Ka nisur protesta e radhës qytetare në Bulevardin “Dëshmoret e Kombit”, ndërsa tubimi kundër qeverisë hyn sot në ...
BOTA
Si një portret i Abraham Lincoln nga shekulli i 19-të u zbulua më vonë se ishte i rremë
PiranjatPërditësimi i fundit 28 Mars 2026, 10:59
Në shekullin e 19-të, imazhi publik luante një rol të rëndësishëm në politikë, veçanërisht për figura si Abraham Lincoln. Përmes fotografive dhe portreteve, ai arriti të ndërtojë një identitet të fuqishëm dhe të fitojë mbështetje nga publiku. Megjithatë, një nga portretet e tij më të njohura u zbulua më vonë se ishte i manipuluar, duke treguar ndikimin e madh të propagandës dhe përpunimit të imazhit në atë kohë. Ishte një nga mënyrat përmes të cilave Abraham Lincoln arriti në pushtet, duke fituar presidencën e SHBA-së në vitin 1861, pikërisht përpara se kjo fushë e re të bëhej e përhapur gjerësisht, dhe duke përdorur fotografitë në avantazhin e tij. Harold Holzer, autor i librit The Lincoln Image, argumenton se “Lincoln e kuptoi se paraqitjet e favorshme mund të ishin shpëtimi i tij kozmetik”. Edhe pse shpesh tallej me pamjen e tij – pasi u akuzua se kishte dy fytyra, politikani u përgjigj: “Po të kisha një fytyrë tjetër, mendon se do të mbaja këtë?” – Lincoln ishte një model i rregullt për portrete, duke pozuar për më shumë se 120 fotografi në 18 vitet e fundit të jetës së tij, sipas Holzer.
Njëra prej tyre, e realizuar në shkurt 1864 nga Anthony Berger, u bë një fotografi ikonike e Lincoln-it, e përdorur për të krijuar një gravurë të presidentit që zbukuronte kartëmonedhën prej pesë dollarësh nga viti 1914 deri në 2007. Berger ishte fotografi kryesor në një studio në Uashington, DC, e themeluar nga Mathew Brady – një nga fotoreporterët e parë në SHBA, i njohur për imazhet e tij nga fusha e betejës gjatë American Civil War. Siç ka thënë Dr Hany Farid: “Brady manipulonte rregullisht fotografitë për të krijuar imazhe më tërheqëse”. Sipas The New York Times, Brady, ish-piktor, “nuk ishte kundër disa formave të retushimit” – diçka që ndodhte shpesh në atë kohë, siç i tha Holzer Civil War Book Review: “Kjo ishte bërë edhe më parë, por Lincoln dhe grafika amerikane u zhvilluan pothuajse së bashku, dhe praktika u rrit ndjeshëm gjatë Luftës Civile. Printime të heronjve të vjetër të Luftës Meksikane u ribotuan me koka të reja; fotografitë pa mjekër të njerëzve si Lincoln, Lee dhe Jackson u përditësuan. Një botues në Ohio nxori rreth 50 portrete të heronjve ushtarakë të Unionit, duke përdorur vetëm pesë ose gjashtë trupa, mbi të cilët vendoseshin portrete të ndryshme për të përmbushur kërkesën rajonale.”
Dhe, përveç faktit që fitoi mjekër, Lincoln nuk shpëtoi nga kjo praktikë. Rreth vitit 1865, koka e tij nga fotografia e Berger-it e vitit 1864 u përmbys dhe u vendos mbi trupin e një gravure të vitit 1852 nga Alexander Ritchie. Sipas Dr Farid: “Në fillim të karrierës së tij, politikani jugor John C Calhoun ishte një mbështetës i fortë i skllavërisë. Prandaj është ironike që portreti pothuajse ikonik i Abraham Lincoln është një përbërje e trupit të Calhoun dhe kokës së Lincoln.” Thuhet se kjo u bë sepse nuk kishte një portret mjaftueshëm “heroik” të Lincoln-it. Gravuristi William Patevendosi kokën e Lincoln mbi trupin e Calhoun, ndoshta për t’i dhënë një pamje më dinjitoze dhe patriotike. Në imazhin e Calhoun-it, letrat mbi tavolinë mbanin mbishkrimet “Kushtetuta strikte”, “Tregti e lirë” dhe “Sovraniteti i shteteve”. Në përbërjen me Lincoln-in, këto u ndryshuan në “Kushtetuta”, “Unioni” dhe “Shpallja e Lirisë”.
T’i jepje Unionit një fytyrë – me trupin e një mbrojtësi të skllavërisë
Kontrasti nuk mund të ishte më i madh. Siç thotë Holzer: “Portreti i John C. Calhoun u shndërrua në një portret të Lincoln-it, me rroba madhështore, ku unionisti zëvendësoi separatistin.” Studiuesi i Lincoln-it i tha BBC Culture: “Ironia e madhe historike është që koka e ruajtësit të Unionit është mbi trupin e mohuesit të madh – fytyra e çliruesit mbi trupin e një mbrojtësi të zjarrtë të skllavërisë.”
Ndoshta ironia edhe më e madhe është se vetë Lincoln kishte përqafuar portretet si një mënyrë për të forcuar pozitën e tij dhe për të ngulitur Unionin në mendjet e publikut. Sipas The New York Times, “Në muajt e parë të presidencës së tij, Lincoln jo vetëm që i toleronte fotografët e tij; ai e kuptonte intuitivisht se ata po e ndihmonin shumë, ndërsa përpiqej t’i jepte Unionit një fytyrë – fytyrën e tij.” Fillimisht, sipas Holzer, printimet “ndihmuan ta bënin Lincoln-in të pranueshëm si kandidat dhe gjithashtu e shndërruan atë në një ikonë që simbolizonte mundësi të pakufizuara amerikane – ndarësin e hekurudhës që ishte ngritur në potencialin e tij të plotë”. Pasi u bë president, “ai ndryshoi imazhin e tij duke rritur mjekrën. Gravuristët u përgjigjën duke nxjerrë portrete më atësore dhe dinjitoze.”
Dhe pas vrasjes së Lincoln-it në vitin 1865, thotë Holzer, “pati një shpërthim të kërkesës për imazhe: portrete heroike, skena në shtratin e vdekjes, madje edhe imazhe retrospektive që sugjeronin se ai ishte një udhëheqës aktiv ushtarak”. Përbërja Lincoln/Calhoun ka të ngjarë të jetë krijuar “kur kërkesa për imazhe të Lincoln-it martir arriti kulmin”, thotë Holzer për BBC Culture.
Holzer beson se personi i parë që zbuloi se imazhi ishte një përbërje ishte arkivisti i ndjerë i Bibliotekës së Kongresit, Milton Kaplan, në një artikull shkencor të vitit 1970 për revistën Winterthur Portfolio të titulluar Heads of State.
Ky dhe printime të tjera të Lincoln-it “e ngritën Lincoln-in në statusin e një hyjnie amerikane”, thotë Holzer. “Ne e dimë sa shumë i vlerësonin amerikanët këto imazhe që sot mund të duken primitive. Ata i vendosnin në vendet më të shenjta në shtëpitë e tyre: mbi oxhakun në dhomën e ndenjes.”
Në fund, Lincoln mund të ketë pasur fjalën e fundit – i kujtuar si hero i Unionit pjesërisht falë trupit të një mbështetësi të skllavërisë./Përktheu Piranjat News
