Në prag të miqësores Shqipëri – Izrael, e cila do të mbahet sonte në stadiumin “Air Albania” të Tiran&...
LIFESTYLE
Ilaçi kundër mushkonjave? Deri tani e kemi ditur gabim
PiranjatPërditësimi i fundit 28 Maj 2026, 22:23
Mushkonjat mund të mësojnë ta shoqërojnë erën e DEET-it - ilaçi më i zakonshëm kundër insekteve - me mundësinë e një vakti, deri në atë pikë sa ato kafshojnë më shpesh kur spërkaten me të, sipas një studimi të publikuar sot.
Studiuesit ishin në gjendje të "stërvitnin" mushkonjat duke përdorur një metodë të ngjashme me eksperimentin e famshëm të Pavlovit, në të cilin qentë mësuan ta shoqëronin mbërritjen e ushqimit të tyre me pështymën kur dëgjonin tingullin e një zile.
Rezultatet laboratorike të marra në "kushte shumë specifike" nuk e vënë në dyshim efektivitetin e DEET, theksoi Claudio Lazzari, profesor emeritus në Institutin e Biologjisë së Insekteve në Universitetin e Tours.
Përbërësi aktiv N,N-dietil-meta-toluamide, i zhvilluar në SHBA në vitet 1940, ka ndihmuar në shpëtimin e shumë jetëve në të gjithë botën. DEET është "referenca absolute për sa i përket repelentëve, të përdorur nga Organizata Botërore e Shëndetësisë për të luftuar transmetimin e sëmundjeve të shkaktuara nga mushkonjat", theksoi Lazzari, një nga autorët e studimit të botuar në revistën shkencore Journal of Experimental Biology.
Megjithatë, shpjegoi ai, "ne duhet të zhvillojmë substanca të reja, më efektive, më miqësore me mjedisin, më pak alergjene" dhe, për këtë arsye, "të kuptojmë se si veprojnë repelentët te insektet". Sipas profesorit, “nuk e dimë pse” këto përbërës aktivë janë efektivë në largimin e mushkonjave. A kanë ato një efekt neurotoksik? A i pengojnë ato të zbulojnë aromën tonë? Apo thjesht i bëjnë të ndihen keq?
Në eksperimentin e tij, studiuesit i imobilizuan mushkonjat pas një rrjete pëlhure dhe më pas u dhanë atyre një qese me gjak të ngrohtë deleje për të vëzhguar se sa me dëshirë do ta kafshonin atë me proboscis-in e tyre. Nuk është çudi që mushkonjat (Aedes aegypti, një specie që transmeton dengue, Zika, ethet e verdha dhe chikungunya) ishin shumë të interesuara për vaktin falas. Siç pritej, kur qeset u zhytën në DEET, mushkonjat u larguan me neveri.
Në një fazë të dytë, ekipi i ushqye mushkonjat me gjak të ngrohtë për 20 sekonda, por spërkati DEET gjatë 10 sekondave të fundit të vaktit. Eksperimenti u përsërit tre herë dhe më pas mushkonjat u ekspozuan vetëm ndaj aromës së ilaçit largues. Dhe këtë herë, 60% u përpoqën të “kafshonin” rrjetën e pëlhurës, pa asnjë qese gjaku pas saj.
Anëtarja e ekipit, Agilen Nali, ua tregoi duart e saj - njëra e pastër, tjetra e spërkatur me DEET - mushkonjave "të stërvitura" për të parë se cilën do të preferonin për vaktin e tyre. Dhe për habinë e saj, ato nxituan drejt dorës së spërkatur! Studiuesit bënë të njëjtin eksperiment duke zëvendësuar gjakun me sheqer (mushkonjat ushqehen gjithashtu me nektar) dhe rezultatet ishin të njëjta.
"Kjo do të thotë se nuk është kimia e molekulës që e bën atë toksike për mushkonjat, por neveria shkaktohet nga mënyra se si mushkonja interpreton informacionin", shpjegoi Lazari. "Truri i mushkonjës mund ta modifikojë përgjigjen e saj, bazuar në përvojën e saj", tha Clement Vinozer, bashkautor i studimit dhe biokimist në Virginia Tech. /PiranjatNews/
