Ka nisur protesta e pestë në mbrojtje të Zvërnecit, ku qytetarët kundërshtojnë projektin për ndërtimin e një r...
LIFESTYLE
“Syri i Saharasë” nuk është krater meteori, zbulimi i ri i NASA-s tregon origjinën e vërtetë
PiranjatPërditësimi i fundit 29 Prill 2026, 11:23
Një nga formacionet më misterioze në planet, i njohur si “Syri i Saharasë”, ka rikthyer vëmendjen e shkencëtarëve pas një analize të re nga NASA Earth Observatory, e cila hedh poshtë teorinë e vjetër se ai është krijuar nga një përplasje meteori.
I vendosur në Mauritania, formacioni i njohur shkencërisht si Richat Structure paraqitet si një strukturë gjigante rrethore me diametër rreth 40 kilometra.
Nga hapësira, ai duket si një “sy” i madh i gdhendur në shkretëtirë, duke u kthyer në një pikë orientimi për astronautët që kalojnë mbi Sahara Desert.
Sipas studimit, struktura nuk është krater impakti, por një kupolë gjeologjike e ngritur (antiklinal), e cila është formuar nga proceset natyrore të Tokës. Me kalimin e miliona viteve, shtresat e shkëmbinjve janë ngritur dhe më pas janë gërryer gradualisht, duke krijuar unazat koncentrike karakteristike.
Një element kyç në formimin e saj është i ashtuquajturi erozion diferencial – proces ku lloje të ndryshme shkëmbinjsh konsumohen me ritme të ndryshme. Si rezultat, disa shtresa më rezistente mbeten në formë kreshtash rrethore, ndërsa të tjerat zhduken. Fotot e analizës janë marrë nga International Space Station, ku “Syri” bie menjëherë në sy mes uniformitetit të shkretëtirës. Imazhi i fundit është realizuar në vitin 2020 me një aparat Nikon D5 dhe është përpunuar për të nxjerrë në pah detajet e strukturës.
Përtej aspektit vizual, studimi thekson edhe rolin global të Saharasë. Çdo vit, sipas të dhënave të NASA, rreth 182 milionë ton pluhur ngrihen në atmosferë nga kjo shkretëtirë. Një pjesë e konsiderueshme e këtij pluhuri arrin deri në Amazonë, duke furnizuar tokën me lëndë ushqyese si fosfori.
Ndërkohë, NOAA përshkruan fenomenin e “Shtresës së Ajrit Saharian”, një masë ajri e thatë dhe e pasur me pluhur që udhëton mijëra kilometra dhe ndikon në motin global, përfshirë zhvillimin e stuhive tropikale.
Zbulimi i ri e kthen Strukturën Richat në një shembull të qartë se si natyra mund të krijojë forma spektakolare pa ndërhyrje të jashtme, duke dëshmuar se edhe peizazhet më të ashpra janë pjesë e një sistemi dinamik që ndikon në gjithë planetin.
