Protestës masive që po zhvillohet në kryeqytet po i bashkohen edhe shumë qytetarë nga rrethet.
Një protestues i ardhur nga Vlor...
BOTA
"Më kujtohet një shi i çuditshëm i ngrohtë"/ Dëshmia tronditëse për katastrofën bërthamore: Ja çfarë ishte më e keqja!
PiranjatPërditësimi i fundit 26 Prill 2026, 11:31
Në pranverën e vitit 1986, Valentina Rosolova ishte një mjeke me përvojë. Duke studiuar mjekësi në Odessa dhe duke përfunduar tashmë një kurs në obstetrikë, pediatri dhe mikrobiologji, ajo punonte në një laborator që kombinonte mikrobiologjinë, radiologjinë dhe toksikologjinë.
Më 26 prill, kur shpërtheu reaktori i katërt i centralit bërthamor Vladimir Ilyich Lenin në Çernobil, ajo nuk dinte asgjë. Askush nuk dinte… Autoritetet sovjetike ishin të ngadalta në informimin si të popullsisë së vendit ashtu edhe të bashkësisë ndërkombëtare. Teknikëve suedezë në një central bërthamor rreth 1,000 km larg iu deshën dy ditë për të zbuluar nivele të larta radioaktiviteti që të ngrihej alarmi dhe të shpallej katastrofa më e keqe bërthamore në histori.
“Doja të shkoja të shihja nënën time në Odessa”, tha Valentina, e cila tani jeton si refugjate lufte në Perea të Selanikut. “Ditën e shpërthimit, isha duke shkuar për në Odessa. Mbaj mend një shi të çuditshëm - të ngrohtë, të pazakontë... Nuk e dinim se çfarë ishte. Më vonë e kuptuam se vinte nga atje”. Atëherë, ishte vetëm pranverë. Njerëzit po ecnin, duke festuar “zgjimin” e natyrës nga gjumi i dimrit. “Ishte një krim”, thotë ajo sot. “Mund të na kishin thënë të rrinim në shtëpi, në vend që të ecnim pa shqetësime nëpër rrugë”.
Laboratori i kërcënimit të padukshëm
Kur u kthye në punën e saj në Kharkiv, gjithçka kishte ndryshuar. Laboratori ishte plot me mostra: ushqime nga e gjithë Ukraina. Bukë, qumësht, kërpudha, fruta. Puna e saj ishte të maste radioaktivitetin.
"Në fillim nuk dinim asgjë. Kur u kthyem, kontrollet kishin filluar tashmë. Ne shkonim në laborator dhe matnim radioaktivitetin në ushqim - fruta, qumësht, djathë. Retë kishin udhëtuar shumë larg. Edhe qindra kilometra larg... Unë punoja me mostra çdo ditë. Kishte shumë frikë. Nuk mbanim maska, vetëm doreza. Uleshim në laboratorë nëntokësorë dhe matnim. Ishte shumë punë, pa ndërprerje. Për vite me radhë, kontrollonim gjithçka", tregon Valentina.
Ajo kujton një skenë që i është ngulitur në kujtesë: kur po largohej nga Odesa, tezja e saj i kishte dhënë një enë me manaferra. "U thashë kolegëve të mi të bënin matjet e nevojshme. Një shoqe u hodh përpjetë, e skuqur nga emocioni: 'Po më testoni? Këto nuk janë nga Odesa, janë nga Çernobili', më tha ajo."
"Njerëzit kishin frikë. Disa blinin ushqime, të tjerë jo. Të gjithë i shmangnin kërpudhat. Edhe qumështin dhe djathin, sepse ato mund të mbartnin radioaktivitet. Askush nuk e dinte se çfarë ishte e sigurt dhe çfarë jo", tregon Valentina Rosolova, e cila në moshën 80 vjeç ka jetuar një jetë - nëse jo tjetër - duke rrëfyer histori.
Frikë, heshtje dhe pastaj... zakon
Në ditët e para, frika ishte absolute. Njerëzit i mbyllnin dritaret - "ne vendosnim ngjitës rreth kornizave prej druri", thotë ajo. E megjithatë, siç ndodh shpesh, frika ngadalë u shndërrua në rutinë. "Pastaj u mësuam me të", pranon ajo. "Kjo është gjëja më e rrezikshme; të mësohesh me frikën". Pasojat nuk u ndalën atëherë. Babai i saj vdiq nga kanceri dhe ajo është e bindur se lidhet me Çernobilin.
"Babai im vdiq nga kanceri dhe ai gjithmonë thoshte se ishte nga Çernobili. Shumë njerëz vdiqën atëherë. Kishte dhimbje, frikë... por ngadalë njerëzit u mësuan. Ata vazhduan të jetonin, sepse nuk kishte zgjidhje tjetër", thotë ajo, dhe menjëherë shikimi i saj i thellë blu, i cili pavarësisht sprovave të tetë dekadave të jetës mbetet i qartë, errësohet.
Për tre vjet, çdo artikull ushqimor i nënshtrohej kontrolleve të rrepta. Asgjë nuk arrinte në treg pa miratim. Pastaj, kontrollet u bënë të rastësishme. Jeta - ose diçka e ngjashme me të - vazhdoi... Dhe diku atje, pa e kuptuar në atë kohë, ajo mësoi diçka që do ta ndiqte dekada më vonë: si është të jetosh në mes të një rreziku të padukshëm dhe prapë të vazhdosh. /PiranjatNews/
