Personi në foto, efektivi i ‘Shqiponjave’ Edison Adri, i cili mbeti i plagosur gjatë operacionit policor të zhvilluar në zon&e...
BOTA
Lufta Rusi-Ukrainë/ Evropa përpiqet të riarmatoset ndërsa Trump kërcënon garancitë e sigurisë! Çfarë dihet deri më tani mbi 'stuhinë diplomatike' mes palëve
b.zPërditësimi i fundit 7 Mars 2025, 10:53
Foto ilustruese
SHBA - Udhëheqësit evropianë janë zotuar të riarmatosin kontinentin në bisedimet historike të mbajtura pasi Shtetet e Bashkuara kërcënuan të prishin garancitë e sigurisë 80-vjeçare mbi trajektoren e luftës së Rusisë në Ukrainë.
Që nga marrja e detyrës në janar, Presidenti i SHBA Donald Trump ka ndryshuar rrënjësisht marrëdhëniet transatlantike, ka pezulluar të gjithë ndihmën ushtarake dhe ndarjen e inteligjencës për Kievin dhe ka hedhur sërish dyshime nëse SHBA do të mbronte aleatët e saj të NATO-s nëse sulmohen.
Me Rusinë që paraqet atë që presidenti francez Emmanual Macron e quajti një "kërcënim ekzistencial" për Evropën, kontinenti tani po përpiqet të përgatitet për të mbrojtur veten në një konflikt të mundshëm të ardhshëm pa ndihmën e Amerikës.
Dhe ndërsa liderët e Bashkimit Evropian deklaruan që Ukraina dhe Evropa të dëgjohen në bisedimet e paqes, atyre iu bashkua presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky në Bruksel të enjten.
Zelensky njoftoi se do të vizitojë Arabinë Saudite javën e ardhshme për të paraqitur një plan fillestar të armëpushimit përpara bisedimeve midis Kievit dhe Uashingtonit, pas debatit të tij të paprecedentë televiziv me Trump në Shtëpinë e Bardhë javën e kaluar.
Miliarda në shpenzimet e mbrojtjes
Në një takim të jashtëzakonshëm të Këshillit Evropian në Bruksel, udhëheqësit e BE-së ranë dakord për planet që mund të çlironin miliarda euro për të garantuar sigurinë e Evropës, për të rritur shpenzimet e mbrojtjes dhe për të mbështetur Kievin.
Krahu ekzekutiv i BE-së u paraqiti udhëheqësve një propozim që mund të mobilizojë deri në 800 miliardë euro (862 miliardë dollarë) për të forcuar mbrojtjen në kontinent.
Një pjesë e planit të riarmatimit do t'u sigurojë vendeve hua deri në 150 miliardë euro (162 miliardë dollarë).
Presidentja e Komisionit Evropian Ursula Von der Leyen e quajti një "moment ujëmbledhës" për Evropën dhe tha se propozimet e hollësishme ligjore do të studiohen përpara një takimi tjetër në fund të muajit.
Një zyrtar i lartë i BE-së tha se ata presin që liderët e bllokut të japin dritën jeshile duke lejuar që plani i mbrojtjes të çohet "përpara shumë shpejt".
Macron njoftoi gjithashtu se BE do t'i japë Ukrainës më shumë se 33 miliardë dollarë ndihmë, marrë nga rusët e sanksionuar nga Evropa. “Në vitin 2025, BE do t'i sigurojë Ukrainës 30.6 miliardë euro, të financuara nga asetet ruse”, tha Macron.
Udhëheqësit thanë se lufta e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës përbënte një “sfidë ekzistenciale për Bashkimin Evropian” dhe se Evropa duhet të bëhet “më sovrane, më e përgjegjshme për mbrojtjen e saj dhe e pajisur më mirë për të vepruar dhe trajtuar në mënyrë autonome me sfidat dhe kërcënimet e menjëhershme dhe të ardhshme”.
Një deklaratë e përbashkët nga samiti i liderëve të NATO-s në Washinton, DC vitin e kaluar, deklaroi se "Rusia mbetet kërcënimi më domethënës dhe më i drejtpërdrejtë për sigurinë e NATO-s". Në sytë e aleatëve të tij, Trump po e hedh atë temë qendrore në erë.
Të enjten, Trump sugjeroi përsëri se SHBA mund të braktisë angazhimet e saj ndaj aleancës së sigurisë – një themel kyç i sigurisë perëndimore kundër rrezikut të një sulmi rus – duke thënë se vendet anëtare nuk po shpenzonin mjaftueshëm për mbrojtjen.
“Unë mendoj se është sens i përbashkët. Nëse ata nuk paguajnë, unë nuk do t'i mbroj ata, "tha Trump.
Në thelbin e Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut dhe i mishëruar në nenin 5 të traktatit është premtimi i mbrojtjes kolektive - që një sulm ndaj një vendi anëtar është një sulm ndaj të gjithëve.
Trump është ankuar prej kohësh për shumën që anëtarët e NATO-s shpenzojnë për mbrojtjen në krahasim me SHBA-në.
Por komentet e tij mund të ngrenë alarmin në mbarë botën, pasi SHBA ndryshon pozicionin e saj për luftën në Ukrainë dhe mes akuzave që administrata Trump po rreshtohet me Rusinë për aleatët e saj.
“Ne shohim tani se Shtëpia e Bardhë po ndërmerr hapa drejt Kremlinit, duke u përpjekur t'i përmbushë ata në gjysmë të rrugës, kështu që objektivi i ardhshëm i Rusisë mund të jetë Evropa,” tha të enjten ambasadori i Kievit në Mbretërinë e Bashkuar Valerii Zaluzhnyi. Ai shtoi se SHBA po “shkatërron” rendin aktual botëror.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte theksoi të enjten rëndësinë e angazhimit të SHBA-së ndaj NATO-s, duke thënë: "Më lejoni të jem i qartë, marrëdhënia transatlantike dhe partneriteti transatlantik mbeten themeli i Aleancës sonë".
Një marrëveshje paqeje me përfshirjen e Evropës
Ndërsa liderët evropianë shprehën mbështetje pothuajse unanime për Ukrainën, presidenti i Komisionit Evropian Von der Leyen paralajmëroi se negociatat për paqen do të ishin të mundshme vetëm me mbështetjen e Evropës.
Nga 27 liderët e BE-së të pranishëm në Bruksel, të gjithë përveç njërit nënshkruan një tekst që bën thirrje për një marrëveshje paqeje që respekton "pavarësinë, sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës", duke përfshirë Ukrainën në negociata. Kryeministri i Hungarisë Viktor Orban abstenoi.
Macron i Francës kishte përshkruar një plan për një armëpushim një mujor “ajror, detar dhe infrastrukturë energjie” në Ukrainë, i cili mund të hapë rrugën për një marrëveshje paqeje më të qëndrueshme.
Por ai paralajmëroi se aleatët “duhet të shmangin një armëpushim që diskutohet me nxitim”.
Dhe tërheqja e Ukraina nga oferta e saj në NATO pa një garanci sigurie si kusht për çdo armëpushim është "qartësisht e papranueshme", shtoi ai.
Zelensky tha se ai po "përgatit propozime praktike" për t'i dhënë fund luftës me liderët evropianë. Hapi i parë do të ishte që Rusia të ndalonte sulmet ajrore në infrastrukturën energjetike dhe civile dhe të ndalonte "të gjitha operacionet ushtarake në Detin e Zi", postoi Zelensky në X.
Presidenti ukrainas do të takohet me princin e kurorës Mohammed bin Salman në Arabinë Saudite javën e ardhshme dhe ekipi i tij do të qëndrojë në vend “për të punuar me partnerët tanë amerikanë”, tha ai.
Mbretëria e Bashkuar dhe Turqia, dy aleatë të NATO-s dhe mbështetësit kryesorë të Ukrainës – por jo anëtarët e BE-së – nuk ishin të pranishëm në samit. Udhëheqësi i Britanisë Keir Starmer ka thënë se është gati të vendosë çizme në tokë në Ukrainë për të ndihmuar në mbajtjen e çdo armëpushimi të rënë dakord midis Kievit dhe Moskës.
Maria Zakharova, një zëdhënëse e ministrisë së jashtme të Rusisë, hodhi poshtë propozimin e armëpushimit njëmujor dhe tha se ideja e vendosjes së trupave paqeruajtëse evropiane në Ukrainë do të ishte "e papranueshme".
Ministria tha se "normalizimi" i marrëdhënieve Rusi-SHBA "po shkakton panik" në Evropë.
Ndërkohë, i dërguari i posaçëm i Kinës për Çështjet Evropiane, Lu Shaye, tha se shpreson që Evropa të mund të nxitet nga "politikat agresive dhe dominuese të administratës Trump ndaj Evropës" për të "të paktën reflektuar mbi disa nga politikat e tyre të kaluara ndaj Kinës"./CNN
