Ditën e sotme dollari amerikan në blerje do të këmbehet me 81.7 lekë, në shitje me 82.7 lekë.
Euro do të blihet me 94...
BOTA
Japonia rinis punën në fabrikën e energjisë bërthamore
PiranjatPërditësimi i fundit 21 Janar 2026, 12:37
Japonia ka rinisur Reaktorin nr. 6 në Fabrikën e Energjisë Bërthamore Kashiwazaki-Kariwa, gati 15 vjet pas katastrofës në Fukushima Daiichi, që detyroi shtetin të mbyllë të gjitha reaktorët bërthamore.
Rinisja e reaktorit ndodhi të mërkurën, megjithëse u vonua një ditë për shkak të një defekti të alarmit, dhe pritet të nisë operimin tregtar muajin tjetër.
Kjo është një tjetër hap përpara në përpjekjet e Japonisë për të rivendosur industrinë e saj të energjisë bërthamore, e cila u dëmtua rëndë nga incidenti në Fukushima më 2011. Megjithatë, procesi është ende i ngadaltë, me reaktorin e shtatë që nuk pritet të rinisë deri në vitin 2030, ndërsa disa reaktorë të tjerë mund të dalin jashtë funksioni. Aktualisht, fabrika do të operojë me kapacitet shumë më të ulët, me vetëm një nga shtatë reaktorët në punë.
Japonia ka mbështetur gjithmonë energjinë bërthamore përpara aksidentit të Fukushima, kur energjia bërthamore përbënte gati 30% të furnizimit të energjisë elektrike të vendit. Pas katastrofës, publiku humbi besimin në këtë burim energjie. Aksidenti, i shkaktuar nga tërmeti më i fuqishëm i regjistruar ndonjëherë në Japoninë, çoi në shpërthimin e radioaktivitetit dhe evakuimin masiv të komuniteteve, të cilat ende nuk janë kthyer.
Rinisja e reaktorit në Kashiwazaki-Kariwa vjen në një moment kur Japonia po përballet me kërkesa gjithnjë e më të mëdha për energji, për shkak të nevojave të rritura për qendrat e të dhënave dhe prodhimin e çipave të kompjuterëve. Kryeministri Sanae Takaichi, i cili mori detyrën në tetor, ka theksuar rëndësinë e energjisë bërthamore për sigurinë energjetike të Japonisë. Megjithatë, shpenzimet e operimit të reaktorëve bërthamorë janë rritur ndjeshëm, pjesërisht për shkak të masave shtesë të sigurisë të vendosura pas katastrofës në Fukushima.
“Energjia bërthamore po bëhet shumë më e shtrenjtë sesa kishim menduar,” thotë Dr. Florentine Koppenborg, një hulumtues në Universitetin Teknik të Mynihut. Qeveria japoneze tani përballet me dilemën: të subvencionojë shpenzimet ose t’ia kalojë ato konsumatorëve. Ky i fundit mund të jetë një opsion politikisht i papranueshëm, sidomos pasi shumë familje japoneze janë tashmë të shqetësuara për rritjen e shpenzimeve të jetesës.
Megjithatë, Japonia ka bërë përparime në rivendosjen e reaktorëve të saj. Që nga viti 2015, 15 nga 33 reaktorët e operueshëm janë rinisur, dhe fabrika Kashiwazaki-Kariwa është e para e TEPCO-së që ka rinisur funksionimin e saj.
Edhe pse Japonia vazhdon të shtyjë për një ringjallje të energjisë bërthamore, kundërshtimet e publikut mbeten të forta. Aksidenti në Fukushima ka lënë një gjurmë të thellë në psiken e kombit, dhe shumë qytetarë vazhdojnë të kenë frikë nga rreziqet që lidhen me energjinë bërthamore. Protesta të tilla si ato në Niigata, ku ndodhet fabrika Kashiwazaki-Kariwa, kanë shprehur shqetësimet për sigurinë e këtyre impianteve dhe mundësinë e një katastrofe tjetër.
Për t’iu përgjigjur këtyre shqetësimeve, Japonia ka rritur standardet e sigurisë. Masat e reja të sigurisë në Kashiwazaki-Kariwa përfshijnë ndërtimin e mureve mbrojtëse 15 metra të larta për të mbrojtur nga tsunami të mëdha dhe dyer të papërshkueshme nga uji që mbrojnë pajisjet kyçe nga përmbytjet. Këto masa janë dizajnuar për të bërë fabrikën më të qëndrueshme ndaj një katastrofe të ngjashme me atë të vitit 2011.
Megjithatë, ekspertë të tillë si Dr. Koppenborg shprehin shqetësim se Japonia mund të mos jetë mjaftueshëm e përgatitur për të marrë parasysh ngjarje të paparashikuara si rritja e nivelit të deteve për shkak të ndryshimeve klimatike, ose një tërmet mega që mund të tejkalojë ato që janë parashikuar deri tani.
Pavarësisht përparimeve, rinisja e energjisë bërthamore në Japoninë e pas-Fukushimës mbetet një sfidë e madhe. Rihapja e reaktorëve si Kashiwazaki-Kariwa është një hap në drejtimin e duhur, por rruga drejt rikthimit të energjisë bërthamore të plotë është ende e mbushur me sfida – si ato teknike ashtu edhe ato për besimin e publikut.
Me vetëm 8.5% të energjisë elektrike të Japonisë që vjen nga energjia bërthamore, krahasuar me gati 30% para katastrofës në Fukushima, synimi i Japonisë për të arritur 20% të energjisë nga bërthama deri në vitin 2040 mund të jetë një detyrë e vështirë për t’u realizuar. Për më tepër, rritja e shpenzimeve operative, kundërshtimet e publikut dhe shqetësimet për sigurinë do të vazhdojnë të testojnë vendosmërinë e qeverisë për të rivendosur impiantet e saj bërthamore.
Për të arritur një balancë mes sigurisë energjetike, shqetësimeve mjedisore dhe besimit të publikut, e ardhmja e energjisë bërthamore në Japoni mbetet e pasigurt. Vetëm koha do të tregojë nëse Japonia mund ta ripërkufizojë suksesin e energjisë bërthamore pas katastrofës së Fukushima.
