Një seri lëkundjesh sizmike të njëpasnjëshme kanë goditur ditët e fundit disa zona të vendit, përfshirë Korçën, Devollin dhe Elbasanin, duke shkaktuar shqetësim dhe frikë te qytetarët. Lëkundjet me magnitudë relativisht të ulët, por të shpeshta, kanë ngritur pyetjen nëse vendi rrezikon një tërmet më të fuqishëm.
Sipas sizmologut Besian Rama, aktiviteti i regjistruar është normal dhe i pritshëm për Shqipërinë, e cila njihet si një zonë me aktivitet sizmik të moderuar. Zona si ajo e Korçës, Durrësit dhe Elbasanit, kanë një historik të lëkundjeve të përsëritura.
“Ky është një aktivitet i pritshëm për zonat të cilat kanë këtë tip aktiviteti,” u shpreh Rama, duke shtuar se tërmetet me magnitudë deri në 5 ballë janë karakteristikë për këto rajone.
Në mënyrë paradoksale, këto tërmete të vogla konsiderohen pozitive nga ekspertët.
Besian Rama shpjegon se lëkundje të tilla shërbejnë për çlirimin gradual të energjisë së akumuluar në thellësi të tokës. “Energjia sizmike e akumuluar në këto thyerje çlirohet më lehtësisht dhe nuk akumulon energji për tërmete më të mëdha,” thekson ai.
Kjo do të thotë se frekuenca e lëkundjeve të vogla ul mundësinë e ndodhjes së një tërmeti të madh dhe shkatërrues.
Shqipëria disponon një rrjet monitorimi sizmik mjaft të mirë, i cili funksionon në bashkëpunim edhe me vendet fqinje. Ky sistem mundëson lokalizimin e saktë të tërmeteve dhe njoftimin në kohë reale të autoriteteve përgjegjëse, si Emergjencat Civile.
Megjithatë, eksperti bën dallimin mes monitorimit dhe sistemeve të paralajmërimit të hershëm, të cilat kërkojnë një teknologji dhe infrastrukturë shumë më komplekse.
Këshilla kryesore për qytetarët është ruajtja e qetësisë dhe shmangia e panikut.
“Gjëja kryesore që nuk duhet bërë gjatë një tërmeti është paniku,” pohon Rama. Siguria më e madhe, sipas tij, qëndron te ndërtesat e sigurta dhe të ndërtuara sipas standardeve.
Qytetarët këshillohen gjithashtu që të raportojnë çdo dëmtim strukturor të banesave të tyre tek autoritetet kompetente për të parandaluar probleme më të mëdha në të ardhmen.
SHPJEGIMI I PLOTË I SITUATËS SIZMIKE NGA SIZMOLOGU BESIAN RAMA
Besian Rama: Po duke marrë parasysh që Shqipëria është një zonë me aktivitet të moderuar, pra ka tërmete të magnitudave mesatare që shkojnë te katër deri te pesa, ky është një aktivitet i pritshëm për zonat të cilat kanë këtë tip aktiviteti, zona e Korçës, zona e Durrësit, zona e Elbasanit, kanë një aktivitet të... kanë aktivitet i cili është i përsëritshëm dhe është i ndjeshëm si nga njerëzit dhe i dokumentuar nga pajisjet tona. Këto zona kanë këtë aktivitet, është periudha aktualisht në të cilën ka edhe shira të tepërt të cilat mund të ndikojnë në ujërat nënujore dhe çlirimin e tërmeteve në këto zona, por është diçka normale, diçka e pritshme dhe diçka që këto zona e kanë karakteristikë për tipin e sizmicitetit të cilin përfaqësojnë.
A është kjo një seri e zakonshme sizmike apo ka edhe një shenjë për rrezik më të lartë të tërmeteve të fuqishme në vend, ndoshta, nuk e di. Si shpjegohet kjo?
Besian Rama: Siç thashë, këto janë aktivitete sizmike normale për zonat përkatëse. Ju rikujtoj që vjet po në Korçë kishte një aktivitet të ngjashëm që nisi me magnitudë 4.4, pati një sërë pasgoditjesh edhe u shua bazuar mbi kurbat normale të shuarjes së aktivitetit sizmik. Është shumë mirë që ne të kemi më aktivitet sizmik me magnituda të këtilla, sepse energjia sizmike e akumuluar në këto thyerje, në këto mikrothyerje ose zona thyerjesh, çlirohet më lehtësisht dhe nuk akumulon energji për tërmete më të mëdhenj. Pra ne, ne urojmë dhe presim që zonat sizmike të njohura në vendin tonë të kenë tërmete të këtilla që mund të shkojnë deri në magnitudë pesë, që për njerëzit mund të jetë shpeshherë e frikshme, por për pjesën e tektonikës dhe aktivitetit sizmik është mirë për çlirimin e energjisë sizmike, duke ulur mundësinë e tërmeteve me magnituda më të mëdha.
Që do të thotë, lidhen ato me të njëjtën pllakë tektonike apo janë fenomene të pavarura?
Besian Rama: Ideja e pllakës tektonike është shumë e gjerë. Shqipëria është në një pllakë të vetme tektonike, por ka disa thyerje dhe zona mikrothyerjesh, të cilat nuk janë domosdoshmërisht të lidhura me njëra-tjetrën, por ndikojnë duke marrë parasysh që sforcimi dhe çlirimi i energjisë në njërën thyerje mund të akumulojë tension dhe energji në një thyerje tjetër. Por nuk janë domosdoshmërisht të lidhura që aktivizimi i një thyerje të çojë domosdoshmërisht në aktivizimin e një thyerje tjetër, sepse nuk funksionojnë kështu. Brenda një të njëjtës thyerje ne kemi, ne presim që ngjarje të ndodhin përgjatë thyerjes ose në anët e saj, por jo nga një thyerje të shkojë në një thyerje tjetër pa, nëse nuk arrihet akumulimi i energjisë në të cilin, i cili do të çojë në çlirimin e saj me anë të një tërmeti.
Që do të thotë, nuk ka një rrezik që këto lëkundje ta çojnë një tërmet edhe më të fuqishëm?
Besian Rama: Zona të ndryshme dhe thyerje të ndryshme kanë tipologji sizmiciteti të ndryshme. Ky sizmicitet i cili përcaktohet nga para-goditje, goditje kryesore dhe pasgoditje. Ka zona të cilat karakterizohen nga sizmicitet swarms, pra kemi një sërë tërmetesh të cilat janë të shpërndara në një zonë thyerjesh ose mikrothyerjesh. Dhe ka dhe sizmicitet në të cilin ne kemi një aktivitet, një ngjarje kryesore dhe pastaj kemi një sërë pasgoditjesh. Nëse, zona e Korçës kryesisht karakterizohet me tipin e aktivitetit të swarmeve, pra kemi një ngjarje kryesore dhe kemi një seri tërmetesh që janë përreth kësaj zone thyerjesh dhe këtij, kësaj epiqendre. Pra, pak a shumë ne nuk presim që të kemi aktivitet më të madh, por kjo normalisht nuk është një diçka e përcaktuar.
Por edhe nuk ka nevojë për panik sepse ajo është një zonë e cila ka pasur tërmete, njerëzit janë në dijeni të aktivitetit të tyre, autoritetet janë gjithmonë në alert për këtë. Ne ofrojmë informacion në kohë reale në të gjithë autoritetet, pra si në pranë emergjencave civile ashtu dhe me autoritetet lokale, duke marrë parasysh që ne kemi stacione nëpër të, nëpër gjitha qytetet dhe marrim informacion dhe japim informacion tek këta. Kështu që, gjëja kryesore është që në qoftë se përgjatë kësaj periudhe ju, njerëzit kanë vënë re, kanë problematika, të drejtohen autoriteteve, të drejtohen burimeve të emergjencave civile, nëse ka nevojë për asistencë, nëse ka dëme pranë tyre, që këto dëmtime të mos akumulohen dhe pastaj të sjellin dëmtime edhe më problematike, si në ndërtesa, si në objekte, si në njerëz.
Si do i vlerësonit ju sistemet sizmike të monitorimit në Shqipëri?
Besian Rama: Ne kemi një rrjet goxha të mirë duke marrë parasysh të gjithë rrjetet në rajonin tonë. Ne kemi bërë bashkëpunime me të gjitha vendet përreth nesh duke ndarë të dhëna dhe duke marrë të dhëna, duke krijuar një rrjet i cili, në qoftë se ju shikoni pas meje, është mjaftueshëm i dendur për të monitoruar të gjitha aspektet e aktivitetit sizmik, si aktivitetin normal i cili bazohet mbi lokalizimin e tërmeteve, ashtu edhe me përcaktimin e aspekteve të ndryshme që janë në akselerometrik dhe inxhinier, inxhiniero-sizmologjik. Është një rrjet i cili i mbulon të gjitha nevojshmëritë që ka një vend për të paraqitur në këtë fazë aktivitetin real i cili ndodh edhe monitorohet prej nesh. Normalisht ka gjithmonë nevojë për më shumë, ka nevojë për informacione më të detajuar, por për këtë qëllime, rrjeti jonë është plotësisht i aftë që t'i monitorojë dhe t'i raportojë.
Që do të thotë, janë të mjaftueshme për të kapur sinjale të hershme dhe të nevojshme?
Besian Rama: Ideja e sinjaleve të hershme bazohet me një teknologji e cila ka nevojë për një rrjet shumë më të gjerë dhe ka nevojë për mbështetje dhe suporte jo vetëm nga ana jonë, por edhe nga shumë faktorë të tjerë të cilat mund të ndikojnë në atë që quhet early warning ose paralajmërimi i hershëm. Por për monitorimin, lokalizimin dhe njoftimin e autoriteteve përkatëse, ne jemi plotësisht në gjendje ta realizojmë me këto kapacitete që kemi.
Cilat janë këshillat kryesore për qytetarët në Shqipëri për t'u qetësuar dhe ndoshta edhe për t'u përgatitur nëse ndodhen përballë një lëkundje sizmike?
Besian Rama: Siç thashë, ne jemi një vend me aktivitet sizmik goxha të ndjeshëm dhe njerëzit kanë kaluar disa tërmete, popullsia ka ndjerë disa lloje tërmetesh me shkallët e tyre të ndryshme dhe pak a shumë e dinë se si duhet të përballohen. Gjëja kryesore që nuk duhet gjatë një tërmeti është paniku. Dhe gjëja e parë që ne nuk duam përpara një tërmeti është që njerëzit të kenë frikë nga tërmeti sepse ne jetojmë me të, është një lëvizje natyrale dhe është një lëvizje që ne si sizmologë e duam në këto shtresa, deri në këto marzhe, deri në magnitudë pesë, që ne të kemi një aktivitet sa më normal dhe energjia sizmike të çlirohet. Pra është më se normale që t'i kemi dhe ajo që duhet njerëzit të investojnë është të kenë struktura më të sigurta. Dhe për aq kohë sa ata janë të sigurt për strukturat që kanë, atëherë nuk ka asgjë për panik dhe nuk ka asgjë për t'u frikësuar dhe për të përjetuar në moment, në mënyra të pakënaqshme një ngjarje sizmike, që është më se normale dhe më se natyrale.
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
6 Shkurt11:22
Vdekja e 3-vjeçarit/ Prokuroria çon në gjyq mjekun Roland Xhaxho dhe gjashtë të tjerë
Prokuroria e Tiranës ka përfunduar hetimet dhe ka dërguar në gjyq shtatë persona lidhur me vdekjen tragjike të 3-vjeç...
AKTUALITET
6 Shkurt11:16
U tërhoq si Kryeinspektor i Përgjithshëm, Shkëlqim Hajdari merr një tjetër post
Shkëlqim Hajdari është emëruar ditën e sotme në postin e prefektit të Tiranës.
Hajdari dha dorëheqjen nga posti ...
AKTUALITET
6 Shkurt11:10
Ajola Xoxa paraqitet në SPAK, nën hetim për dosjen e Erion Veliaj
Ajola Xoxa, bashkëshortja e kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, është paraqitur në SPAK mëngjesin e sotëm, 6 shku...
AKTUALITET
6 Shkurt11:03
Dashnor Sula emërohet Kryeinspektor i Përgjithshëm
Ish-deputeti i Partisë Demokratike, Dashnor Sula, është emëruar kryeinspektor i përgjithshëm. Për pozicionin në fjal&e...
AKTUALITET
6 Shkurt10:54
Klubi i futbollit në Ekuador dyshohet se financohet nga mafia shqiptare!
Klubi nga Ekuadori, Astillero FC, i cili luan në Kategorinë e Dytë, ishte në qendër të polemikave publike pas një hetimi t&...
Nga Xhuljan Ferzaj
AKTUALITET
6 Shkurt10:39
EMRI/ Parandalohet atentati në Konispol, si e zbuloi shoferi tritolin në makinë
Një tragjedi është shmangur në zonën e Vrinës në Bashkinë Konispol, fal vëmendjes dhe reagimit të shpejt&eum...
Nga Xhuljan Ferzaj
AKTUALITET
6 Shkurt10:18
Tërmeti i dëmtoi pallatin, denoncimi i banores: Akoma nuk më kanë dhënë shtëpi siç premtuan, deri tani gënjeshtra
Tragjedia e tërmetit të vitit 2019, ka lënë ende pasoja për disa qytetarë të dëmtuar. Majlinda Cipi, banore e lagjes K...
AKTUALITET
6 Shkurt10:09
'4 Shkurti, konflikti i brendshëm shqiptar', Tare: Propaganda komuniste rrëzohet nga dokumentet arkivore
Ngjarja e 4 shkurtit 1944, e njohur në kujtesën historike si një nga masakrat më të errëta në Tiranë, vazhdon të ...
AKTUALITET
6 Shkurt09:57
Eksperti: Arseniku në bukë është alarmi më i madh, duhet hetuar
Eksperti i sigurisë ushqimore, Granit Sokoli, në intervistë në ‘Kafe Shqeto’ në Syri TV, e cilësoi ç&eu...
AKTUALITET
6 Shkurt09:53
Skandali i mbetjeve toksike/ Momenti kur mbërrijnë në gjykatë të arrestuarit
Kanë mbërritur në Gjykatën e Durrësit 20 të arrestuarit për mbetjet e rrezikshme në Portin e Durrësit.
Mëso...
