Një aksident rrugor është regjistruar paraditen e kësaj të enjte (4 qershor 2026) në Tiranë, pranë Fabrikës s&eum...
BOTA
BBC: Si u llogaritën tarifat e vendosura nga Donald Trump?
E.DPërditësimi i fundit 4 Prill 2025, 07:28
SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump ka vendosur një tarifë 10% për mallrat nga shumica e vendeve që importohen në SHBA, me tarifa edhe më të larta për ato që ai i quan “shkelësit më të këqij”. Por si u vendosën saktësisht këto tarifa në thelb taksat mbi importet?
Kur Trump prezantoi një tabelë gjigante që detajonte tarifat në Kopshtin e Trëndafilave të Shtëpisë së Bardhë, fillimisht u supozua se tarifat bazoheshin në një kombinim të tarifave ekzistuese dhe barrierave të tjera tregtare (si rregulloret). Por më vonë, Shtëpia e Bardhë publikoi atë që mund të duket si një formulë e komplikuar matematikore.
Por, nëse zgjidhni formulën e mësipërme, ajo zbret në matematikë të thjeshtë, merrni deficitin tregtar për SHBA-në në mallrat me një vend të caktuar, ndani atë me totalin e importeve të mallrave nga ai vend dhe më pas ndani atë numër me dy. Një deficit tregtar ndodh kur një vend blen (importon) më shumë produkte fizike nga vendet e tjera sesa u shet (eksporton) atyre.
Për shembull, SHBA blen më shumë mallra nga Kina sesa u shet atyre ka një deficit mallrash prej 295 miliardë dollarësh. Shuma totale e mallrave që blen nga Kina është 440 miliardë dollarë. Pjesëtimi i 295 me 440 ju arrin në 67% dhe ju e ndani atë me dy. Prandaj tarifa e vendosur ndaj Kinës është 34%. Në mënyrë të ngjashme, kur aplikohej në BE, formula e Shtëpisë së Bardhë rezultoi në një tarifë prej 20%.
A janë tarifat e Trump ‘reciproke’?
Shumë komentues kanë theksuar se këto tarifa nuk janë reciproke. Reciproke do të thotë se ato bazoheshin në atë që vendet tashmë ngarkojnë SHBA-në në formën e tarifave ekzistuese, plus barrierat jotarifore (gjëra si rregulloret që rrisin kostot). Por dokumenti zyrtar i metodologjisë së Shtëpisë së Bardhë e bën të qartë se ata nuk e kanë llogaritur këtë për të gjitha vendet mbi të cilat kanë vendosur tarifa.
Në vend të kësaj, norma tarifore u llogarit në bazë të faktit se do të eliminonte deficitin tregtar të mallrave të SHBA-së me secilin vend. Trump është shkëputur nga formula për vendosjen e tarifave ndaj vendeve që blejnë më shumë mallra nga SHBA sesa i shesin asaj. Për shembull, SHBA-ja aktualisht nuk ka deficit tregtar të mallrave me Mbretërinë e Bashkuar. Megjithatë, Britania e Madhe është goditur me një tarifë prej 10%. Në total, më shumë se 100 vende mbulohen nga regjimi i ri tarifor.
“Shumë ndikime më të gjera”
Trump beson se SHBA po merr marrëveshje të këqija në tregtinë globale. Sipas tij, vendet e tjera vërshojnë tregjet amerikane me mallra të lira gjë që dëmton kompanitë amerikane dhe ka një kosto te vendet e punës. Në të njëjtën kohë, këto vende po vendosin barriera që i bëjnë produktet amerikane më pak konkurruese jashtë vendit. Pra, duke përdorur tarifat për të eliminuar deficitet tregtare, Trump shpreson të ringjallë prodhimin amerikan dhe të mbrojë vendet e punës.
Por a do të arrijë ky regjim i ri tarifor rezultatin e dëshiruar?
Pikëpamja kryesore është se ndërsa tarifat mund të zvogëlojnë deficitin e mallrave midis SHBA-së dhe vendeve individuale, ato nuk do të zvogëlojnë deficitin e përgjithshëm midis SHBA-së dhe pjesës tjetër të botës.
“Po, do të zvogëlojë deficitet tregtare dypalëshe midis SHBA-së dhe këtyre vendeve. Por padyshim që do të ketë shumë ndikime më të gjera që nuk janë kapur në llogaritje”, thotë profesori Jonathan Portes i King’s College, Londër.
Kjo për shkak se deficiti i përgjithshëm ekzistues i SHBA-së nuk nxitet vetëm nga barrierat tregtare, por nga mënyra se si funksionon ekonomia amerikane. Së pari, amerikanët shpenzojnë dhe investojnë më shumë sesa fitojnë dhe ky hendek do të thotë që SHBA blen më shumë nga bota sesa shet.
Pra, për sa kohë që kjo vazhdon, SHBA mund të vazhdojë të mbajë një deficit pavarësisht rritjes së tarifave me partnerët e saj tregtarë globalë. Disa deficite tregtare mund të ekzistojnë edhe për një sërë arsyesh legjitime jo vetëm për tarifat. Për shembull, blerja e ushqimit që është më e lehtë ose më e lirë për t’u prodhuar në klimat e vendeve të tjera.
“Formula është projektuar e kundërt për të racionalizuar tarifat e tarifave për vendet me të cilat SHBA ka një deficit tregtar. Nuk ka asnjë arsye ekonomike për ta bërë këtë dhe kjo do t’i kushtojë shtrenjtë ekonomisë globale”, tha Thomas Sampson i London School of Economics./BBC/
