Shqipëria ka koston më të lartë të internetit nga rrjetet celulare, në raport me të ardhurat, në rajonin e Ballkanit P...
LIFESTYLE
Bërthama e Tokës, rezervuari më i madh i hidrogjenit/ Çfarë do të thotë kjo për planetin tonë? E shpjegon studimi
PiranjatPërditësimi i fundit 11 Shkurt 2026, 22:43
Një studim i ri i publikuar në revistën shkencore Nature Communications thotë se bërthama e Tokës mund të përmbajë sasi të mëdha hidrogjeni, ekuivalente me 9 deri në 45 “oqeane” hidrogjeni. Kjo do të thotë se hidrogjeni mund të përbëjë rreth 0,36% deri në 0,7% të peshës totale të bërthamës së Tokës, duke e bërë atë rezervuarin më të madh të këtij elementi në planet.
Sipas autorit kryesor të studimit, Dongyang Huang nga Universiteti i Pekinit, ky zbulim mbështet idenë se Toka e ka fituar shumicën e ujit të saj që në fazat e hershme të formimit, dhe jo kryesisht nga përplasjet e mëvonshme me kometa, siç është sugjeruar më parë nga disa shkencëtarë. “Bërthama e Tokës do të kishte ruajtur pjesën më të madhe të ujit që në milionin e parë të viteve të historisë së planetit”, shpjegon Huang.
Studimi i origjinës dhe shpërndarjes së hidrogjenit është kyç për të kuptuar formimin e planetëve dhe evolucionin e jetës në Tokë. Shkencëtarët prej kohësh janë pyetur se sa hidrogjen mund të jetë i fshehur në “motorin” metalik të shkrirë të Tokës dhe kanë analizuar ndërveprimet kimike në hekur për t’u përpjekur të vlerësojnë rezervuarin e hidrogjenit në bërthamën metalike.
Bërthama e Tokës, e përbërë kryesisht nga hekuri dhe nikeli, ndodhet nën presione dhe temperatura ekstreme dhe është përgjegjëse për gjenerimin e fushës magnetike që mbron planetin nga rrezatimi kozmik. Për shkak të thellësisë dhe kushteve ekstreme, ajo nuk mund të vëzhgohet drejtpërdrejt, ndaj shkencëtarët përdorin eksperimente laboratorike për të simuluar këto kushte.
Në këtë studim, ekipi shkencor përdori një teknikë të avancuar të quajtur tomografi me sondë atomike, duke analizuar mostra hekuri të shkrira në presion të lartë me anë të lazerëve dhe pajisjeve të quajtura “diamond anvil cell”. Kjo metodë lejon vëzhgimin e atomeve një nga një dhe matjen e përbërjes kimike në shkallë atomike.
Edhe pse rezultatet janë premtuese, shkencëtarët theksojnë se ekzistojnë ende pasiguri dhe nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar me saktësi sasinë reale të hidrogjenit në bërthamën e Tokës. Megjithatë, ky hulumtim ofron një perspektivë të re mbi origjinën e ujit dhe elementeve thelbësore për jetën në planetin tonë.
