Sipërmarrësi egjiptian Naguib Sawiris, pronar i një kompanie që është sponsor i kombëtares egjiptiane të futbollit, b&...
LIFESTYLE
Zonat e errëta! Vendet në Tokë ku busullat magnetike nuk funksionojnë
Piranjat NewsPërditësimi i fundit 13 Korrik 2026, 11:37
Busullat mbështeten në një gjilpërë të magnetizuar që përputhet me fushën magnetike të Tokës.
Megjithatë, Modeli Global Magnetik nxjerr në pah të ashtuquajturat "Zona të Errësimit" në rajonet polare të Arktikut dhe Antarktidës, ku busullat nuk funksionojnë në mënyrë të besueshme.
Në gjerësitë e mesme gjeografike, vijat e fushës magnetike shkojnë paralel me sipërfaqen, duke lejuar që gjilpëra të mbetet e palëvizshme. Megjithatë, në pole, këto vija ulen pingul me Tokën. Në vend që ta drejtojnë gjilpërën horizontalisht drejt veriut magnetik, ato e tërheqin atë poshtë, duke bërë që ajo të anohet, të ngecë ose të rrotullohet në mënyrë të paparashikueshme.
Modeli Global Magnetik 2025: Harta e vijave të fushës magnetike mbi Arktik, me zonën e errësimit të shënuar me gri.
Anomalitë magnetike të tokës
Një faktor tjetër që prish funksionimin e busullave janë depozitat e hekurit në tokë. Në rajonin Kursk të Rusisë perëndimore, toka është aq e ngarkuar me xeheror hekuri sa busullat humbasin drejtimin. Kjo Anomali Magnetike e Kurskut u zbulua për herë të parë në vitin 1784.
Një anomali e ngjashme magnetike ekziston në Bangui , kryeqytetin e Republikës së Afrikës Qendrore. Shkaku mbetet i panjohur, megjithëse një teori sugjeron se u shkaktua nga ndikimi i një meteori prehistorik, i cili shkriu mineralet në kore dhe riorganizoi vetitë e tyre magnetike.
Vini re se si vija e fushës magnetike është relativisht horizontale në gjerësitë e mesme dhe në ekuator, por pothuajse vertikale në pole.
Sjellja e busullës magnetike në hapësirë
Teorikisht, busullat magnetike mund të funksiononin në hapësirë, brenda magnetosferës së Tokës, e cila shtrihet mijëra kilometra. Megjithatë, përdorimi i tyre për navigim do të ishte i pamundur.
Fusha magnetike e Tokës në hapësirë është shumë më e dobët dhe më pak uniforme sesa në sipërfaqe. Erërat diellore e shtrembërojnë vazhdimisht atë, duke shkaktuar zhvendosje të paparashikueshme në vijat e fushës. Një gjilpërë busulle në orbitë do të ishte vazhdimisht e paqëndrueshme dhe në lëvizje, prandaj astronautët mbështeten vetëm në pajisje të teknologjisë së lartë.
Intensiteti magnetik nga të dhënat satelitore, që tregojnë anomalinë Bangui në Afrikën qendrore dhe anomalinë Kursk në Euroazi.
