Qeveria e kryeministrit socialist, Edi Rama, po përballet me presion në rritje, ndërsa protestat kundër saj vazhdojnë. Sipas një...
I ftuar në një intervistë për Flavio Qarrin në emisionin “KAFE SHQETO” në SYRI TV, aktivisti Andi Tepelena, i cili f...
I ftuar në emisionin “Kafe Shqeto” në Syri TV, deputeti i Partisë Demokratike, Gjin Gjoni, deklaroi se protestat e fundit qytetare ...
Analisti Endri Tafani, i ftuar në emisionin “Kafe Shqeto” në Syri TV, ka kritikuar kryeministrin Edi Rama, duke e cilësuar atë...
Kepi i Gjelbër ka shtangur Urguain pas Spanjës, duke konfirmuar që është një surprizë e vërtetë e këtij Bot&...
Ndërsa sulmuesi i Ekuadorit, Enner Valencia, nxitoi drejt golit të Curacaos brenda tre minutave të para, rezultati dukej i pashmangshëm. ...
Çmimet e naftës kanë shënuar rritje në hapjen e tregjeve aziatike, mes shqetësimeve në rritje për situatën n&eu...
Një grup protestuesish vijon të qëndrojë përpara Kryeministrisë edhe mëngjesin e kësaj të hëne. Protestuesi...
Ditën e sotme dollari amerikan në blerje do të këmbehet me 81.5 lekë, në shitje me 82.5 lekë. Euro do të blihet me 93...
Ditën e sotme do të mbahet protesta e 23-të radhazi e qytetareve, të cilët kërkojnë largimin e kryeministrit Edi Rama. Mbr...
Qendra e Mynihut është më e njohur për dyqanet elegante dhe makinat e shpejta që bien në sy, por tani rrugët e saj janë të mbushura me postera që reklamojnë dronë të gjeneratës së ardhshme, shkruan BBC, raporton Piranja News.
"Siguria e Evropës në ndërtim e sipër" mburret me sloganin në një set fotografish tërheqëse bardhë e zi, të zbukuruara përgjatë një kishe të veshur me skela në një nga bulevardet më të njohura për këmbësorë të këtij qyteti.
Një shfaqje kaq publike e pandjeshme e fuqisë ushtarake do të kishte qenë e paimagjinueshme këtu vetëm pak vite më parë, por bota jashtë Gjermanisë po ndryshon me shpejtësi, dhe po e merr edhe këtë vend me vete.
Rajoni jugor i Bavarisë është bërë qendra kryesore e teknologjisë së mbrojtjes në Gjermani, duke u përqendruar në inteligjencën artificiale, dronët dhe hapësirën ajrore.
Njerëzit këtu, si shumica e evropianëve të tjerë, thonë se ndihen gjithnjë e më të ekspozuar - të shtrënguar midis një Rusie ekspansioniste dhe një Kine ekonomikisht agresive në lindje, dhe një ish-miku më të mirë gjithnjë e më të paparashikueshëm, Shteteve të Bashkuara, në perëndim, shkruan BBC, raporton Piranja News.
Sipas një sondazhi të kohëve të fundit të Eurobarometrit, më shumë se dy të tretat e evropianëve (68%) mendojnë se vendi i tyre është nën kërcënim.
Këtë vjeshtë, Zyra Federale e Mbrojtjes Civile dhe Ndihmës në Fatkeqësi e Gjermanisë paralajmëroi për herë të parë që nga Lufta e Ftohtë se lufta nuk është më "e pamundur".
Ndërsa thekson se ky është një vend i sigurt, ajo gjithashtu rekomandon që gjermanët të mbajnë furnizime ushqimore për tre deri në dhjetë ditë në shtëpi. Për çdo rast.
Gjermania është donatori numër një i ndihmës ushtarake dhe të tjera për Ukrainën, tani që SHBA-të kanë ndaluar çdo ndihmë të re të drejtpërdrejtë. Sondazhet e opinionit sugjerojnë se votuesit këtu duan të ndihen më të mbrojtur edhe në vendin e tyre.
Pyetja për këtë vend, së bashku me të tjerët në Evropë, është nëse aleancat tradicionale me SHBA-në, në NATO dhe BE mund të jenë të mjaftueshme, apo nëse duhet të diversifikohen në koalicione ad-hoc së bashku me kombe të tjera me të njëjtat ide, si Australia, Koreja e Jugut dhe Japonia?
Marrëdhënie të pasigurta
Deri në vitin 2029, buxheti i mbrojtjes gjermane do të jetë më i lartë se buxheti ekuivalent i Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës së bashku, më theksoi Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte.
Ai i përshkroi 150 miliardë eurot që ata thonë se do të shpenzojnë për mbrojtje si "një shumë marramendëse".
Është diçka që Shtetet e Bashkuara e vënë re dhe e vlerësojnë, tha ai. Donald Trump nuk është presidenti i parë i SHBA-së që këmbëngul që Evropa të bëjë më shumë për sigurinë e saj, megjithëse toni i tij ka qenë dukshëm më kërcënues se ai i paraardhësve të tij.
Gjendja e pasigurt e marrëdhënieve transatlantike ishte fokusi kryesor i Konferencës së Sigurisë së Mynihut (MSC) këtë fundjavë. Është takimi më i madh vjetor i mbrojtjes në botë, që bashkon udhëheqës, ekspertë të sigurisë dhe industri të mbrojtjes.
Ndërkohë që është e lehtë t’i konsiderosh takime të tilla me shumë fjalime si lokale bisedash të kota, në kohët e trazuara në të cilat jetojmë, ato mund të bëjnë diferencën - veçanërisht takimet private joformale midis vendimmarrësve globalë, larg shkëlqimit të kamerave, shkruan BBC, raporton Piranja News.
Fjalimi më i pritur me padurim - dhe për disa më i prituri me ankth - në konferencën e këtij viti ishte ai i Sekretarit të Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, i cili përfaqësoi administratën Trump këtu.
Udhëheqësit evropianë dhe diplomatët e lartë ishin vërtet në ankth. Por pse iu dha kaq shumë rëndësi një fjalimi të thjeshtë 30-minutësh?
Kjo ndodh sepse marrëdhëniet Evropë-SHBA nuk kanë qenë kurrë kaq të tendosura sa tani, gjatë 80 viteve të fundit që nga Lufta e Dytë Botërore. Dhe kjo nuk është një përplasje midis miqve që do të përfundojë lehtë.
Danimarka ende e zemëruar
Në pak më shumë se 12 muajt që kur Trump u rikthye në Shtëpinë e Bardhë, ai herë pas here ka fyer dhe minuar udhëheqësit evropianë, ka vendosur tarifa të larta mbi eksportet e tyre dhe, më tronditëse nga të gjitha, ka kërcënuar sovranitetin danez mbi territorin e saj, Groenlandën, duke refuzuar për një farë kohe të përjashtojë marrjen e ishullit me forcë, shkruan BBC, raporton Piranja News.
Duke folur në MSC të shtunën, kryeministrja ende qartësisht e zemëruar e Danimarkës, Mette Frederiksen, tha se planet e Trump për Groenlandën mbetën “të njëjta” pavarësisht bisedimeve trepalëshe të vazhdueshme midis përfaqësuesve të Groenlandës, SHBA-së dhe Danimarkës.
Trump e ka përjashtuar marrjen e Grenlandës me forcë ushtarake për momentin dhe është tërhequr (të paktën për momentin) nga vendosja e sanksioneve ekonomike ndaj aleatëve, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Francën dhe Gjermaninë, të cilët po pengonin SHBA-në të merrte ishullin Arktik. Por besimi transatlantik u dëmtua rëndë.
Fuqitë evropiane e shohin Trumpin si një president vërtet transaksional, i cili nuk mendon aspak të përdorë sigurinë ose marrëdhëniet ekonomike me aleatët e tij më të ngushtë për të marrë atë që dëshiron. Për shembull, pak para se të rizgjidhej president, ai u tha evropianëve se SHBA-të nuk do t'i mbronin kombet që nuk paguanin për mbrojtjen.
Megjithatë, është e vërtetë se Evropa është mbështetur në mbulesën e sigurisë së Amerikës për dekada të tëra. Kritikët në SHBA argumentojnë se kombet evropiane kanë qenë në gjendje të drejtojnë shtete bujare të mirëqenies sociale për dekada të tëra, ndërsa Uashingtoni mbuloi shpenzimet e sigurisë.
Ministri i mbrojtjes i Gjermanisë, Boris Pistorius, më tha të shtunën: "Ne u mësuam me mbështetjen e fortë nga SHBA-ja; u mësuam me zonën tonë të rehatisë në të cilën jetonim më parë. Kjo kohë ka mbaruar, padyshim ka mbaruar", tha ai. "Uashingtoni kishte të drejtë."
Por kriza mbi Groenlandën dhe veprime të tjera nga administrata Trump siç është kur ndaloi përkohësisht ndarjen e inteligjencës me forcat ukrainase marsin e kaluar, duke i lënë ato të verbëra në fushën e betejës, me qëllim që të ushtronte presion mbi Kievin që të angazhohej në bisedime paqeje me Moskën - kanë lënë plagë të thella dhe një ndjenjë shqetësuese të kujdesit transatlantik, shkruan BBC, raporton Piranja News.
Prandaj lindi ankthi në Mynih përpara se Rubio të dilte në skenë.
Në fund, fjalët e tij ishin të mbushura me një ndjenjë afërsie historike. "Ne duam që Evropa të jetë e fortë", tha ai. "Dy luftërat e mëdha të shekullit të kaluar na shërbejnë si një kujtesë e vazhdueshme se në fund të fundit fati ynë është dhe do të jetë gjithmonë i ndërthurur me tuajin."
Një fjalim besnik
Më dukej domethënëse që kaq shumë politikanë evropianë dhe politikanë në audiencë u entuziazmuan nga ngrohtësia e fjalëve të tij, duke u ngritur në këmbë për të duartrokitur Sekretarin e Shtetit të SHBA-së. Ata ishin qartësisht të lehtësuar që ai nuk e kishte kërcënuar ose qortuar Evropën siç bëri në mënyrë të famshme Zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance në MSC të vitit të kaluar.
Por për ata që po dëgjonin me vëmendje, fjalimi i Rubios ishte besnik ndaj temave që janë afër zemrës së administratës Trump dhe që shumë udhëheqës evropianë e kishin të vështirë t’i pranonin: veprimet kundër klimës, skepticizmi ndaj globalizimit, multilateralizmi, migrimi dhe pro ndërtimit të një epoke të re të qytetërimit të krishterë perëndimor.
Rubio ishte i qartë: SHBA-të nuk ishin të interesuara që aleatët të mbaheshin fort pas status quo-së së vjetër. Ato donin të krijonin një rrugë të re, idealisht përkrah Evropës, por vetëm nëse ndanin të njëjtat vlera.
Kjo ofertë e SHBA-së për partneritet të ngushtë ishte e kushtëzuar dhe mungonte një ndjenjë kompromisi.
"Pak si një partner (psikologjikisht) abuziv", tha një diplomat evropian, duke folur sinqerisht në kushte anonimiteti. "Ai i kujtoi Evropës se sa e mrekullueshme ishte marrëdhënia (transatlantike), por më pas kaloi në shtrëngim: Nëse doni që gjërat të jenë mirë mes nesh në të ardhmen, duhet të bëni siç them unë!"
Një diplomat tjetër theksoi se, ndërsa fliste për vlerat e përbashkëta, ishte domethënëse, tha ai, që nga të gjitha v
ndet evropiane ku Rubio mund të kishte shkuar pasi mbajti fjalimin e tij në Gjermani, ai zgjodhi të vizitonte Sllovakinë dhe Hungarinë përpara se të kthehej në SHBA.
Ata shihen nga Brukseli si dy nga anëtarët më problematikë të BE-së, të dy me kryeministra nacionalistë euroskeptikë që kundërshtojnë dërgimin e ndihmës ushtarake në Ukrainë dhe që janë të ashpër ndaj migracionit.
Një marrëdhënie e re e brishtë
Toni më i butë i Rubios ndau gjithashtu udhëheqësit evropianë të cilët kohët e fundit kishin folur si një i vetëm, në mbrojtje të Danimarkës, në kulmin e krizës së Groenlandës muajin e kaluar, shkruan BBC, raporton Piranja News.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, nënvizoi një marrëdhënie tashmë të brishtë me SHBA-në, pavarësisht retorikës më të butë të Rubios. "Janë kaluar disa vija që nuk mund të kapërcehen më", tha ajo. "Evropianët kanë vuajtur nga terapia e shokut".
Por, a do ta kuptojnë disa vende në Evropë se çfarë ngrohtësie kishte në fjalimin e Rubios si justifikim për të mos nxituar për të rritur shpenzimet e mbrojtjes siç ishte premtuar? Arkat e shumicës së qeverive evropiane janë tashmë të mbingarkuara dhe votuesit e tyre kanë tendencë t'i japin përparësi shqetësimeve të kostos së jetesës mbi buxhetet e mbrojtjes.
Rachel Ellehuus, Drejtoreshë e Përgjithshme e organizatës kërkimore të mbrojtjes RUSI, më tha se sheh një përçarje që po hapet në të gjithë kontinentin.
Nga njëra anë, kemi vendet nordike dhe baltike që janë gjeografikisht afër Rusisë, si dhe Gjermaninë dhe Holandën, të cilat shpenzojnë shumë në mbrojtje, thotë ajo, ndërsa në Evropën Jugore, për shembull, është Spanja që nuk ndien keqardhje për refuzimin e rritjes së buxheteve të mbrojtjes në nivelet e kërkuara nga Donald Trump.
Franca dhe Britania janë të dyja të angazhuara verbalisht për të rritur shpenzimet e mbrojtjes, thotë Ellehuus, por ende kërkojnë një "ndihmë politike" për t'i ndihmuar t'u shpjegojnë votuesve kompromiset që do të përfshijnë - taksa më të larta, më pak ndihmë sociale ose më shumë huamarrje
"Evropianët duhet të fillojnë punën dje dhe të përqendrohen", thotë ajo. "Ata kanë 5-10 vjet kohë për të qëndruar në këmbët e tyre në aspektin e aftësive mbrojtëse konvencionale."
Javën e kaluar, Nënsekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Elbridge Colby, nuk mund të kishte qenë më i prerë në mesazhin e tij në një takim të ministrave të mbrojtjes të NATO-s ku mori pjesë në Bruksel: Evropa nuk ishte më një përparësi e SHBA-së, por Indo-Paqësori ishte.
“Nën udhëheqjen e Presidentit Trump, ne po i japim përparësi mbrojtjes së atdheut tonë dhe mbrojtjes së interesave tona në Hemisferën tonë”, tha ai.
Ndërsa theksoi se SHBA-të mbeten të përkushtuara ndaj klauzolës së mbrojtjes së ndërsjellë të NATO-s, ku një sulm kundër një anëtari shihet si një sulm kundër të gjithëve, Colby këmbënguli se SHBA-të do të zvogëlojnë kapacitetet e tyre në Evropë, duke u bërë një prani "më e kufizuar dhe e fokusuar".
Evropa duhej të bëhej partnere, në vend që të ishte e varur, tha ai, duke bërë thirrje për një "Nato 3.0" të ri. Rendi i vjetër botëror me Perëndimin në thelbin e tij është zbehur, por MSC këtë fundjavë e bëri të qartë se ajo që vjen më pas për Evropën dhe SHBA-në është ende shumë e paqartë.
Marco Rubio bëri thirrje për një shekull të ri të qytetërimit perëndimor, Elbridge Colby dëshiron një NATO të ripërtërirë, ndërsa kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar bëri thirrje në Mynih që aleanca perëndimore të ribëhet.
Qasja e nuancuar e Starmer
Në kontrast të plotë me këmbënguljen e Marco Rubio-s për një sovranitet më të madh kombëtar, Sir Keir Starmer foli në favor të një integrimi më të madh midis Mbretërisë së Bashkuar dhe Evropës në mbrojtje - për të ulur kostot e riarmatimit, megjithatë, ai theksoi se kjo nuk do të thoshte që Mbretëria e Bashkuar t'i kthente shpinën Shteteve të Bashkuara.
Sophia Gaston, eksperte e sigurisë kombëtare në Kings College London, më tha se në Mynih, Starmer ishte në gjendje të artikulonte më mirë nuancën e perspektivës strategjike të Britanisë, shkruan BBC, raporton Piranja News.
“Aleatë të tjerë në Evropë mund të jenë më të gatshëm të flasin për divergjencë nga Uashingtoni”, thotë ajo, “por për Britaninë mbetet një imperativ strategjik të triangulohet brenda marrëdhënies transatlantike. Do të ketë gjithashtu raste kur Britania do të duhet të bëjë zgjedhje të vështira, dhe Starmer u duk më e sigurt në përballjen me këtë realitet.”
"Çelësi është të kemi një kuptim vërtet të fortë të interesit kombëtar dhe instrumenteve tona të pushtetit dhe ndikimit. Kjo kërkon një qasje shumë më konkurruese që nuk i është dukur gjithmonë e natyrshme Britanisë, e cila zakonisht e ka ndjekur pjesën më të madhe të diplomacisë së saj në mënyra elegante, të fokusuara në konsensus dhe të padukshme."
Në këto kohë që lëvizin me shpejtësi dhe janë të paparashikueshme, udhëheqësit e Evropës po i drejtohen gjithnjë e më shumë koalicioneve à la carte, përkrah organizatave tradicionale si NATO ose BE, të cilat janë më të mëdha dhe për këtë arsye shpesh më të ngadalta në reagim. Këto grupime përfshijnë edhe kombe jo-evropiane.
Merrni për shembull të ashtuquajturin grup vendesh të Koalicionit të Gatshëm, të udhëhequr nga Mbretëria e Bashkuar dhe Franca dhe të formuar për të siguruar sovranitetin e Ukrainës në rast të një marrëveshjeje përfundimtare paqeje me Rusinë. Turqia ka marrë pjesë në takimet e koalicionit, ashtu si edhe Zelanda e Re dhe Australia.
Kanadaja po punon gjithnjë e më shumë përkrah vendeve nordike dhe baltike që ndajnë sfida gjeopolitike dhe vlera të përbashkëta, thonë ata, dhe duan të promovojnë stabilitetin dhe parandalimin nga skajet e Detit Baltik, përmes shteteve nordike dhe baltike, përmes Atlantikut të Veriut, Groenlandës dhe përtej Arktikut kanadez.
Një politikëbërës evropian, i cili kërkoi të mos identifikohej, më bëri shaka se Kanadaja po bëhej "gjithnjë e më shumë evropiane çdo ditë". Japonia dhe Koreja e Jugut shiheshin gjithnjë e më shumë si pjesë e "familjes me të njëjtat mendime", tha ai.
Jo vetëm mbrojtje
Këto koalicione ad hoc nuk kufizohen vetëm në mbrojtje. Presidenti i Francës, Macron, ka bërë thirrje prej kohësh që Europa të rrisë atë që ai e quan autonomi strategjike, në terma tradicionalë të sigurisë, por edhe në sigurinë energjetike, zinxhirët e furnizimit dhe teknologjitë e reja. Në Mynih, ai i rekomandoi Europës të "zvogëlojë rrezikun" nga të gjitha fuqitë e jashtme.
Këtë fundjavë, presidenti i Komisionit Evropian madje pranoi se nëse BE-ja nuk do të vepronte mjaftueshëm shpejt në përmirësimin e konkurrueshmërisë, "një grup shtetesh anëtare do të duhej të ecnin përpara vetëm".
Përpjekjet nga grupe më të vogla fuqish evropiane për të punuar së bashku për të çuar përpara pavarësinë strategjike evropiane nuk janë gjithmonë të suksesshme. Merrni për shembull mosmarrëveshjen aktuale midis Francës dhe Gjermanisë mbi përpjekjen e tyre të përbashkët për të krijuar gjeneratën e ardhshme të avionëve luftarakë me Sistemin e Ajrit të Luftimit të së Ardhmes (FCAS), shkruan BBC, raporton Piranja News.
Mund të thuhet gjithashtu se, pavarësisht gjithë diskutimeve për ndërtimin e pavarësisë evropiane, konferenca e kësaj fundjave ishte gjithashtu një kujtesë se sa e varur mbetet Evropa nga mbështetja e sigurisë amerikane - nga ombrella e saj bërthamore deri te ndarja e inteligjencës dhe strukturat e komandës dhe kontrollit. Ishte gjithashtu një kujtesë se sa larg është Evropa pas SHBA-së në inovacionin e teknologjisë së lartë.
Por më shumë sesa mekanizmat afatshkurtër të projektuar për të “mbijetuar” Donald Trump, ndryshimet që po dëshmojmë në Evropë, duke përfshirë aleanca më të ngushta jashtë kontinentit, kanë gjasa të jenë më afatgjata. Bota tani duket se po vallëzon në melodinë e politikës së fuqive të mëdha. Dhe madje edhe Evropa që lëviz ngadalë po duhet të përshtatet./Përshtati në shqip Piranja News
Një podcast nga ish-Presidenti i SHBA-së, Barack Obama, pohoi se alienët janë realë. "A janë alienët real&e...
Zëdhënësja e Ministria e Punëve të Jashtme e Rusisë, Maria Zakharova, deklaroi se “regjimi i Kievit ka arritur nivelin e n...
Kryeministri britanik Keir Starmer u pa duke luajtur ndeshjen e tij tradicionale javore të futbollit në veri të Londrës, pavarësisht sh...
Sekretari amerikan i Shtetit, Marko Rubio, i ka uruar qytetarët e Serbisë me rastin e ditës së shtetësisë dhe ka shprehur pritjet ...
Skena të denja për një film “Far West” janë regjistruar mbrëmjen e së dielës në ambientet e burgut të D...
“E thera si derr”, thuhet se i tha policisë 64-vjeçari që vrau vëllanë e tij 67-vjeçar në shtëpinë ...
Stuhitë e njëpasnjëshme që goditën bregdetet e Evropës Perëndimore në ditët e fundit kanë shkaktuar shkatë...
"Të flasësh majtas, të jetosh djathtas" është një shprehje vërtet budallaqe, por megjithatë përmban një bë...
Policia izraelite të dielën (15 shkurt) shpëtoi dy ushtare femra nga qyteti kryesisht ultraortodoks i Bnei Brak, mes një turme të zem&e...
Kremlini i Vladimir Putinit "ka pasur në zotërim" toksinën vdekjeprurëse të bretkosës që u gjet në trupin e liderit t&...
