Kongresmeni amerikan Jim McGovern ka reaguar me shqetësim për protestat në Shqipëri, duke i bërë thirrje qeverisë të nda...
BOTA
VIDEO- Minj në mure, ushqim dhe në shtretër/ Zona që përballet me epideminë e brejtësve. Shumë familje kanë braktisur shtëpitë
PiranjatPërditësimi i fundit 15 Qershor 2026, 17:35
Atmosfera në qytetin Morawa, në Australinë Perëndimore, është mbytëse. Dhe, jo, nuk është vapa apo vala e të nxehtit që duhet fajësuar. Një erë e fortë ka përfshirë gjithçka. Është një kombinim urine, jashtëqitjesh dhe kufomash të kalbura... Era mbulon të gjithë qytetin. Është aq e "rëndë" dhe e tmerrshme sa shumë banorë janë detyruar të braktisin shtëpitë dhe pasuritë e tyre për t'i shpëtuar epidemisë më të keqe të minjve të regjistruar ndonjëherë.
Në muajt e fundit, popullata e minjve në të gjithë brezin e drithërave të Australisë Perëndimore ka shpërthyer deri në atë pikë sa ka tronditur edhe fermerët më me përvojë. Agjencia qeveritare e Australisë, CSIRO, vlerëson se ka 400 fole aktive për hektar. Që të konsiderohet një shpërthim, nevojiten 40 fole aktive (rreth 800 minj). "Ne po matnim 10 herë nivelet e epidemisë ", tha fermeri i drithërave Jeff Cosgrove për Guardian.
Janë kudo
Gjurmët e minjve janë kudo në Moravi, në mure, tavane, dysheme, ushqim dhe madje edhe në shtretër. Çdo natë, brejtësit vërshojnë në rrugë "si një lumë", duke krijuar një skenë tmerri. Punëtorët e drithërave kanë raportuar se kanë parë minj duke kërcyer nga makinat e tyre ndërsa punojnë dhe nga zonat ku ruajnë drithërat. Sigurisht, përveç minjve të gjallë, ka edhe minj të ngordhur që mbulojnë tokën në disa vende. "Era në qytet është e tmerrshme kur shkon në dyqane. Edhe në shtëpi nuk kemi arritur ta zhdukim erën. Më është dashur të shemb muret në njërën anë të shtëpisë për të gjetur minjtë e ngordhur dhe për t'i zhdukur", tha Grant Chadwick, një këshilltar i qytetit të Moravës dhe fermer drithërash.
Numra rekordesh
Rajoni është përmbytur me minj në numër rekord që nga marsi. Murtaja e minjve ka goditur edhe pjesën jugore të shtetit, rreth Esperance.
Në Rrafshnaltat e Adelaides dhe në Gadishullin Yorke të Australisë Jugore, popullatat në rritje të minjve po i afrohen niveleve të murtajës, duke i vënë autoritetet në gatishmëri.
Fermerët e Australisë Perëndimore thonë se filluan t'i paralajmërojnë autoritetet për numrin në rritje të brejtësve në dhjetor të vitit të kaluar, por farat ishin mbjellë shumë më herët.
Kushtet që shkaktuan "shpërthimin"
Sipas ekspertit të brejtësve të CSIRO-s, Stephen Henry, Australia Perëndimore përjetoi kushtet ideale për shpërthimin e popullatës së minjve. Korrjet e bollshme të drithërave të kombinuara me breshër të verës që i hodhën farat në tokë krijuan një burim të bollshëm ushqimi për minjtë. Pasoi një vjeshtë e ngrohtë dhe e thatë - përbërësi i fundit për një rritje të shpejtë të popullatës.
E vetmja "armë" e fermerëve
Fermerët kanë vetëm një “armë” për të mbrojtur të korrat dhe pronën e tyre nga pushtimi i minjve që riprodhohen me shpejtësi. Në vitet normale, kur popullata e brejtësve fillon të rritet, fermerët shpërndajnë grurë të karremuar me fosfat zinku në fusha. Por ky vit është i veçantë dhe “armiku” është më i fortë, kështu që fermerët kanë nevojë për diçka edhe më efektive. Një helm me veprim më të shpejtë që do të shpëtojë të korrat e tyre. Dhe kjo, sepse me bollëkun e ushqimit në këto zona, minjtë që i kanë mbijetuar helmit fillestar nuk ka gjasa ta provojnë përsëri një të tillë. Karremi me fosfid zinku me fuqi më të lartë, i njohur si ZP50, është një helm i rrezikshëm që lëshon gaz toksik fosfinë kur reagon me acidin e stomakut ose lagështinë. Rregullatorët e miratojnë përdorimin e tij vetëm në raste urgjente sepse mund të vrasë jetën e egër së bashku me minjtë.
Dëmet tejkalojnë 50 milionë dollarë
Shpërthimi i minjve në Australinë Perëndimore është i krahasueshëm me një shpërthim të ngjashëm në Australinë lindore në vitin 2021, me vlerësime se humbjet për fermerët e Australisë Perëndimore mund të kalojnë 50 milionë dollarë.
Fermeri Chadwick tha se ka shpenzuar më shumë se 150,000 dollarë vetëm për karrem për brejtësit që nga dhjetori, dhe çdo fermer që ai njeh është detyruar të vendosë vazhdimisht karrem në tokën e tij. Qeveria e Australisë Perëndimore ka ndarë 200,000 dollarë për qarqet e prekura për karrem dhe pastrim.
Këtë javë, kujdestarët në Rezervatin e Jetës së Egër Bluebush zbuluan 96 zogj të ngordhur ose që po ngordhnin në një fushë golfi dhe fushë shkolle në Coorow, rreth një orë larg qytetit të Morawa.
Departamenti i Industrive Parësore dhe Zhvillimit Rajonal i Australisë Perëndimore (WA) tha se po hetonte ngordhjet e zogjve për të përjashtuar mundësinë e sëmundjes dhe për të testuar për toksina.
Çdo natë raftet e dyqaneve boshatisen
Bizneset në Morava zbrazin ushqimet nga raftet çdo natë dhe i ruajnë në enë të mbyllura për ta mbrojtur nga brejtësit.
Në fund të majit, studentët në Kolegjin Bujqësor të qytetit u dërguan në shtëpi për dy javë pasi fosfidi i zinkut - një substancë që nuk lejohet në zonat e banuara - u shpërnda aksidentalisht në ambientet e shkollës. /PiranjatNews/
