GJEORGJI- Gjeorgjianët do të votojnë të shtunën në një zgjedhje kritike që mund të përcaktojë nëse një nga ish-shtetet sovjetike dikur më pro-perëndimore do të anojë drejt një rruge më autoritare, të lidhur me Rusinë. Për tre dekadat e fundit, Gjeorgjia, një vend me 3.6 milionë banorë të vendosur në malet e Kaukazit, ka mbajtur aspirata të forta pro-perëndimore, me sondazhet që tregojnë se deri në 80% e banorëve të saj favorizojnë anëtarësimin në Bashkimin Europian.
Megjithatë, vitet e fundit, qeveria, e udhëhequr nga partia populiste Ëndrra Gjeorgjiane (GD), është larguar gjithnjë e më shumë nga perëndimi në favor të Rusisë, duke treguar hezitim për të dënuar Moskën për pushtimin e saj në Ukrainë. Këto zgjedhje parlamentare shihen nga shumë si më të rëndësishmet që nga pavarësia nga Bashkimi Sovjetik në 1991, tha Kornely Kakachia, drejtor i Institutit Gjeorgjian të Politikës.
“Ky është një moment vendimtar që do të përcaktojë nëse vendi do të bëhet një demokraci sovrane e integruar me perëndimin apo do të bjerë përsëri në sferën e ndikimit të Rusisë,” tha ai në një intervistë në kryeqytetin Tbilisi.
Vëzhguesit prej shumë kohësh theksojnë se këto zgjedhje duhet të shihen përmes një lenteje më të gjerë sesa thjesht një përleshje gjeopolitike midis Rusisë dhe perëndimit, me të ardhmen demokratike të vendit të varur në balancë.
Thomas de Waal, një bashkëpunëtor i lartë i institutit Carnegie Europe dhe një ekspert për rajonin, tha: “Ajo që është në rrezik këtu është demokracia gjeorgjiane. Ekziston një rrezik real që vendi të bëhet një shtet një-partiak. Partia Ëndrra Gjeorgjiane ka qenë mjaft e hapur për drejtimin që dëshiron të shkojë.”
Partia Ëndrra Gjeorgjiane, e cila ka qenë në pushtet që nga viti 2012, u themelua nga miliarderi i dyshimtë Bidzina Ivanishvili, i cili e bëri pasurinë e tij në Rusi në vitet 1990 dhe shihet nga shumë miq dhe armiq si figura më e fuqishme e Gjeorgjisë edhe pse nuk ka mbajtur poste publike, për më shumë se një dekadë. Në javët e fundit, miliarderi Ivanishvili dhe aleatët e tij janë zotuar të ndalojnë të gjitha partitë kryesore të opozitës dhe të largojnë ligjvënësit e opozitës pas zgjedhjeve, duke i etiketuar ata si “kriminelë” dhe “tradhtarë“.
Gjatë një mitingu të rrallë publik të mërkurën në qendër të Tbilisit, Ivanishvili e dyfishoi premtimin, pasi kishte premtuar më parë se do të zhvillonte një “gjyq të Nurembergut” të anëtarëve të UNM, partisë kryesore opozitare. UNM u themelua nga ish-presidenti i Gjeorgjisë Mikheil Saakashvili, i cili aktualisht është në burg me akuza për shpërdorim të pushtetit që aleatët e tij thonë se janë të motivuara politikisht. Mesazhi qendror i fushatës së partisë Ëndra Gjeorgjiane ka qenë “Zgjidhni paqen, jo luftën”, duke nënkuptuar se opozita do ta tërhiqte Gjeorgjinë në një konflikt të stilit të Ukrainës, ndërsa vetëm udhëheqja e tyre mund të sigurojë paqen dhe stabilitetin.
Billborde të mëdha të partisë janë shfaqur në të gjithë kryeqytetin që paraqesin imazhe të kishave dhe arenave sportive të bombarduara ukrainase, duke i krahasuar ato me imazhe paqësore nga Gjeorgjia. Rusia, e cila pushtoi Gjeorgjinë në vitin 2008 dhe mbështeti separatistët e armatosur në rajonet separatiste të Abkhazisë dhe Osetisë së Jugut të mbështetur nga Moska, mbetet e papëlqyeshme në mesin e gjeorgjianëve të zakonshëm. Pushtimi rus i Ukrainës ka fuqizuar opozitën pro-perëndimore, e cila kritikon qeverinë për qëndrimin e saj neutral ndaj Moskës dhe hezitimin e saj për të vendosur sanksione, duke e parë atë si një shenjë besnikërie ndaj Kremlinit. Por disa mbeten të kujdesshëm ndaj pasojave të mundshme të provokimit të Rusisë.
Mesazhi i partisë Ëndra Gjeorgjane gjen mbështetjen më të madhe në rajonet që vuajtën rëndë gjatë pushtimit rus të vitit 2008, një konflikt pesë-ditor për të cilin disa gjeorgjianë fajësojnë politikat e pamatura të Saakashvilit, i cili ishte president në atë kohë. Lufta la plagë të thella në vend, me trupat ruse që ndaluan vetëm 25 milje nga Tbilisi. Maka Khutsishvili, një pronar dyqani në Tbilisi i cili është me origjinë nga qyteti i Gorit, i cili ishte i pranishëm gjatë një pushtimi të shkurtër nga trupat ruse në vitin 2008, tha: “Unë nuk jam kundër Europës, por ne kufizojmë Rusinë, jo Francën apo Gjermaninë. Askush nuk do të vijë të na mbështesë nëse Rusia pushton. Të rinjtë që protestojnë kundër qeverisë mund të mos e kujtojnë luftën, por ne e kujtojmë… Tani për tani ne kemi nevojë për paqe dhe udhëheqësit aktualë mund ta garantojnë atë.”
Partia Ëndra Gjeorgjane tërheq gjithashtu mbështetje në rajonet konservatore të vendit, shumë larg kafeneve dhe dyqaneve butike të hipsterëve që e kanë bërë Tbilisin një pikë të njohur turistike. Në qendrat industriale, ku një ekonomi e planifikuar nga qendra dikur ofronte vende pune dhe një shkallë mirëqenieje, papunësia dhe migrimi masiv kanë nxitur nostalgjinë për prosperitetin relativ të epokës së vjetër sovjetike. Në këto zona, qeveria gjeorgjiane, e lidhur me kishën ortodokse thellësisht konservatore dhe me ndikim, ka kërkuar të nxisë ndjenjat anti-liberale duke bërë fushatë mbi të ashtuquajturat “vlera familjare” dhe duke kritikuar atë që ajo portretizon si teprime perëndimore.
Në verë, parlamenti miratoi legjislacionin që vendos kufizime gjithëpërfshirëse për të drejtat e LGBTQ+ , një veprim që kritikët thonë se pasqyron ligjet e miratuara në Rusinë fqinje, ku autoritetet kanë zbatuar një sërë masash represive kundër pakicave seksuale. Në një intervistë të fundit të mbushur me ndjenja transfobike dhe homofobike, Ivanishvili e përshkroi Gjeorgjinë si të përfshirë në një luftë kulturore kundër perëndimit, të cilin ai e akuzoi se po përpiqej të eksportonte vlera gërryese. Ndër pretendimet e tjera, ai pohoi se në perëndim, prindërit ushtronin presion mbi fëmijët që t’i nënshtroheshin operacioneve të afirmimit të gjinisë dhe se “qumështi i burrave” konsiderohej si “i njëjtë me atë të grave”.
Kritikët e Ivanishvilit kanë kërkuar që retorika e tij nxitëse të merret seriozisht, duke theksuar rrezikun gjeopolitik të përfshirë. Gjeorgjia, e vendosur midis regjimeve autoritare të Iranit, Rusisë dhe Turqisë, ofron të vetmen rrugë alternative, përveç Rusisë, për tregtinë e Azisë Qendrore dhe Azerbajxhanit me perëndimin. Rruga është bërë gjithnjë e më e rëndësishme ndërsa perëndimi kërkon të reduktojë varësinë e tij nga energjia ruse dhe të kthehet në burimet e naftës dhe gazit të rajonit.
“Jemi në një moment unik kur qeveria po transformon orientimin gjeopolitik dhe ADN-në e kombit. Kursi pro-perëndimor i Gjeorgjisë ka qenë gjithmonë një përjashtim në rajon. Sigurisht që kjo do të jetë një fitore për Rusinë, por edhe për të gjitha shtetet e tjera autoritare që na kufizojnë”, tha Tina Khidasheli.
Duke njohur urgjencën e situatës, opozita famëkeqe e ndarë e Gjeorgjisë është përpjekur të bashkohet duke formuar katër blloqe pro-europiane dhe janë zotuar të bashkëpunojnë. Partia UNM e Saakashvilit, më e madhja e blloqeve, ka thënë se është e gatshme të angazhohet ndaj nismës së presidentes pro-perëndimore Salome Zourabichvili për të formuar një qeveri të përkohshme teknokratike në rast të humbjes së GD-së në pushtet. Por UNM-ja, e cila ka një bazë solide votuesish besnikë, mbetet një propozim përçarës, me shumë gjeorgjianë ende të zemëruar nga mandati i dytë i Saakashvilit, i cili u dëmtua nga abuzime të gjera të të drejtave të njeriut dhe ndalime arbitrare.
Zourabichvili, roli i të cilës është kryesisht ceremonial, përjashtoi në një konferencë shtypi të enjten çdo skenar tjetër përveç një fitoreje për forcat pro-evropiane. Por edhe vëzhguesit me përvojë e kanë të vështirë të parashikojnë rezultatin e së shtunës, pasi sondazhet, secili i porositur nga fraksione të ndryshme politike, tregojnë rezultate jashtëzakonisht të ndryshme. Partia në pushtet Ëndra Gjeorgjiane ka të ngjarë të fitojë shumicën e votave, por nëse nuk siguron një shumicë kushtetuese, mund të luftojë për të formuar një qeveri, me të gjitha blloqet e tjera që refuzojnë të bashkëpunojnë me të.
Pak presin një garë të lirë dhe të ndershme në një vend ku partitë në pushtet janë mbështetur historikisht në të ashtuquajturat “burimet e tyre administrative”, një term ombrellë që përfshin presionin e punonjësve të shtetit për të votuar dhe ofrimin e parave cash për votuesit kryesisht rural. Udhëheqësit e opozitës dhe shoqërisë civile janë të shqetësuar se nëse sondazhet tregojnë se GD dhe partitë e opozitës mund të përpiqen të manipulojnë rezultatet, të cilat mund të shkaktojnë protesta masive, të ndjekura potencialisht nga një goditje e ashpër e policisë. Një tjetër pyetje e afërt është nëse miliarderi Ivanishvili do të hiqte dorë vullnetarisht nga pushteti nëse do të mposhtej. Kakachia beson se për oligarkun, qëndrimi në pushtet do të ndihet si një çështje e mbijetesës personale.
“Gjeorgjia ka një histori të gjatë të hakmarrjeve politike. Kushdo që vjen në pushtet tenton të godasë paraardhësin e tij dhe Ivanishvili e di shumë mirë këtë”, tha ai.
Në pranverën e këtij viti, dhjetëra mijëra njerëz dolën në rrugët e Tbilisit për të protestuar kundër miratimit të një projektligji për “agjentët e huaj” që kërkonte që media dhe OJQ-të të merrnin më shumë se 20% të financimit të tyre nga jashtë, të regjistroheshin si “agjentë të ndikimit të huaj”. Projektligji, i cili për momentin ka prishur aspiratat e Gjeorgjisë për në BE, është etiketuar si një “ligj rus” nga kritikët, të cilët e krahasojnë atë me legjislacionin e paraqitur nga Kremlini një dekadë më parë për të heshtur mospajtimet politike në media dhe gjetkë.
Zuka Berdzenishvili, një bashkëthemelues i lëvizjes pro-demokratike gjeorgjiane Shame, i cili ndihmoi në organizimin e protestave të pranverës, tha: “Jam i shqetësuar se protestat janë pothuajse të pashmangshme. Unë nuk mendoj se qeveria aktuale është e gatshme të tërhiqet në mënyrë demokratike.”
Në verë, Zuka Berdzenishvili u zu në pritë dhe u rrah, pjesë e një vargu sulmesh të ngjashme kundër opozitës nga banda të paidentifikuara, të cilat besohet gjerësisht se janë të lidhura me qeverinë.
“Shpresoj se populli gjeorgjian do të ketë qëndrueshmërinë për të luftuar dhe për të luftuar. Nuk kemi zgjidhje tjetër," tha Berdzenishvili./ The Guardian
zgjedhje parlamentare gjeorgji
Artikuj te sugjeruar
M.B.
POLITIKE
25 Tetor19:10
Plarent Ndreca u mor i pandehur nga SPAK, VOA: Një tjetër deputet socialist nën akuzë
TIRANA- Në Shqipëri, deputeti socialist Plarent Ndreca u mor sot i pandehur nga Prokuroria e posaçme. Avokatit të tij, iu komunikua se d...
M.B.
POLITIKE
25 Tetor19:05
Në fokus protesta e 29 tetorit, krerët e degëve të Partisë Demokratike mblidhen në seli
TIRANA- Kryetarët e degëve të Partisë Demokratike janë mbledhur në selinë blu. Mësohet se në fokus të d...
E.D
POLITIKE
25 Tetor18:07
"Rama i shpalli luftë opozitës"/ Blushi: S'ka rregulla lojë, do përballemi 'dhëmbë për dhëmbë' me narkoshtetin
TIRANË- Sekretari i Përgjithshëm i Partisë së Lirisë, Tedi Blushi, ka bërë deklarata të forta në lidhje...
M.B.
POLITIKE
25 Tetor17:58
“Dëmi 180 milion euro”, Bardhi publikon dokumentin: U shmang Bursa e Energjisë për të favorizuar disa kompani private
TIRANA- Kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike Gazment Bardhi ka publikuar sot disa dokumente zyrtare që sipas tij, tregojn...
M.B.
POLITIKE
25 Tetor17:48
Afera me inceneratorin e Elbasanit, përfundon seanca në Apelin e Posaçëm, vendimi shpallet më 8 nëntor
TIRANA- Të akuzuarit për inceneratorin e Elbasanit kanë përfunduar mbrojtjen këtë të premte, në sallën e gjy...
M.B.
POLITIKE
25 Tetor17:01
BIRN: Rasti Ndreca si simbol i antishtetit
TIRANA- Më 19 tetor, kryeministri Edi Rama pati një nga shpërthimet e tij të rëndomta të protestës kundë...
M.B.
POLITIKE
25 Tetor16:58
Akuzat ndaj Metës/ Berisha për kreun e SPAK: Dumani vendos një standard që tejkalon edhe imagjinatën e policisë sekrete të Enver Hoxhës
TIRANA- Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha ka bërë një postim në rrjetet soicale ku akuzon kreun e SPAK, Altin Dumanin, si t&eu...
r.ll
POLITIKE
25 Tetor14:35
SPAK: Plarent Ndrecës i komunikuam përmes avokatit akuzën për shkelje të barazisë në tendera
plarent ndreca
TIRANË- Prokuroria e Posaçme ka reaguar lidhur me marrjen të pandehur të deputetit të Partisë Socialiste, Pl...
