BOTA

Debati në SHBA: Cilat yndyrna janë të shëndetshme dhe cilat jo?

Piranjat Përditësimi i fundit 14 Maj 2026, 11:53

Debati në SHBA: Cilat yndyrna janë të shëndetshme dhe cilat

Dy nga zërat më me ndikim në udhëzimet ushqimore në SHBA janë të një mendimi për bazat, por ndahen në dy përbërës kryesorë për gatim: gjalpi dhe yndyra e viçit.

Si yndyra tradicionale gatimi, gjalpi dhe yndyra e viçit i japin shije ushqimeve dhe mund t’i bëjnë vaktet më të kënaqshme, por janë të pasura me kalori.

Udhëzimet dietike për amerikanët 2025–2030, të zhvilluara nga Departamentet e Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore (HHS) dhe Bujqësisë (USDA), i përfshijnë të dyja si opsione të shëndetshme për gatim. “Kur gatuani ose shtoni yndyra në ushqime, jepni përparësi vajrave me acide yndyrore esenciale, si vaji i ullirit,” thuhet në udhëzime. “Opsione të tjera mund të përfshijnë gjalpin ose yndyrën e viçit.”

Por kur udhëzimet u publikuan në janar, Shoqata Amerikane e Zemrës (AHA) dha një deklaratë duke kërkuar një qasje të kujdesshme dhe të bazuar në prova ndaj përdorimit të gjalpit dhe yndyrës së viçit. “[Ne] i inkurajojmë konsumatorët të japin përparësi proteinave me bazë bimore, ushqimeve të detit dhe mishit pa shumë yndyrë, dhe të kufizojnë produktet shtazore me shumë yndyrë, përfshirë mishin e kuq, gjalpin, dhjamin dhe yndyrën e viçit, të cilat lidhen me rrezik më të lartë kardiovaskular,” tha organizata me bazë në Dallas, Teksas.

Në përgjigje të pyetjeve nga Fox News Digital, si AHA ashtu edhe HHS theksuan objektivat e tyre të përbashkëta më shumë sesa dallimet. AHA “është në përputhje me Udhëzimet Dietike në çështjet kryesore: hani ushqim të vërtetë, shmangni ushqimet shumë të përpunuara dhe kufizoni drithërat e rafinuara dhe sheqernat e shtuara,” tha Andrew Nixon, zëdhënës i HHS për Fox News Digital. “Ne mezi presim të punojmë bashkë me AHA për të promovuar këto parime dhe për të luftuar epideminë e sëmundjeve kronike të lidhura me dietën.”

AHA, nga ana tjetër, tha në një deklaratë se “progresi i qëndrueshëm ndodh kur bashkohemi.” “Ne jemi të përkushtuar të punojmë së bashku me qeverinë dhe partnerë të tjerë në shëndetësi, akademi, sektorin privat dhe komunitetet në mbarë vendin për të çuar përpara zgjidhje praktike dhe të bazuara në prova që e bëjnë më të lehtë zgjedhjen e ushqimeve të shëndetshme për të gjithë,” tha zëdhënësi i AHA.

“Kur keni vaj kanole që ka qëndruar në një tigan për gjithë ditën… bëhet i hidhur dhe mund ta ndjesh shijen e yndyrës së vjetër në ushqim.”

“Bashkë, ne do të krijojmë një të ardhme në të cilën jetët më të gjata dhe më të shëndetshme janë të arritshme për të gjithë.”

Zëdhënësi i AHA gjithashtu vuri në dukje se udhëzimet e HHS janë “në shumë mënyra të rëndësishme në përputhje” me ato të saj, përfshirë shmangien e ushqimeve ultra të përpunuara dhe ngrënien e ushqimeve të plota.

Edhe pse gjalpi dhe yndyra e viçit janë tema të rëndësishme, shefi i kuzhinës nga Kalifornia Andrew Gruel tha se debati po anashkalon një çështje më të madhe.

Ai tha se problemi real është mënyra se si amerikanët gatuajnë në të vërtetë. Gruel, i cili është pjesë e lëvizjes Make America Healthy Again (MAHA), i tha Fox News Digital se çështja është që amerikanët tashmë përdorin shumë yndyrë kur gatuajnë — dhe se duke kaluar te përbërësit tradicionalë, ata mund ta ulin atë.

“Unë gjithmonë i inkurajoj yndyrnat e ngopura, përveç vajit të avokados dhe vajit të ullirit,” tha ai. “Nuk është gjithmonë, për mua, gjalpë dhe yndyrë viçi apo dhjam derri. … Unë përdor shumë dhjam ose edhe schmaltz, që është yndyrë pule.”

Duke përdorur këto yndyra, tha Gruel, arrihet “një shije më e pastër dhe më e theksuar. Dhe si rezultat, përdor më pak prej saj.” “Përdorimi i më pak yndyre me cilësi më të lartë në planin afatgjatë është më i mirë sa i përket sasisë së yndyrës që përdor. Dhe ky është çelësi.”

Ai dha një krahasim të thjeshtë: a do të preferonit të lyeni bukën me gjalpë apo të hidhni një filxhan vaj soje mbi të? Ky ndryshim është edhe më i dukshëm në kuzhinat reale, ku vajrat shpesh lihen në temperaturë të lartë për orë të tëra, tha Gruel.

“Nëse keni vaj kanole që ka qëndruar në një tigan gjithë ditën… bëhet i hidhur dhe mund ta ndjesh shijen e yndyrës së vjetër në ushqim,” vuri në dukje ai. Gruel tha se mbështetësit e MAHA dhe ata skeptikë ndaj yndyrave shtazore kanë një pikë të përbashkët: vajin e ullirit.

“Ne e dimë që vaji i ullirit është i mirë. Shumë nga ajo që konsumojmë nga raftet ka vajra industrialë me fara me cilësi të ulët,” tha Gruel. “Edhe nëse bën një vinegret në shtëpi, nuk është vetëm më i shëndetshëm, por edhe më i lirë.” Ai shtoi: “Ka shumë mënyra për të ulur këto yndyra në dietën tonë thjesht duke gatuar një vakt më shumë në shtëpi në javë ose duke bërë vetë një salcë. Ky është vërtet çelësi./Përktheu Piranjat News

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 16

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 16

Gruaja me dy identitete që premton “shërim” me ujin e kufomave në Pejë

A ka Shqipëria një Nicola Gratteri?

Katër nëna në kërkim të fëmijeve/ Bisedat që zbuluan rrjetin e errët

Flamur Gjuzi, i dënuar për"shpërdorim detyre" sot drejtor i Policisë Bashkiake, sërish shkel ligjin?

Pallatet u zhytën“Durrës Marina" dhe Autoriteti Portual bëjnë veprimin e papritur përballë skandalit

Ekskluzive/ Nicola Gratteri çmonton skemën e pastrimit të parave të ndërtimit në Tiranë

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 15

Enkel Demi duke luftuar paragjykimet për shqiptarët. (kamera e fshehtë)

Milva Ekonomi i firmosi miliona euro Vilma Nushit, kjo e fundit i investoi te kulla e Ervin Matës

Ajo çfarë mund të na mësojë Kosova.

Laboratorë “copy-paste”/ I njëjti mjek firmos analiza në disa pika, skema që ngre pikëpyetje

Rrjeti i ‘errët’ i vajzave të zhdukura! Bisedat tronditëse si funksiononte grupi.

Bleu 300 m2 tokë në vitin 2004, kthehet nga emigrimi dhe gjen aty vilë 3-katëshe.

“Na detyruan nga Dubai”/ Konstruktori i Durrës Marina zbulon pse u zhytën pallatet

Drejtori që tregon sjellje të pahijshme me nxënësen: Jam i fortë edhe në parti

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 14

Turisti zemërgjerë nga Italia dhe patatinat falas

Aksidentet “pushtojnë” oborrin e familjes në Klos, banori: Një ditë do ndodhë tragjedi

Lidhja jashtëmartesore që përfundoi në makth /32-vjeçarja rrëfen shantazhin me video intime

Sherr në terminalin e Peshkopisë, shoferi: Mos më vidh pasagjerët! Shko ha bukë te pjesa jote

Artisti dhe Frika

Si u kthye në urrejtje dashuria mes ish-bashkëshortëve dhe ‘lufta’ për 200 mijë euro!

14-vjeçare me dr*gë dhepro*titucion, rrjeti i errët i minoreneve të zhdukura

Zhytja e pallateve te Alabarit/ IKMT pranon anomalitë në “Durrës Marina”: Janë zhytur 28 cm

"Ederlezi", festa e veçantë e komunitetit rom.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 13

Do t’i fus duart edhe nëse bërtet, motra e 13 vjeçares rrëfen tmerrin e mesazheve që mësuesi ia çon

“Inspektori gjobëvënës” i bashkisë terrorizon qytetarët

Pagat e mohura të druvarëve në Navaricë! Miliona lekë për të marrë dhe kërcënime

Rruga Thumanë–Kashar/ 1 miliard euro dhe “5 lekëshi” që po merret nga xhepat e qytetarëve

Me viza turistike ose kontrata futbolli drejt Europës/ Kush fshihet pas skemës së trafikimit?

Nënat denoncojnë ikjet nga shtëpia dhe jetën e dyshimtë të adoleshentëve

Për mediat dhe fëmijët

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 12

Muzikanti i rruges “vjedh” koleget. Banka e fundit

Dajak për 50 metra rrugë në Dibër, kushërinjtë në ’luftë’ për pronën.

Fisnik Syla, “BAMIRËS” apo shantazhues

A janë "idiotë "shqiptarët e Maqedonisë së Veriut? Çfarë do të thoshte Arbën Xhaferraj?

Presidenti i FSHP reagon për deklaratat e Erkand Qerimaj: Lajthita atëherë, tani kam reflektuar

Nga jetimorja te humbja e kujdestarisë. Rrëfen nëna që kërkon bashkimin me vajzën pas 13 vitesh

Tigrat e Vlorës: energjia që prodhohet 6 herë më shtrenjtë se sa shitet.

Skandali i zhytjes së pallateve në Durrës Marina / Ndërhyn IKMT.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 11

Dhjetëra punonjës fasonerie pa marrë pagat: Blerimi mori lekët dhe u zhduk! Pronari premton zgjidhje

Hapet filial i bankës turke në “zemër” të Bllokut, reklamat vendosen pa leje

Energji për brezin tim

Nga ‘Viola’ tek Dorina: Si përfundoi në borxh një histori dashurie në distancë

Firma “Trade Minerals Al” po shkatërron mjedisin dhe infrastrukturën e fshatit Gjegjan në Kukës

Nga shpërthimi i drejtorit te prapaskenat e ushqimit në institucionin privat në Elbasan