BOTA

A e ka parashikuar ndonjëherë një film kaq saktë të ardhmen?

Piranjat Përditësimi i fundit 15 Qershor 2023, 13:00
A e ka parashikuar ndonjëherë një film kaq saktë të

Filmi ‘Truman Show’ i vitit 1998 me protagonist Jim Carrey, ku tregohet për një burrë, e gjithë jeta e të cilit u shndërrua në një film me mijëra adhurues, mishëroi një epokë të re të televizionit. Sot, 25 vjet më vonë, ky film vazhdon të jetë prezent. Filmi i publikuar në vitin 1998, një komedi-dramë psikologjike satirike fantastiko-shkencore, tregon një burrë që jeton në një realitet të sajuar nga producentët televizivë.

Është po aq e parashikueshme sa lindja dhe perëndimi i diellit, një pjesë e rutinës së pandryshueshme të përditshme të Truman, i cili nuk e di se e gjithë jeta e tij është një gënjeshtër që po shikohet nga miliona njerëz.

I shkruar nga Andrew Niccol dhe me regji nga Peter Weir, filmi fitoi mbi 125 milionë dollarë në SHBA dhe rreth 264 milionë dollarë në mbarë botën dhe fitoi tre nominime për Oscar për aktorin më të mirë dytësor, skenarin origjinal dhe regjisorin por këto statistika në vetvete nuk përfaqësojnë masën të ndikimit të saj.

Filmi përshkruan në mënyrë të ndërlikuar jetën e përditshme të shitësit të sigurimeve, Truman, i cili nuk është plotësisht i vetëdijshëm se ekzistenca e tij është subjekt i një shfaqjeje globale televizive dhe etike të pasigurt, familja dhe miqtë e tij janë aktorë dhe bota përreth tij është fasada e prodhuar.

I zgjedhur për t'u shfaqur që nga lindja, jeta e Truman është dokumentuar me 5000 kamera të vendosura në të gjithë "qytetin e tij të lindjes" në ishullin Seahaven, të cilat transmetojnë jetën e tij në një shikueshmëri besnike prej 1.5 miliardë.

Sigurisht, nënteksti paralajmërues i filmit nuk u përfill, sepse soditizmi mediatik vetëm sa është bërë një pjesë gjithnjë e më e rrënjosur e jetës sonë.

Në kohën e prodhimit të “The Truman Show”, televizioni ishte në fillimet e tij, me shfaqje si “The Real World” që kryesonte, por ishte formati holandez “Big Brother”, në të cilin disa persona ndanin një shtëpi për disa javë që do ta kthente zhanrin në një fenomen mbarëbotëror.

Krijuesi i Big Brother, Peter Weir tha: Pashë Truman dhe mendova më mirë të lëviznim përpara. Big Brother doli një vit e ca më vonë.Por komenti i mprehtë i Truman Show për të jetuarit nën mbikëqyrje të vazhdueshme parashikoi jo vetëm epokën e realitetit televiziv, por të gjithë kulturën e mediave sociale.

Impakti i Truman Show krijoi edhe termin “Truman Show Syndrome”, i krijuar në vitin 2008 nga psikiatri Joel Gold dhe vëllai i tij akademik Ian Gold për të përshkruar pacientët që besonin se kishin një jetë për të argëtuar të tjerët. Ian Gold, profesor i asociuar i filozofisë dhe psikiatrisë në Universitetin McGill, thotë për BBC Culture se megjithëse filmi “kapi një moment të spikatur në historinë e teknologjisë”, ai nuk ishte shkaku i vetëm i iluzionit.

Aksesi i gjerë në celularë dhe media sociale vetëm sa do të kishte ngritur më shumë ankthet e ngjashme me Trumanin. Ky është sigurisht besimi i Dr Paolo Fusar-Poli, Profesor dhe Drejtues i Psikiatrisë Parandaluese në Departamentin e Studimeve të Psikozës në King’s College në Londër, dhe bashkëautor i kërkimit mbi fenomenin e sindromës Truman Show të botuar në Revistën Britanike të Psikiatrisë 2008.

Dr Fusar-Poli i tha BBC Culture: Sigurisht, digjitalizimi i thellë i kohëve të fundit dhe hiperekspozimi i jetës sonë në mediat sociale mund të shkaktojë këto përvoja [të ngjashme me Trumanin]. Profesor Gold thekson se “realitetet kulturore janë gjithmonë ndërhyrëse në përvojën psikotike”, dhe për këtë arsye kalimi në një jetë shumë digjitale mund të rrisë paranojën.

Gold dhe Fusar-Poli flasin për rëndësinë e Truman Show me identitetin modern, por Weir gjithashtu thekson faktin se filmi flet për një paranojë më themelore, pavarësisht nga tendencat aktuale kulturore. Kur u takua me aktorë në audicion për filmin, zbulon ai, disa thanë se u identifikuan me Trumanin sepse në rininë e tyre ishin ndjerë si “të mashtruar, ku të gjithë rreth tyre aktronin”.

Megjithatë, ka një grimcë  shprese në fund, shpresë se Truman mund të vazhdojë të jetojë jetën e tij pa praninë e shqetësuar të një audience të kudogjendur. Shoqëria jonë do të bënte mirë ta merrte si sugjerim shembullin e tij./BBC

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 5

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 5

3 vite pa licencë: Si u punësua psikologia në Vorë dhe kush mban përgjegjësi?

Flet i dyshuari i Masakrës së Beratit: Çfarë zbulon Kudret Zhuka?

Ne jemi me ju, gjatë gjithë vitit!

Zëri ynë për çdo grua që lufton sot!

Konflikti familjar në Klos që përfundoi në dhunë: Çfarë ndodhi mes Fluturës dhe të afërmve?

Kalvari i Anxhelës: Si u kthye një histori dashurie në një makth të vërtetë?

"Doktor Shkencash": Çfarë fshihet pas titullit akademik të Ulsi Manjës?

Unë e njoh atë djalin e shtrirë përtokë.

4 ditë revolte, gjenerata e re flet ndryshe.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 4

Vendimi që ngre dyshime: Çfarë e detyroi gjyqtaren e Shkodrës të vendosë për 42-vjeçarin?

Nga t*rturat te ekzekutimi barbar: Masakra e ’97-ës që nuk u zbardh kurrë.

I pastrehu kërkon ndihmë, Bashkia e Korçës i “ofron” një rrenoje.

Paguaj që të punosh: Zbërthehet skema e mashtrimit me "punën nga shtëpia"

Skandali me tunelin e Skërficës: Pas dështimit 23-milionësh, ARRSH thërret policinë për "Piranjat"

Ermal Pashaj: "Jam këtu kundër mediokërve, kriminelëve dhe dështimit 13-vjeçar të kësaj politike"

Manastirliu, kandidatja për Bashkinë e Tiranës, plagjiatura e radhës.

Patronazhistët e Ogerta Manastirliut gjatë Pranisë Besnike

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 3

Shantazh në emër të dashurisë, 40-vjeçari terrorizon gruan e martuar.

Faturat e avokatit. Si u zhdukën mijëra euro pa bërë asnjë punë?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Saranda e fëmijërisë sime, sot mes plumbave

Nga mësuese filloreje në drejtoreshë gjimnazi. Historia që na vjen nga Ishmi i Durrësit.

Rilindësit me plagjiaturë / Piranjat kapin ish-ministren e Arsimit. Si do të justifikohet ajo?

Prania besnike, një strategji djallëzore për të eliminuar praktikat institucionale.

Fshije videon! Mos shkatërro një jetë.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 2

Nga burgu në arrest shtëpie: Eduard Limaj rikthehet te përndjekja e grave!

Haris Vongli: Dua të kthehem në Shqipëri për Davidin, tim bir.

Fyerje ndaj nxënësve, ngacmime e shkelje rregulloreje: Kush është nëndrejtori problematik?

Institucionet në shërbim të krimit: Pse hesht kryeministri për skandalet?

Nga tritoli te kërcënimet me jetë: Çfarë po ndodh me policin Altin Preka?

Porti i Durrësit po mbyllet, investimet në infrastrukturë vazhdojnë. Cili është justifikimi i APD?

Skandali me doktoraturën e Taulant Ballës: Piranjat zbulojnë mashtrimin!

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 1

“Dua 120 mijë euro”/ Si u zaptua prona në rrugën e Durrësit, zbardhet skema e mashtrimit

Tmerri i 40-vjeçares / Si u shndërrua njohja e re në përndjekje, shantazh dhe denigrim në rrjet

Pesë muaj pa të birin/ Nëna kërkon zbatimin e vendimit të gjykatës

TEC-et lundruese dhe mbetjet e rrezikshme/ KESH paguan edhe për trajtimin e mbetjeve të “Tigrave”

Liria nuk burgoset, as në Hagë, as në Beograd

“Ministrja kopjace”/ Klodiana Spahiu në krye të Shëndetësisë, punimi i diplomës rezulton plagjiaturë

“Nuk duam të ikim nga Shqipëria, por nga ju”/ Monologu i një brezi që nuk ju ka frikë

Flamingot që “zgjuan” një popull kundër qeverisë/ Revolta më e madhe qytetare në 30 vite

E premte | ? 20:45 | ???? Syri TV

Çdo të premte | ? 20:45 | ???? Syri TV

Si u tentua të shantazhohej me 100 mijë euro shefi i kabinetit të Përparim Ramës përmes mediave

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 16

Gruaja me dy identitete që premton “shërim” me ujin e kufomave në Pejë