Islami është feja e dytë më e madhe në botë pas krishterimit. Sipas të dhënave më të fundit nga viti 2020, vlerësohet se midis 1.9 miliardë dhe 2.02 miliardë njerëz në botë besojnë në Islam. Këta besimtarë quhen myslimanë dhe falen në xhami.
Si një nga tri fetë abrahamike (së bashku me judaizmin dhe krishterimin), Islami është një fe monoteiste që beson në një Zot të vetëm, të cilin besimtarët e quajnë Allah. Fjala “Islam” do të thotë “nënshtrim” ose “dorëzim” ndaj vullnetit të Zotit, ashtu si besimtarët i dorëzohen vullnetit të Allahut.
Edhe pse rrënjët e tij janë më të hershme, studiuesit zakonisht e datojnë themelimin e Islamit në shekullin e 7-të, duke e bërë atë fenë më të re ndër fetë kryesore botërore. Islami filloi në Mekë, në Arabinë Saudite të sotme, gjatë kohës së Profetit Muhamed.
Sot, kjo fe është ajo që po rritet më shpejt në botë. Ajo praktikohet gjerësisht në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, por ka shumë besimtarë edhe në Azinë Juglindore. Indonezia, në fakt, ka numrin më të madh të myslimanëve në botë.
Besimtarët e Islamit synojnë të jetojnë një jetë në nënshtrim të plotë ndaj Allahut. Ata besojnë se asgjë nuk ndodh pa lejen e Allahut, por njerëzit kanë vullnet të lirë.
Islami mëson se fjala e Allahut iu shpall Profetit Muhamed përmes engjëllit Xhibril.
Myslimanët besojnë se disa profetë janë dërguar për të mësuar ligjin e Allahut. Ata respektojnë disa nga të njëjtët profetë si hebrenjtë dhe të krishterët, përfshirë Ibrahimin, Musain, Nuhun dhe Jezusin. Myslimanët besojnë se Muhamedi ishte profeti i fundit.
Një ide qendrore në Islam është “xhihadi”, që do të thotë “përpjekje” ose “luftë”. Edhe pse shpesh është përdorur negativisht, myslimanët besojnë se i referohet përpjekjeve të brendshme dhe të jashtme për të mbrojtur besimin e tyre. Në raste të rralla, mund të përfshijë edhe luftë ushtarake nëse konsiderohet një “luftë e drejtë”.
Kurani është libri i shenjtë kryesor i Islamit. Hadithi është një tjetër tekst i rëndësishëm. Myslimanët respektojnë gjithashtu disa pjesë të Biblës judeo-krishtere.
Besimtarët adhurojnë Allahun duke u falur dhe duke recituar Kuranin. Ata besojnë në ditën e gjykimit dhe në jetën pas vdekjes.
Disa nga vendet më të shenjta islame përfshijnë Qabenë në Mekë, xhaminë e Profetit në Medinë dhe xhaminë Al-Aksa në Jerusalem.
Muhamedi dhe themelimi i Islamit
Profeti Muhamed, i shkruar ndonjëherë si Mohammed ose Mohammad, lindi në Mekë, në Arabinë Saudite, në vitin 570 pas Krishtit. Myslimanët besojnë se ai ishte profeti i fundit i dërguar nga Zoti për t’ia shpallur besimin njerëzimit.
Sipas teksteve dhe traditës islame, një engjëll i quajtur Xhibril e vizitoi Muhamedin në vitin 610, ndërsa ai po meditonte në një shpellë. Engjëlli i kërkoi të recitonte fjalët e Allahut. Myslimanët besojnë se Muhamedi vazhdoi të merrte shpallje gjatë gjithë jetës së tij.
Duke filluar rreth vitit 613, Muhamedi nisi të predikonte mesazhet që kishte marrë në Mekë. Ai mësoi se nuk ka Zot tjetër përveç Allahut dhe se myslimanët duhet t’i përkushtojnë jetën këtij Zoti.
Në vitin 622, Muhamedi u zhvendos nga Meka në Medinë me ndjekësit e tij. Ky udhëtim njihet si Hixhra dhe shënon fillimin e kalendarit islam.
Në Medinë, Muhamedi ndërtoi xhaminë e parë në oborrin e shtëpisë së tij. Edhe sot, shumë xhami ndjekin të njëjtat parime, si hapësirat e mëdha të hapura për falje.
Rreth shtatë vite pas mbërritjes në Medinë, profeti dhe ndjekësit e tij u kthyen në Mekë dhe e pushtuan qytetin. Muhamedi vazhdoi të predikonte deri në vdekjen e tij në vitin 632.
Ebu Bekri dhe sistemi i kalifatit
Pas vdekjes së Muhamedit, Islami filloi të përhapej me shpejtësi. Një seri udhëheqësish myslimanë, të njohur si kalifë, u bënë pasuesit e tij si udhëheqës shpirtërorë dhe politikë. Ky sistem u quajt kalifat.
Kalifi i parë ishte Ebu Bekri, vjehrri dhe miku i ngushtë i Muhamedit. Ai vdiq rreth dy vite pasi u zgjodh. Pas tij erdhi kalifi Umer në vitin 634. Pasi Umeri u vra gjashtë vite më vonë, rolin e mori Uthmani, dhëndri i Muhamedit. Edhe Uthmani u vra, dhe më pas kalif u zgjodh Aliu, kushëriri dhe dhëndri i Muhamedit.
Gjatë sundimit të katër kalifëve të parë, myslimanët pushtuan territore të mëdha në Lindjen e Mesme, përfshirë Sirinë, Palestinën, Iranin dhe Irakun. Islami u përhap gjithashtu në Europë, Afrikë dhe Azi.
Sistemi i kalifatit zgjati për shekuj dhe më pas evoluoi në Perandorinë Osmane, e cila sundoi pjesë të mëdha të Lindjes së Mesme nga rreth viti 1517 deri në vitin 1917, kur përfundoi me Luftën e Parë Botërore.
Llojet e Islamit: sunitë dhe shiitë
Kur Muhamedi vdiq, pati debate për atë që duhej ta zëvendësonte si udhëheqës. Kjo çoi në një ndarje në Islam dhe lindën dy degë kryesore: sunitët dhe shiitët.
Sunitët përbëjnë rreth 90% të myslimanëve në botë. Ata besojnë se katër kalifët e parë ishin pasuesit e vërtetë të Muhamedit.
Myslimanët shiitë besojnë se vetëm kalifi Aliu dhe pasardhësit e tij janë trashëgimtarët e vërtetë të Muhamedit. Ata nuk e pranojnë legjitimitetin e tre kalifëve të parë. Sot, shiitët janë të pranishëm sidomos në Iran, Pakistan, Irak dhe Indi.
Degë të tjera më të vogla ekzistojnë brenda grupeve sunite dhe shiite, si:
Vehabizmi: një degë sunite e themeluar në shekullin e 18-të në Arabinë Saudite, që ndjek një interpretim shumë të rreptë të Islamit.
Alavitët: një formë shiite e përhapur në Siri, që përfshin edhe disa elemente nga tradita të tjera fetare.
Kombi i Islamit: një degë sunite e krijuar në vitet 1930 në Detroit, kryesisht në komunitetin afro-amerikan.
Sufizmi: një drejtim mistik që synon një lidhje më të drejtpërdrejtë dhe personale me Zotin.
Harixhitët: një grup që u nda nga shiitët për shkak të mosmarrëveshjeve për zgjedhjen e udhëheqësit; sot myslimanët ibadi janë një komunitet i veçantë dhe më i moderuar.
Kurani
Myslimanët e konsiderojnë Kuranin librin e tyre të shenjtë më të rëndësishëm. Ai përmban disa informacione bazë që gjenden edhe në Biblën hebraike, si dhe shpallje që iu dhanë Muhamedit. Teksti konsiderohet fjala e shenjtë e Zotit dhe është mbi çdo shkrim tjetër të mëparshëm.
Muhamedi nuk kishte mësuar të lexonte apo të shkruante. Prandaj, shumica e myslimanëve besojnë se shkruesit e tij i hodhën në letër fjalët e tij, të cilat u bënë Kurani. Studiuesit besojnë se Kurani u përmblodh menjëherë pas vdekjes së Muhamedit, nën drejtimin e kalifit Ebu Bekër.
Libri është shkruar me Allahun si folës në vetën e parë, përmes engjëllit Xhibril që i flet Profetit Muhamed. Ai përmban 114 kapituj, të quajtur sure.
Myslimanët ndjekin pesë shtylla bazë që janë thelbësore për besimin e tyre:
Shehadeti: të shpallësh besimin në Zotin dhe në Muhamedin
Namazi (Salati): të falesh pesë herë në ditë (në agim, mesditë, pasdite, perëndim dhe mbrëmje)
Zekati: të ndihmosh ata që janë në nevojë
Agjërimi (Saumi): të agjërosh gjatë muajit Ramazan
Haxhi: të bësh pelegrinazh në Mekë të paktën një herë në jetë, nëse ke mundësi
Gjatë faljes, myslimanët drejtohen nga Meka. Çdo xhami ka një mihrab, një element dekorativ që tregon drejtimin e qytetit të shenjtë. Burrat dhe gratë falen të ndarë, dhe myslimanët mund të shkojnë në xhami pesë herë në ditë për çdo kohë faljeje.
Sheriati është një kod sjelljeje i bazuar në besim që i udhëzon myslimanët si të jetojnë në pothuajse çdo aspekt të jetës. Veprimet ndahen në hallall, që do të thotë “të lejuara”, dhe haram, që do të thotë “të ndaluara”.
Sheriati kërkon që burrat dhe gratë të vishen me modesti. Ai përfshin rregulla për martesën dhe parime të tjera morale. Kodi përfshin edhe kufizime ushqimore, si ndalimi i alkoolit, drogës dhe mishit të derrit.
Në disa vende, Sheriati përcakton edhe sistemin ligjor. Në rast shkeljesh, ai njihet për dënime të ashpra. Për shembull, për vjedhje mund të parashikohet prerja e dorës. Tradhtia bashkëshortore mund të dënohet edhe me vdekje me gurë. Megjithatë, shumë myslimanë nuk i mbështesin këto masa ekstreme.
Si në shumë fe, nuk ka një simbol të vetëm të Islamit që pranohet nga të gjithë myslimanët në botë. Gjysmëhëna dhe ylli janë përdorur në disa vende me shumicë myslimane si simbol i Islamit. Megjithatë, besohet se ky simbol është më i vjetër se Islami dhe fillimisht ishte simbol i Perandorisë Osmane. Në disa raste të tjera, si te Lëvizja Ndërkombëtare e Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe, gjysmëhëna e kuqe tregon respekt për besimtarët myslimanë.
Ngjyra jeshile lidhet shpesh me Islamin, pasi thuhet se ishte ngjyra e preferuar e Muhamedit dhe shfaqet shpesh në flamujt e vendeve myslimane.
Festat myslimane dhe kalendari islam
Dy festat kryesore myslimane janë:
Kurban Bajrami (Eid al-Adha), që përkujton gatishmërinë e Profetit Ibrahim për të sakrifikuar djalin e tij për Allahun
Fitër Bajrami (Eid al-Fitr), që shënon fundin e Ramazanit, muajit të shenjtë të agjërimit dhe faljes
Myslimanët festojnë edhe festa të tjera, si Viti i Ri islam dhe lindjen e Muhamedit.
Këto festa bazohen në kalendarin islam, i njohur edhe si kalendari i Hixhrit. Ky kalendar hënor fillon në vitin 622, me udhëtimin e Muhamedit nga Meka në Medinë. Ai ka 354 ose 355 ditë, në varësi të fazave të hënës. Ramazani bie në muajin e nëntë të këtij kalendari.
Në vitet e fundit, lidhja e pretenduar e Islamit me terrorizmin dhe vrasjet masive ka shkaktuar debat politik në shumë vende. Termi i diskutueshëm “Islam radikal” është bërë i njohur për të përshkruar lidhjen e fesë me akte dhune.
Sondazhet e fundit tregojnë se në vendet me popullsi të madhe myslimane, shumica e myslimanëve kanë qëndrime shumë negative ndaj organizatave terroriste si Shteti Islamik (i njohur më parë si ISIS).
Ndërkohë që myslimanët përpiqen të sqarojnë keqkuptimet rreth fesë së tyre, Islami vazhdon të përhapet me shpejtësi. Sot, ai është feja që po rritet më shpejt në botë. Ekspertët parashikojnë se Islami mund të tejkalojë krishterimin si feja më e madhe në botë deri në fund të këtij shekulli.
Artikuj te sugjeruar
LIFESTYLE
28 Maj06:58
Horoskopi/ Njihuni me parashikimin e yjeve për secilën shenjë
Dashi
Jeta juaj ne çift do kaloje një dite mjaft euforike sot. Do ndiheni aq mire saqë nuk do keni çfarë te kërkoni m...
LIFESTYLE
27 Maj21:13
FOTO- Tabela e rënë/ Plazhi mbushet me nudistë nën sytë e fëmijëve
Nudistët po hyjnë pa leje në plazhin publik, midis fëmijëve. Pse? Sepse tabela kishte rënë. Ngatërresa krijo...
LIFESTYLE
27 Maj20:33
VIDEO-FOTO/ Do therej për Kurban Bajramin, ministri i Brendshëm ndërhyn për buallin viral me nofkën “Donald Trump”
Një buall albino i rrallë dhe viral në Bangladesh, i quajtur "Donald Trump" për tufën e tij të veçantë bionde, u kur...
LIFESTYLE
27 Maj14:55
Rrjetet sociale për fëmijët po aq të dëmshme sa duhani
Mjekë në Britaninë e Madhe kanë paralajmëruar se ndikimi i rrjeteve sociale tek fëmijët dhe adoleshentët ësht&eum...
LIFESTYLE
27 Maj12:14
10 serialet më të mira televizive për t'i parë këtë qershor
1. Jo i përshtatshëm për punë
Mindy Kaling ka qenë më shumë prapa skenave sesa në ekran kohët e fundit, si bashk...
LIFESTYLE
27 Maj09:07
Pse dieta mesdhetare është ndër më të shëndetshmet në botë?
Dieta mesdhetare konsiderohet prej vitesh si një nga mënyrat më të shëndetshme të të ushqyerit në botë. E frym&eu...
LIFESTYLE
27 Maj07:00
Horoskopi/ Kujdes! Do të përfshiheni në një debat mjaft të ndezur, që rrezikon të kthehet agresiv
Dashi
Ke ende shumë energji, por sot duhet të mësosh ta menaxhosh më mirë. Në punë, shmang reagimet impulsive dhe p&...
LIFESTYLE
26 Maj23:25
Metoda e thjeshtë për të reduktuar gërhitjen
Ekspertët thonë se thjesht ndryshimi i pozitës së gjumit mund të rezultojë po aq efikas sa trajtimet tradicionale për shum&eu...
LIFESTYLE
26 Maj19:37
VIDEO/ Incidenti i pazakontë i kamarierit të hotelit në oborrin e mbuluar me ujë shiu
Një kamerier hoteli ka përfunduar brenda një pishine, pasi e ngatërroi atë me një parking të mbuluar nga uji i shiut. Pamjet ...
LIFESTYLE
26 Maj18:22
Tentoi të ndajë detin si Moisiu, pastori për pak sa nuk mbytet
Një video dramatike që po qarkullon në rrjetet sociale tregon një person në Nigeri, të cilin mediat vendase e përshkruajn&eum...
