet organike dhe me parimet themelore të së drejtës zgjedhore. Kjo e bën aktin e kundërshtuar të paligjshëm në themel dhe të cenueshëm nga pikëpamja kushtetuese, duke justifikuar plotësisht shfuqizimin e tij nga Kolegji Zgjedhor.

2) Shkelja e Parimeve Kushtetuese dhe Deformimi i Konceptit të Vendbanimit

Neni 45, pika 5 e Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë sanksionon se: “Vota është vetjake, e barabartë, e lirë dhe e fshehtë”. Ndërkohë, neni 68, pika 2 i Kushtetutës parashikon se: “Në ligjin për zgjedhjet përcaktohen edhe kritere dhe rregulla të tjera të nevojshme për organizimin dhe zhvillimin e zgjedhjeve, duke përfshirë ato për regjistrimin e zgjedhësve, administrimin, vlefshmërinë e zgjedhjeve dhe shpalljen e rezultateve të tyre”. Në kuptim të Kushtetutës, “ligji për zgjedhjet” është Kodi Zgjedhor që Kushtetuta kerkon posaçërisht votim me 3/5 dhe jo Ligji “Për Gjendjen Civile”, një ligj i thjeshtë.

Vendimi i Komisionit Rregullator cenon drejtpërdrejt një nga parimet themelore të së drejtës civile dhe zgjedhore: dallimin e qartë ndërmjet “vendbanimit” dhe “vendqëndrimit”. Ky dallim nuk ka karakter formal, por përbën bazën mbi të cilën ndërtohet përfaqësimi territorial dhe ushtrohet e drejta e votës.

Kodi Civil dhe Kodi Zgjedhor e lidhin vendbanimin me qendrën e përhershme të jetës së individit, me interesat e tij familjare, ekonomike e shoqërore dhe me regjistrimin në Regjistrin Kombëtar të Gjendjes Civile. Në të kundërt, vendqëndrimi është një situatë e përkohshme dhe faktike. Për vetë natyrën juridike që kanë, institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale përbëjnë vendqëndrim dhe jo vendbanim. Për rrjedhojë, trajtimi i IEVP-ve si “vendbanim për efekt zgjedhor” përbën një deformim artificial të konceptit juridik të vendbanimit dhe një devijim të qartë nga kuadri kushtetues dhe ligjor në fuqi.

Ky parim është konfirmuar në mënyrë të prerë edhe nga jurisprudenca e Kolegji Zgjedhor, veçanërisht në vendimmarrjen lidhur me çështjen e Rrogozhinës në vitin 2023. Në atë vendim, Kolegji ka theksuar se vota duhet të jetë e lidhur ngushtë me vendbanimin real të zgjedhësit dhe me komunitetin ku ai jeton dhe ushtron të drejtat e tij civile.

Gjithashtu, është arsyetuar se votimi në një vendqëndrim të përkohshëm cenon legjitimitetin e rezultatit zgjedhor, pasi krijon një shkëputje artificiale midis zgjedhësit dhe njësisë vendore ku ai voton. Lidhja territoriale nuk është një element dytësor, por përbën thelbin e zgjedhjeve vendore dhe të vetë konceptit të përfaqësimit.

Në këtë kontekst, vendimi i Komisionit Rregullator prish në mënyrë të drejtpërdrejtë këtë lidhje territoriale. Duke konsideruar IEVP-të si vendbanim për qëllime zgjedhore, ai zhvendos në mënyrë artificiale trupën zgjedhore nga komuniteti i tyre real në një institucion të përkohshëm dhe të mbyllur. Kjo sjell si pasojë deformimin e përfaqësimit, pasi individë që nuk kanë asnjë lidhje reale me njësinë vendore ku ndodhet institucioni penal ndikojnë në rezultatin zgjedhor të asaj njësie (Bashkie).

Më tej, kjo qasje cenon vetë thelbin e zgjedhjeve vendore. Parimi i përfaqësimit vendor bazohet në lidhjen organike midis zgjedhësve dhe territorit ku ata jetojnë. Kur kjo lidhje prishet, procesi zgjedhor humbet funksionin e tij përfaqësues dhe rrezikon të kthehet në një mekanizëm formal, të ndikuar nga faktorë të jashtëm dhe të përkohshëm. Për rrjedhojë, vendimi i ankimuar jo vetëm që bie ndesh me ligjin, por cenon në themel parimet mbi të cilat ndërtohet sistemi zgjedhor vendor.

3) Kundërshtimi me jurisprudencën (Rrogozhinë 2023)

Në analizën e çështjes konkrete dhe në funksion të mbrojtjes së ankimit, rezulton qartë se vendimi i ankimuar bie në kundërshtim të drejtpërdrejtë jo vetëm me dispozitat ligjore, por edhe me jurisprudencën e konsoliduar të Kolegjit Zgjedhor, veçanërisht me standardin e vendosur në çështjen e Rrogozhinës (2023), e cila përbën precedent të qartë dhe detyrues për raste identike.

Së pari, argumentet e ankuesit evidentojnë një shkelje themelore të hierarkisë së normave. Përfshirja e të burgosurve në listat e zgjedhësve mbi bazën e një ligji të thjeshtë (ligji për gjendjen civile) bie ndesh me konceptin e vendbanimit të parashikuar në Kodin Civil dhe me logjikën e Kodit Zgjedhor, duke krijuar një devijim të papranueshëm nga rendi juridik. Kjo nuk është thjesht një çështje formale, por prek drejtpërdrejt legjitimitetin e procesit zgjedhor.

Në të njëjtën linjë, ankuesi ngre si thelbësor parimin e lidhjes territoriale në zgjedhjet vendore. Vota në nivel lokal nuk është një e drejtë abstrakte, por një instrument për të përcaktuar administrimin e interesave të një komuniteti konkret. Të burgosurit në IEVP nuk kanë një lidhje reale, sociale apo ekonomike me bashkinë ku ndodhen përkohësisht, ndaj përfshirja e tyre në elektorat përbën një ndërhyrje artificiale që deformon përfaqësimin. Ky argument përforcohet nga fakti se vendbanimi, sipas Kodit Civil, lidhet me qendrën e jetës së individit dhe jo me një vendqëndrim të detyruar si institucioni penitenciar.

Nga ana tjetër, edhe vetë gjykata në çështjen e Rrogozhinës 2023 ka arritur në të njëjtin përfundim thelbësor. Ajo identifikoi si problem strukturor përbërjen e elektoratit në qendrën e votimit të IEVP-së, duke theksuar se përfshirja e votuesve pa lidhje reale me territorin cenon bazën e përfaqësimit demokratik. Edhe pse nuk e trajtoi listën si absolutisht të pavlefshme, gjykata e konsideroi këtë deformim si element kyç në vlerësimin e ligjshmërisë së rezultatit.

Elementi i dytë vendimtar, si në argumentimin e ankuesit ashtu edhe në arsyetimin e gjykatës, është ndikimi konkret në rezultat. Në rastin e Rrogozhinës, diferenca minimale midis kandidatëve dhe fakti që vota e IEVP-së përmbysi rezultatin përbënin prova të qarta të karakterit determinues të shkeljes. Ky standard, i njohur si standardi i determinueshmërisë, është tashmë pjesë e jurisprudencës së konsoliduar: kur një parregullsi ka potencial real për të ndryshuar rezultatin, ajo nuk mund të konsiderohet e parëndësishme, por imponon ndërhyrjen gjyqësore.

Së treti, si ankuesi tek rasti i Rrogozhinës, ashtu edhe gjykata konvergojnë në një pikë thelbësore: pamundësinë për të garantuar vullnetin real të zgjedhësve. Kur elektorati përfshin një numër të konsiderueshëm votuesish “të jashtëm” dhe rezultati është i ngushtë, krijohet një situatë ku legjitimiteti i rezultatit vihet seriozisht në dyshim. Në këto kushte, vetë thelbi i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme cenohet, pasi rezultati nuk pasqyron më vullnetin autentik të komunitetit lokal.

Në këtë kuadër, vendimi aktual i Komisionit Rregullator përbën një devijim të hapur nga ky standard. Ai jo vetëm që nuk merr në konsideratë precedentët e Kolegjit Zgjedhor, por institucionalizon një praktikë që është identifikuar më parë si problematike dhe deformuese.

Duke trajtuar IEVP-në si vendbanim për qëllime zgjedhore, vendimi krijon rrezikun e përsëritjes sistematike të situatave ku rezultati i zgjedhjeve vendore përcaktohet nga votues pa lidhje reale me territorin.

Për rrjedhojë, nuk kemi të bëjmë thjesht me një mospërputhje interpretative, por me një kundërshtim të drejtpërdrejtë ndaj jurisprudencës së detyrueshme dhe ndaj parimeve themelore të së drejtës zgjedhore. Në këto kushte, në funksion të ruajtjes së sigurisë juridike, koherencës së sistemit dhe besimit publik në procesin zgjedhor, vendimi i ankimuar duhet të konsiderohet i pavlefshëm dhe të shfuqizohet.

4) Problematika procedurale dhe tejkalimi i kompetencave i vendimit të atakuar të Rregullatorit

Vendimi i Komisionit Rregullator paraqet mangësi serioze procedurale dhe është miratuar në mungesë të një baze të qartë dhe të mjaftueshme ligjore. Referenca e bërë në nenin 43 të Kodit Zgjedhor është e gabuar dhe e paplotë, pasi kjo dispozitë nuk delegon në asnjë rast kompetencë për Rregullatorin që të ndërhyjë në kriteret themelore të përcaktimit të listave të zgjedhësve apo në konceptin e vendbanimit.

Përkundrazi, neni 43 rregullon ekskluzivisht çështje organizative që lidhen me krijimin e komisioneve të qendrave të votimit të posaçme (KQV), duke përcaktuar se KZAZ-ja propozon krijimin e tyre dhe se ato kanë të njëjtën përbërje dhe përgjegjësi si KQV-të e zakonshme. Asnjë element i kësaj dispozite nuk autorizon ndryshimin e kritereve ligjore për përfshirjen në listat zgjedhore apo rikonceptimin e nocionit të vendbanimit.

Po kështu, referimi në nenin 62 të Kodit Zgjedhor nuk qëndron. Kjo dispozitë rregullon caktimin e zonave dhe vendndodhjes së qendrave të votimit, duke parashikuar se institucionet e posaçme mund të përbëjnë zona të veçanta qendrash votimi nëse plotësohen kriteret numerike. Megjithatë, kjo normë ka natyrë thjesht organizative dhe nuk trajton në asnjë mënyrë kriteret materiale të identifikimit të zgjedhësit, aq më pak dallimin midis vendbanimit dhe vendqëndrimit. Për rrjedhojë, përdorimi i këtyre dispozitave si bazë për një ndërhyrje në thelbin e së drejtës së votës përbën një interpretim të gabuar dhe tejkalim të qartë të delegimit ligjor.

Në këto kushte, Komisioni Rregullator ka vepruar ultra vires, duke ushtruar kompetenca që nuk i janë dhënë nga ligji. Parimi i legalitetit kërkon që çdo organ administrativ të veprojë vetëm brenda kufijve të kompetencave të përcaktuara shprehimisht nga ligji. Çdo zgjerim i këtyre kompetencave përmes interpretimit të lirë cenon sigurinë juridike dhe legjitimitetin e vendimmarrjes.

Më tej, akti i ankimuar bie në kundërshtim edhe me praktikën e mëparshme të vetë Komisionit Rregullator. Në vitin 2025, në një situatë të ngjashme dhe në dijeni të plotë të vendimit të Kolegji Zgjedhor për çështjen e Rrogozhinës, si dhe të ndryshimeve në ligjin për gjendjen civile, ky organ ka refuzuar miratimin e një rregullimi të tillë përpara zgjedhjeve të 14 majit 2025. Ndryshimi i papritur i qëndrimit, pa një argumentim të ri juridik bindës dhe pa ndryshime substanciale në kuadrin normativ, tregon mungesë konsistence dhe stabiliteti në vendimmarrje.

Po ashtu, vendimi i ankimuar bie ndesh me efektin detyrues të jurisprudencës së Kolegjit Zgjedhor, i cili ka sanksionuar standarde të qarta lidhur me lidhjen territoriale të votës dhe integritetin e listave të zgjedhësve. Mosrespektimi i kësaj jurisprudence nga një organ administrativ përbën shkelje të parimit të sigurisë juridike dhe të shtetit të së drejtës.

Në përmbledhje, këto elemente dëshmojnë qartë për një vendimmarrje të karakterizuar nga mungesë baze ligjore, tejkalim kompetencash dhe mospërputhje me praktikën e mëparshme dhe jurisprudencën detyruese. Kjo situatë krijon një standard të rrezikshëm arbitrariteti në administrimin zgjedhor dhe cenon besimin në procesin zgjedhor si tërësi.

5) Cenimi i parimit të barazisë së votës

Mekanizmi i parashikuar nga akti i ankimuar prodhon një cenim të drejtpërdrejtë të parimit të barazisë së votës, i sanksionuar nga Kushtetuta e Shqipërisë, duke krijuar në praktikë një trajtim të pabarabartë midis zgjedhësve. Në kushtet kur votues që nuk kanë asnjë lidhje reale me territorin përfshihen në listat e një njësie vendore vetëm për shkak të vendqëndrimit të përkohshëm në një institucion penitenciar, krijohet një deformim i peshës së votës.

Në këtë situatë, vota e një individi që nuk është banor i komunitetit dhe që nuk ndan interesat, problemet apo realitetin e atij territori, fiton një ndikim të barabartë, madje në raste të caktuara edhe vendimtar, krahasuar me votën e një banori real. Kjo sjell një ndikim disproporcional në rezultatin zgjedhor, veçanërisht në njësi të vogla vendore, ku diferencat janë minimale dhe çdo votë ka peshë të lartë. Në këto kushte, votues pa lidhje territoriale mund të përcaktojnë drejtimin politik të një bashkie, duke zbehur dhe relativizuar vullnetin e komunitetit vendas.

Ky konfigurim krijon gjithashtu një avantazh të padrejtë për pushtetin, pasi administrimi i këtyre strukturave dhe ndikimi potencial në këto ambiente rrit rrezikun për orientim të votës në mënyrë jo të lirë dhe të pavarur. Për pasojë, kemi të bëjmë jo vetëm me një pabarazi formale, por me një deformim real të konkurrencës zgjedhore.

Një situatë e tillë bie ndesh me parimet themelore të Kushtetutës, e cila garanton barazinë para ligjit dhe ushtrimin e barabartë të të drejtave politike. Po ashtu, ajo është në kundërshtim me standardet ndërkombëtare për zgjedhje të lira dhe të ndershme, të cilat kërkojnë që çdo votë të ketë peshë të barabartë dhe të reflektojë një lidhje reale midis zgjedhësit dhe njësisë përkatëse zgjedhore. Në këtë mënyrë, akti i ankimuar cenon në thelb parimin “një person, një votë me peshë të barabartë”, duke kompromentuar integritetin e procesit zgjedhor.

6) Rrisku real i manipulimit zgjedhor në disa Bashki dhe pasoja praktike të vendimit të atakuar

Pasojat e zbatimit të aktit të ankimuar janë konkrete, të menjëhershme dhe me ndikim të drejtpërdrejtë në rezultatin e zgjedhjeve vendore. Në veçanti, në bashki ku diferencat elektorale janë të ngushta, ky mekanizëm krijon një rrezik real që rezultati të përcaktohet jo nga vullneti i komunitetit vendas, por nga vota e një trupe zgjedhore të shkëputur nga territori.

Rasti i Rrogozhinës në zgjedhjet e vitit 2023 është ilustrues dhe i dokumentuar. Në atë bashki, rezultati u ndikua në mënyrë vendimtare nga votat e një institucioni penitenciar, në kushtet kur diferenca midis kandidatëve ishte minimale. E njëjta situatë u evidentua edhe në Belsh, ku një numër i konsiderueshëm votash që buronin nga një qendër burgu rezultoi përcaktues për rezultatin final. Në të dyja rastet, opozita humbi për një diferencë të ngushtë, ndërkohë që pesha e votave nga institucionet e posaçme ishte disproporcionale dhe jashtë çdo lidhjeje reale me komunitetin përkatës.

Ky fenomen nuk është episodik, por potencialisht i përsëritshëm. Nëse akti i ankimuar mbetet në fuqi, e njëjta situatë mund të riprodhohet në çdo bashki ku gara elektorale është e ngushtë, siç mund të ndodhë në raste si Kruja apo njësi të tjera vendore me diferenca minimale. Një qendër votimi e vendosur në një IEVP, me një numër votuesish të konsiderueshëm, mund të bëhet faktori vendimtar për rezultatin, duke zhvendosur peshën e votës nga komuniteti real tek një grup i përkohshëm dhe i izoluar zgjedhësish.

Në këtë kuadër, krijohet një rrezik real për forma të sofistikuara të manipulimit elektoral, të krahasueshme me atë që në doktrinën ndërkombëtare njihet si “gerrymandering”. Në vend që manipulimi të bëhet përmes ndryshimit të kufijve territorialë, ai realizohet përmes zhvendosjes artificiale të trupës zgjedhore. Aktualisht, në institucionet e vuajtjes së dënimit ndodhen mbi 3.000 votues potencialë, të cilët, nëse trajtohen si “banorë” të përkohshëm të bashkive ku ndodhen këto institucione, mund të përdoren si një instrument për të ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në rezultatet zgjedhore.

Një aspekt tjetër që evidenton absurditetin dhe pasojat e rënda të këtij mekanizmi lidhet me efektet juridike që ai prodhon mbi statusin civil dhe publik të individëve. Nëse pranohet logjika e aktit, sipas së cilës qëndrimi në një IEVP përbën “vendbanim për qëllime zgjedhore”, atëherë kjo do të sillte pasoja të drejtpërdrejta edhe në raport me funksionet publike që lidhen me vendbanimin. Për shembull, në një situatë hipotetike, një individ që mban një funksion publik të lidhur me një bashki të caktuar, siç është rasti i Kryetarit të Bashkisë Tiranë, nëse konsiderohet se ka “vendbanimin” në një IEVP në një bashki tjetër, si Durrësi, do të rezultonte se ka humbur lidhjen juridike me bashkinë që përfaqëson. Në këtë logjikë, vetëm përmes hartimit të listave të zgjedhësve, pa qenë nevoja e një akti tjetër, do të mund të vihej në diskutim legjitimiteti i mandatit të tij. Ky është një paradoks i papranueshëm juridikisht dhe dëshmon qartë se konstrukti i “vendbanimit për qëllime zgjedhore” është i paqëndrueshëm dhe prodhon pasoja absurde ligjore. Ndaj jo më kot e kemi theksuar më lart, se Kodi Civil kërkon që vendbanimi të ndryshohet “lirisht” nga personi, pra me vullnetin e tij, kurse me këto shpikje dhe artifica juridikë, po prodhohen situata absurde.

Në përfundim, zbatimi i këtij akti deformon vullnetin e komunitetit, krijon rezultate artificiale dhe cenon në themel demokracinë vendore. Ai zhvendos qendrën e vendimmarrjes nga qytetarët që jetojnë dhe kontribuojnë në një territor, tek individë që ndodhen aty në mënyrë të përkohshme dhe të detyruar.

Për pasojë, procesi zgjedhor humbet funksionin e tij përfaqësues dhe rrezikon të shndërrohet në një mekanizëm formal, i manipulueshëm dhe i shkëputur nga realiteti i komunitetit.

Parimi i vetëqeverisjes vendore kërkon një lidhje reale, efektive dhe të qëndrueshme midis zgjedhësit dhe territorit ku ai ushtron të drejtën e votës. Ky parim përbën bazën e përfaqësimit demokratik në nivel vendor dhe është i lidhur ngushtë me nenin 45 të Kushtetutës, që garanton ushtrimin e së drejtës së votës në mënyrë të lirë, të barabartë dhe të drejtpërdrejtë.

Vendimi nr. 6/2026 i Komisionit Rregullator e cenon në themel këtë parim. Ai prish lidhjen reale territoriale midis zgjedhësit dhe komunitetit dhe e zëvendëson atë me një lidhje artificiale, të krijuar mbi bazën e një vendqëndrimi të përkohshëm dhe të detyruar, siç është qëndrimi në institucionet e vuajtjes së dënimit. Në këtë mënyrë, deformohet përfaqësimi dhe zbehet roli i komunitetit real në përcaktimin e drejtimit politik të njësisë vendore.

Nga analiza e mësipërme rezulton qartë se akti i ankimuar bie në kundërshtim të hapur me Kodin Zgjedhor, i cili lidh të drejtën e votës me vendbanimin e regjistruar në Regjistrin Kombëtar të Gjendjes Civile; bie në kundërshtim me Kodin Civil, i cili bën dallim të prerë midis vendbanimit dhe vendqëndrimit; bie ndesh me jurisprudencën e konsoliduar të Kolegji Zgjedhor, veçanërisht në çështjen e Rrogozhinës; si dhe cenon drejtpërdrejt Kushtetutën dhe parimin e barazisë së votës.

Për më tepër, ky vendim krijon një rrezik real dhe të menjëhershëm për manipulim elektoral, duke lejuar ndikim disproporcional në rezultatet zgjedhore nga trupa votuesish pa lidhje territoriale me njësinë vendore.

Për rrjedhojë, në vlerësimin tonë si ankues, Vendimi nr. 6/2026 duhet të konsiderohet i paligjshëm dhe në kundërshtim me rendin kushtetues të normave. Si i tillë, ai duhet të shpallet i pavlefshëm dhe të shfuqizohet nga Kolegji Zgjedhor, në funksion të rivendosjes së ligjshmërisë dhe garantimit të integritetit të procesit zgjedhor.

Ndaj, për të gjitha këto arsye, si dhe bazuar mbi argumentat shtesë dhe provat që do të paraqesim edhe në seancën e gjykimit perpara Kolegjit, çmojmë t’i kërkojmë përfundimisht Kolegjit Zgjedhor, pranimin e plotë të padisë sipas objektit të saj, duke vendosur:

“Shfuqizimin e Vendimit nr. 6, datë 14.04.2026 të Komisionit Rregullator, të KQZ, “Për krijimin e qendrave të posaçme të votimit, hartimin e listës së zgjedhësve dhe krijimin e komisionit të qendrës së votimit për zgjedhjet për organet e vetëqeverisjes vendore” si një akt i kundërligjshëm dhe antikushtetues”.

PARTIA DEMOKRATIKE E SHQIPËRISË

Përfaqësuar ngaSekretari i Përgjithshëm

                                                                   _____________________

[1]Sic do të argumentohet në vijim në të gjithë këtë ankim

[2]Ju lutem referojuni për më detajim procesverbalit të mbledhjes përkatëse.

[3]Po ti referohemi këtij urdhërimi del qartë në pah se janë vetëm normat e këtij kodi që përcaktojnë rregullat se si duhet të operojë KZAZ në rast se do ta ushtrojë të drejtën për të propozuar krijimin e KQV-ve të posacme në IEVP, etj. Pra si rregull dhe ashtu sic neni 43 përcakton pas Kodit zgjedhor KZAZ duhet të Ndjekë udhëzimet e KQZ, pra kjo ka qenë pritshmëria nga ky akt - udhëzimet se si duhet të procedojë ky organ administrative zgjedhor.

[4]Edhe ky togëfjalësh i kësaj dispozite na kujton se KQV kudo ku të ushtrojnë funksionet kanë të njëjtat përgjegjësi e duhet të aplikojnë Kodin Zgjedhor njësoj për cdo grup zgjedhësish pa përdorur parimin e diskriminimit pozitiv pa shkak të përligjur e duke i rënë ndesh nocioneve publike për njësitë teritoriale dhe banorët e tyre.

[5]Pa ligj dhe jashtë përcaktimeve të Kodit Zgjedhor dhe Kodit Civil

Artikuj te sugjeruar

POLITIKE 20 Maj19:18

PD prezanton Alternativa AI/ Berisha: Edi Rama sharlatani më madh i epokës së urtësisë artificiale

PD ka zhvilluar ditën e sotme Departamentin e Inteligjencës Artificiale, si një nga format inovative për përmirësimin e strukturav...

POLITIKE 20 Maj19:06

PD prezanton Departamentin e Inovacionit dhe AI/ Kele: Teknologjia duhet të shërbejë për transparencë, jo propagandë

I nderuar kryetar i Partisë Demokratike, profesor doktor Sali Berisha. Të nderuar përfaqësues të Partisë Demokratike, të nder...

POLITIKE 20 Maj18:29

‘Lufta ndaj korrupsionit dhe karteleve’/ Koka: Heshtja e SHBA për Ballukun dhe prioritetet e Eric G. Wendt, shqetësuese

Gazetari Bledian Koka deklaroi në emisionin Task Force në SYRI TV, me moderatoren Sonila Meço, se deklarata e ambasadorit të ri amerikan p...

POLITIKE 20 Maj18:10

Fushata zgjedhore e 11 majit 2025, KQZ propozon gjoba deri në 3 milionë lekë për partitë dhe kandidatët

Pas përfundimit të auditimit të financimeve të fushatës për zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025, Komisioni Qendror i Zgje...

POLITIKE 20 Maj17:53

Tabaku nga Berlini: Integrimi nuk është propagandë, por ligj, institucione dhe luftë kundër korrupsionit

Deputetja e Partisë Demokratike dhe njëkohësisht një nga zërat më aktivë për integrimin europian, Jorida Tabaku, ka p&eu...

POLITIKE 20 Maj17:36

Eric Wendt në Senat: Porto Romano kyç për NATO-n dhe interesat amerikane

Kandidati për ambasador të Shteteve të Bashkuara në Shqipëri, Eric Wendt, është paraqitur sot përpara Komisionit të...

POLITIKE 20 Maj17:28

Kandidati për ambasador i SHBA në Shqipëri vlerëson SPAK, Wendt: Institucion jopolitik, i pavarur dhe i suksesshëm

Kandidati për ambasador të Shteteve të Bashkuara në Shqipëri, Eric Wendt, ka vlerësuar punën e SPAK gjatë seancës d...

POLITIKE 20 Maj17:14

I propozuari i Trump për ambasador në Tiranë flet para Senatit: Lufta kundër korrupsionit dhe narko-trafikut prioritet

I nominuari i Presidentit amerikan për ambasador të Shteteve të Bashkuara në Shqipëri, Eric G. Wendt, ka paraqitur para Komitetit t&eum...

POLITIKE 20 Maj16:00

Nënkryetari i Kuvendit Agron Gjekmarkaj takon Peter Haubner, ngre shqetësimet për standardet demokratike në Shqipëri

Nënkryetari i Kuvendit të Shqipërisë, Agron Gjekmarkaj zhvilloi një takim me z. Peter Haubner, President i Dytë i Parlament...

POLITIKE 20 Maj12:16

“8 orë pa ujë e ushqim”/ Protesta për shqipen në Shkup, Bardhi: Dënoj trajtimin çnjerëzor të policisë maqedonase ndaj 40 të rinjve shqiptarë

Për më shumë se 8 orë, 40 studentë shqiptarë nga Tirana që udhëtonin për t’iu bashkuar protestës p&eum...