Mbi 80 ditë protesta në Shqipëri, nuk kanë pasur ndikim vetëm mbi bulevardin e tiranës në të cilin vërshuan në...
BOTA
Operacioni sekret që pengon rritjen marramendëse të çmimeve të naftës. Njihuni me kalimet "e errëta" përmes Ngushticës së Hormuzit
PiranjatPërditësimi i fundit 22 Gusht 2026, 18:07
Pasditen e 25 korrikut, një supertanker u ankorua në terminalin e naftës Mesaieed në Katar, rreth 40 kilometra në jug të Dohas. Katër ditë më vonë, i ngarkuar me naftë bruto, ai kaloi përmes Ngushticës së Hormuzit dhe vazhdoi rrugën drejt Gjirit Persik.
Por më 31 korrik, pak pas orës 14:00, ndërsa ndodhej pranë Dubait, anija u zhduk nga ekranet e monitorimit. Supertankeri kishte çaktivizuar sistemin e tij AIS, transponderin që transmeton identitetin, pozicionin, kursin dhe shpejtësinë e një anijeje. Për shërbimet që monitorojnë transportin ndërkombëtar detar, VLCC-ja 300 metra e gjatë pushoi përkohësisht së ekzistuari.
Në orën 10:00 të mëngjesit të 1 gushtit, sinjali i saj u rishfaq. Por deri atëherë, supertankeri kishte kaluar tashmë në anën tjetër të Ngushticës së Hormuzit.
Kalimi i tij nuk ishte një incident i izoluar. Siç raporton CNN në një reportazh të gjerë, kjo është pjesë e një taktike të re nga industria e naftës: kalime “të errëta” gjatë natës, me sistemet e zbulimit të çaktivizuara dhe të shoqëruara nga ushtria amerikane, me qëllim uljen e rrezikut të sulmeve iraniane me dronë. I njëjti supertanker ishte shënjestruar rreth një muaj më parë, kur u godit nga një dron, por ngarkesa nuk shpërtheu.
8 deri në 9 milionë fuçi që tregu nuk i “sheh”
Me ndihmën e Marinës Amerikane, kompanitë e naftës nga Arabia Saudite, Kuvajti, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë marrë me qira anije-cisterna që kalojnë përmes Ngushticës me transponderët e tyre të çaktivizuar.
Anijet transportojnë naftë nga Gjiri Persik në Gjirin e Omanit, ku ajo transferohet në cisterna të tjera, në pronësi ose të marra me qira nga klientët fundorë. Anijet e para kthehen më pas në Gjirin Persik për të marrë një ngarkesë të re.
Në këtë mënyrë, pjesa më e madhe e kostove të sigurimit dhe e rrezikut fizik që lidhet me një kalim përmes Hormuzit transferohet nga transportuesit ndërkombëtarë tregtarë te vetë vendet prodhuese të naftës dhe, sa i përket sigurisë së kalimit, te Shtetet e Bashkuara.
Praktika duket se ka dhënë më shumë rezultate nga sa po regjistrojnë tregjet.
Sipas Departamentit Amerikan të Energjisë, mesatarisht 8 deri në 9 milionë fuçi naftë kalojnë ende çdo ditë nëpër Ngushticën e Hormuzit. Kjo është rreth dyfishi i shifrës që vlerësojnë analistët e Wall Street-it dhe kompanitë e monitorimit të transportit detar, si Kpler, të cilat mbështeten shumë te sinjalet AIS.
Diferenca shpjegohet pikërisht me zhdukjen e anijeve nga hartat e monitorimit.
Vetëm në dy ditë, në Gjirin e Omanit u regjistruan më shumë se një duzinë transferimesh nga një anije në tjetrën, ndërsa ngarkesat vijuan më pas drejt Kinës, Tajvanit, Koresë së Jugut, Filipineve, Vietnamit dhe Tajlandës.
80% e kalimeve tani bëhen “në errësirë”
Taktika e re vjen në një moment kritik për tregun global të energjisë.
Konflikti ka ndërprerë rreth një të pestën e furnizimit botëror me naftë për gjashtë muaj. Ndërkohë, rezervat komerciale të naftës dhe karburanteve kanë rënë ndjeshëm, rezervat strategjike të SHBA-së janë në nivele të papara që nga fillimi i viteve 1980, ndërsa Kina po përdor një pjesë të rezervave të saj të mëdha për të parandaluar një rritje edhe më të madhe të çmimeve ndërkombëtare.
Përballë rrezikut të një krize shumë më të madhe energjetike, prodhuesit e Lindjes së Mesme kanë filluar të zbatojnë në mënyrë sistematike tranzitet “e errëta” gjatë javëve të fundit.
Zgjidhja është gjithçka përveçse e padëmshme. Ngushtica e Hormuzit është vetëm rreth 37 kilometra e gjerë në pikën e saj më të ngushtë dhe një anije cisternë mund të zbulohet ende nga radarët ose satelitët, edhe kur AIS-i i saj është i fikur. Dy anije nga Emiratet e Bashkuara Arabe u sulmuan këtë javë.
Pavarësisht rrezikut, sipas Kpler, rreth 80% e trafikut përmes Ngushticës gjatë dy javëve të fundit është zhvilluar pa transponderë aktivë, me anijet që lëvizin sa më pranë bregdetit të Omanit dhe larg Iranit.
Arabia Saudite anashkalon Hormuzin
Kalimet sekrete nuk janë i vetmi truk që prodhuesit e Lindjes së Mesme po përdorin për të ruajtur eksportet e tyre.
Arabia Saudite ka ridrejtuar rreth 5 milionë fuçi në ditë përmes tubacionit Lindje-Perëndim drejt portit të Yanbu-së, në Detin e Kuq. Këto janë vëllime që, në rrethana normale, do të largoheshin nga portet e Gjirit Persik dhe do të kalonin përmes Hormuzit. Prodhuesit në rajon kanë arritur të anashkalojnë Ngushticën për rreth 2 milionë fuçi shtesë në ditë.
Në të njëjtën kohë, prodhimi është rritur në pjesë të tjera të botës. Brazili, Guajana dhe Venezuela kanë shtuar më shumë se 1 milion fuçi në ditë në tregun global, ndërsa Shtetet e Bashkuara po prodhojnë gjithashtu qindra mijëra fuçi shtesë në ditë.
Nga ana tjetër e ekuacionit, Uashingtoni ka liruar 400 milionë fuçi nga rezervat e tij strategjike, duke ulur ndjeshëm nivelin e Rezervës Strategjike të Naftës. Kina gjithashtu po përdor rezerva të mëdha nafte, ndërsa po ul ndjeshëm importet e naftës bruto. Edhe kërkesa ka rënë për shkak të çmimeve më të larta.
Tregu, me fjalë të tjera, është treguar shumë më fleksibël nga sa prisnin edhe analistët me përvojë në fillim të krizës.
Satelitët shohin anije që nuk shfaqen në harta
Shkalla e vërtetë e operacionit zbulohet nga imazhet satelitore. Në fotot e 14 gushtit, rreshta me pika të vogla – anije – duket se lëvizin në një hark përgjatë bregdetit të Omanit dhe përmes Ngushticës.
Në të njëjtën kohë, nuk kishte të dhëna përkatëse në sistemin AIS. Anijet, në thelb, ishin “në errësirë”.
Pse kjo zgjidhje nuk mund të zgjasë përgjithmonë
Sistemi blen kohë, por nuk e zgjidh problemin. Gjatë luftës, vlerësohet se rezervat globale të naftës janë zvogëluar me deri në 1.9 miliardë fuçi.
Edhe nëse tregu përfundimisht arrin ekuilibrin, këto rezerva do të duhet të rimbushen në një moment. Përndryshe, ato do të arrijnë nivele aq të ulëta sa nuk do të mund të shërbejnë më si një jastëk mbrojtës kundër një krize të re.
Në një skenar të tillë, mekanizmi kryesor balancues do të jetë shumë më i dhimbshëm: çmimet do të duhet të rriten mjaftueshëm për të kufizuar më tej konsumin global.
Problemi tashmë po fillon të shfaqet te karburantet e rafinuara. Tre nga katër qendrat kryesore globale të rafinimit janë nën presion të fortë. Lufta ka dëmtuar rafineritë e Lindjes së Mesme dhe ka ulur eksportet e produkteve të naftës nga rajoni.
Në të njëjtën kohë, rafineritë ruse janë goditur nga dronët ukrainas, ndërsa Moska, duke u përballur me mungesa karburanti në vend, ka ulur eksportet. Kina gjithashtu po redukton eksportet e produkteve të rafinuara për të garantuar furnizimin e brendshëm, duke e ngarkuar pjesën më të madhe të barrës mbi rafineritë amerikane në Bregun e Gjirit, të cilat nuk mund të funksionojnë me kapacitet të plotë për një kohë të pacaktuar.
Nafta pranë 100 dollarëve dhe benzina, nafta dhe karburanti i avionëve më të shtrenjtë
Presioni është tashmë veçanërisht i fortë mbi benzinën, por sidomos mbi naftën dhe karburantin e avionëve, ku kapaciteti i rafinimit në dispozicion nuk është i mjaftueshëm për të përmbushur lehtësisht kërkesën.
Kjo është arsyeja pse çmimet e tyre janë rritur shumë më tepër nga sa do të justifikonte vetëm çmimi i naftës bruto.
Donald Trump kishte arritur të përmbante pritjet e tregut për muaj të tërë, duke folur për përparim të afërt diplomatik. Por strategjia amerikane tani është zhvendosur drejt ushtrimit të presionit të zgjatur ekonomik dhe detar mbi Iranin.
Ky ndryshim i ka çuar çmimet e naftës gradualisht më lart, duke iu afruar tashmë 100 dollarëve për fuçi.
Konflikti për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit vazhdon ta mbajë naftën dhe, akoma më shumë, benzinën, naftën dhe karburantin e avionëve në nivele të larta, duke nxitur inflacionin dhe duke kufizuar të ardhurat e disponueshme të konsumatorëve.
Megjithatë, fakti që tregu global ka arritur të krijojë rrugë të reja, të rrisë prodhimin në vende të tjera, të përdorë rezervat strategjike dhe të kryejë miliona fuçi tranzit “të padukshëm” përmes Hormuzit deri më tani ka shmangur skenarin më të keq.
Pa këtë operacion të koordinuar dhe kryesisht të padukshëm, ndërprerja më e madhe e furnizimit me naftë që ka parë ndonjëherë tregu botëror mund t’i kishte çuar çmimet shumë më lart. /PiranjatNews/
