Ndërsa bota po nxiton drejt një epoke tërësisht të digjitalizuar, Shqipëria po mbetet pas, duke shënuar nivelet më t&e...
BOTA
Si mbijetoi një nga vendet më të bombarduara në planet
PiranjatPërditësimi i fundit 3 Tetor 2026, 21:35
Para vitit 1965, Vinh Moc ishte një fshat i qetë peshkatarësh në Vietnamin qendror. Peizazhi përreth ishte i gjelbër, me fusha orizi, bambu dhe plazhe të arta.
Por pozicioni strategjik i fshatit, pranë vijës që ndante Vietnamin e Veriut nga ai i Jugut, do ta kthente atë në një nga vendet më të bombarduara në planet gjatë Luftës së Vietnamit.
Për më shumë se tetë vjet, forcat amerikane hodhën mbi këtë zonë rreth nëntë mijë ton eksplozivë. Për banorët, largimi nuk ishte një mundësi reale. Fshati ishte nën sulm të vazhdueshëm dhe e vetmja mënyrë për të mbijetuar ishte të fshiheshin nën tokë.
Kështu nisi ndërtimi i tuneleve të Vinh Moc. Brenda vetëm dy vitesh, banorët krijuan një kompleks të jashtëzakonshëm nëntokësor, me mure të trasha, tavane të harkuara dhe korridore të ndërtuara në formë zigzagu, në mënyrë që të zbusnin efektin e shpërthimeve.
Qindra njerëz jetuan atje për rreth gjashtë vjet, ndërsa bombardimet vazhdonin mbi kokat e tyre. Kompleksi nuk ishte thjesht një strehë emergjente. Ai u shndërrua në një komunitet të vërtetë nëntokësor, me hapësira për banim dhe shërbime të ndryshme.
Madje, aty u ndërtua edhe një repart materniteti. Të paktën 17 fëmijë lindën nëntokë, ndërsa lufta vazhdonte mbi sipërfaqe. Por tunelet e Vinh Moc ishin vetëm një pjesë e një rrjeti të madh nëntokësor të ndërtuar në Vietnam gjatë luftës.
Ato tregojnë se si një popullsi civile, përballë bombardimeve masive, u përpoq të krijonte një mënyrë të re jetese nën tokë.
Sot, tunelet janë një nga dëshmitë më të veçanta të Luftës së Vietnamit dhe një kujtesë e asaj që mund të bëjnë njerëzit kur mbijetesa varet nga zgjuarsia dhe përshtatja.
Gjithsesi, historia e vendeve të fshehura nën tokë nuk kufizohet vetëm te Vietnami. Në ishullin Volin të Polonisë, një destinacion sot i njohur për pushime, nazistët ndërtuan në mënyrë sekrete, në vitin 1936, një kompleks të gjerë bunkerësh dhe tunelesh.
Projekti shkelte hapur Traktatin e Versajës, i cili ndalonte riarmatimin gjerman pas Luftës së Parë Botërore. Sot, ky rrjet, i njohur si “Qyteti nëntokësor i Volinit”, është i hapur për vizitorët.
