LIFESTYLE

Zbulohet misteri 4000-vjeçar i varreve në Kinë

Piranjat Përditësimi i fundit 4 Nëntor 2025, 17:39
Zbulohet misteri 4000-vjeçar i varreve në Kinë

Shpërndarja e vendeve të varrimit zbulon se si kanë jetuar dhe vdekur njerëzit ndër mijëvjeçarë.

Varret e shpërndara nëpër Kinë, të ndërtuara që nga koha e lashtë e Dinastisë Xia, rreth 4000 vjet më parë, e deri në epokën moderne, hedhin dritë mbi mënyrën se si ndryshimet politike dhe shoqërore formësuan historinë e vendit.

Ky përfundim vjen nga një studim i publikuar më 29 tetor 2025 në revistën shkencore me qasje të hapur PLOS One nga Quanbao Ma, profesor në Universitetin e Inxhinierisë Civile dhe Arkitekturës në Pekin, dhe ekipi i tij kërkimor.

Për të zbuluar modelet historike, studiuesit hartëzuan vendndodhjet e varreve të lashta në gjithë territorin e Kinës.

Analiza e tyre tregoi se si faktorët ekonomikë dhe ata gjeografikë kishin një rol të rëndësishëm në përcaktimin e zonave ku ndërtoheshin këto vende varrimi.

Ekipi konstatoi se shumë nga varret më të ruajtura i përkasin periudhave të stabilitetit dhe begatisë, si dinastitë Qin–Han dhe Yuan–Ming–Qing.

Nga ana tjetër, epokat e shënjuara nga luftëra dhe trazira, si periudha e Pesë Dinastive, lanë pas më pak varre. Sipas studiuesve, në kohë më të pasura dhe të sigurta, njerëzit kishin më shumë burime dhe mundësi për t'u kushtuar riteve të varrimit dhe besimeve për jetën pas vdekjes.

Lëvizjet demografike mund të kenë ndikuar gjithashtu në vendndodhjet e varreve.

Studiuesit theksojnë se luftërat në pjesën veriore të Kinës, nga fundi i dinastisë Lindore Han deri në periudhën e Dinastive Veriore dhe Jugore, detyruan shumë njerëz të zhvendoseshin drejt jugut, dhe për rrjedhojë, varret e kësaj epoke janë përqendruar në ato rajone jugore.

Rajonet Chengdu–Chongqing dhe Ultësira Qendrore paraqesin një numër më të madh varresh të ruajtura.

Studiuesit vërejnë se Chengdu–Chongqing karakterizohet nga terren i sheshtë dhe toka pjellore, ndërsa Ultësira Qendrore ka tokë të rrafshët dhe burime të bollshme uji, kushte që ndihmuan zhvillimin e vendbanimeve të hershme.

Të dyja zonat kanë gjithashtu klimë të lagësht, çka mund të ketë ndihmuar në ruajtjen e artefakteve brenda varreve.

Sipas ekipit kërkimor, vendet e varrimit përfaqësojnë një burim të pazëvendësueshëm të trashëgimisë kulturore dhe ata shpresojnë që ky studim të shërbejë si bazë shkencore për ruajtjen e tyre në të ardhmen.

Autorët theksojnë: "Ky studim kreu një vlerësim të sistematizuar digjital dhe një analizë të shpërndarjes hapësinore e kohore, si dhe të faktorëve ndikues të varreve të lashta në Kinë.

Ai zbulon modelet e evolucionit të tyre dhe faktorët përcaktues, duke vendosur kështu themelet teorike për ndërtimin e një sistemi shkencor dhe të saktë mbrojtjeje."

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 16

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 16

Gruaja me dy identitete që premton “shërim” me ujin e kufomave në Pejë

A ka Shqipëria një Nicola Gratteri?

Katër nëna në kërkim të fëmijeve/ Bisedat që zbuluan rrjetin e errët

Flamur Gjuzi, i dënuar për"shpërdorim detyre" sot drejtor i Policisë Bashkiake, sërish shkel ligjin?

Pallatet u zhytën“Durrës Marina" dhe Autoriteti Portual bëjnë veprimin e papritur përballë skandalit

Ekskluzive/ Nicola Gratteri çmonton skemën e pastrimit të parave të ndërtimit në Tiranë

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 15

Enkel Demi duke luftuar paragjykimet për shqiptarët. (kamera e fshehtë)

Milva Ekonomi i firmosi miliona euro Vilma Nushit, kjo e fundit i investoi te kulla e Ervin Matës

Ajo çfarë mund të na mësojë Kosova.

Laboratorë “copy-paste”/ I njëjti mjek firmos analiza në disa pika, skema që ngre pikëpyetje

Rrjeti i ‘errët’ i vajzave të zhdukura! Bisedat tronditëse si funksiononte grupi.

Bleu 300 m2 tokë në vitin 2004, kthehet nga emigrimi dhe gjen aty vilë 3-katëshe.

“Na detyruan nga Dubai”/ Konstruktori i Durrës Marina zbulon pse u zhytën pallatet

Drejtori që tregon sjellje të pahijshme me nxënësen: Jam i fortë edhe në parti

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 14

Turisti zemërgjerë nga Italia dhe patatinat falas

Aksidentet “pushtojnë” oborrin e familjes në Klos, banori: Një ditë do ndodhë tragjedi

Lidhja jashtëmartesore që përfundoi në makth /32-vjeçarja rrëfen shantazhin me video intime

Sherr në terminalin e Peshkopisë, shoferi: Mos më vidh pasagjerët! Shko ha bukë te pjesa jote

Artisti dhe Frika

Si u kthye në urrejtje dashuria mes ish-bashkëshortëve dhe ‘lufta’ për 200 mijë euro!

14-vjeçare me dr*gë dhepro*titucion, rrjeti i errët i minoreneve të zhdukura

Zhytja e pallateve te Alabarit/ IKMT pranon anomalitë në “Durrës Marina”: Janë zhytur 28 cm

"Ederlezi", festa e veçantë e komunitetit rom.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 13

Do t’i fus duart edhe nëse bërtet, motra e 13 vjeçares rrëfen tmerrin e mesazheve që mësuesi ia çon

“Inspektori gjobëvënës” i bashkisë terrorizon qytetarët

Pagat e mohura të druvarëve në Navaricë! Miliona lekë për të marrë dhe kërcënime

Rruga Thumanë–Kashar/ 1 miliard euro dhe “5 lekëshi” që po merret nga xhepat e qytetarëve

Me viza turistike ose kontrata futbolli drejt Europës/ Kush fshihet pas skemës së trafikimit?

Nënat denoncojnë ikjet nga shtëpia dhe jetën e dyshimtë të adoleshentëve

Për mediat dhe fëmijët

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 12

Muzikanti i rruges “vjedh” koleget. Banka e fundit

Dajak për 50 metra rrugë në Dibër, kushërinjtë në ’luftë’ për pronën.

Fisnik Syla, “BAMIRËS” apo shantazhues

A janë "idiotë "shqiptarët e Maqedonisë së Veriut? Çfarë do të thoshte Arbën Xhaferraj?

Presidenti i FSHP reagon për deklaratat e Erkand Qerimaj: Lajthita atëherë, tani kam reflektuar

Nga jetimorja te humbja e kujdestarisë. Rrëfen nëna që kërkon bashkimin me vajzën pas 13 vitesh

Tigrat e Vlorës: energjia që prodhohet 6 herë më shtrenjtë se sa shitet.

Skandali i zhytjes së pallateve në Durrës Marina / Ndërhyn IKMT.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 11

Dhjetëra punonjës fasonerie pa marrë pagat: Blerimi mori lekët dhe u zhduk! Pronari premton zgjidhje

Hapet filial i bankës turke në “zemër” të Bllokut, reklamat vendosen pa leje

Energji për brezin tim

Nga ‘Viola’ tek Dorina: Si përfundoi në borxh një histori dashurie në distancë

Firma “Trade Minerals Al” po shkatërron mjedisin dhe infrastrukturën e fshatit Gjegjan në Kukës

Nga shpërthimi i drejtorit te prapaskenat e ushqimit në institucionin privat në Elbasan