Në prag të miqësores Shqipëri – Izrael, e cila do të mbahet sonte në stadiumin “Air Albania” të Tiran&...
EDITORIAL
7 shpjegime mbi trendet e politikës globale (dhe efektet lokale)
PiranjatPërditësimi i fundit 18 Janar 2026, 16:08
Nga Enver Robelli
1. Pezullimi i vizave të emigrimit: pse Serbia nuk është në listë, ndërsa Shqipëria dhe Kosova po?
Për shkak se në krahasim me shtetet e tjera të Ballkanit nga Serbia emigrojnë më pak njerëz në SHBA. Arsyeja e dytë: ata që emigrojnë, janë kryesisht njerëz të kualifikuar, për shembull inxhinierë të sektorit të IT-së. Rrjedhimisht, ata janë të kërkuar nga tregu amerikan i punës dhe nuk ekziston rreziku të përfundojnë si shfrytëzues të ndihmave sociale. Së fundi Donald Trump publikoi një listë sipas të cilës një përqindje e lartë e shtetasve që janë shpërngulur në SHBA nuk punojnë dhe janë të varur nga ndihmat sociale amerikane.
Në këtë listë shtetasit e Kosovës figuronin me 46 për qind. Shqipëria me 41 për qind. Mali i Zi me 37 për qind. Njohës të sistemeve sociale amerikane e kanë shpjeguar tashmë se nuk mund të thuhet në mënyrë paushalle se të gjithë këta njerëz që emigrojnë në SHBA janë keqpërdorues të ndihmave sociale. Bëhet fjalë për përkrahje nga shteti që vetë ligjet amerikane i parashohin. Përndryshe – nga të njëjtat benefite përfitojnë 39 për qind e familjeve amerikane, pra joemigrante.
Por Trump nuk interesohet për këto detaje. Prioritet i tij është: Amerika dhe shtetasit e saj. E ka thënë, po e zbaton. Por do të ishte tepër e thjeshtë të thuhej: Trump nuk ka të drejtë fare. Në shtetin amerikan të Minnesotas persona me prejardhje somaleze grabitën nga viti 2020 mbi 1 miliard dollarë – këtë e bënë duke mashtruar sistemet sociale. 86 mashtrues – 78 prej të cilëve janë me origjinë somaleze – janë akuzuar deri më tani në këtë çështje. 59 prej tyre janë dënuar me burg. Prokurori i çështjes, Joseph Thompson tha: “Gjatë karrierës sime jam specializuar në çështjet e mashtrimit, por përmasa e asaj që ka ndodhur këtu në Minnesota më lë pa frymë”.
2. Bordi i Paqes për Gazën dhe ftesat e Trumpit
Pikësëpari më bëri përshtypje gjuha e Donald Trumpit në letrën që u bë publike nga disa politikanë, të cilët u ftuan të bëhen pjesë e planit të presidentit amerikan për Gazën. Është një letër që Trump ua ka dërguar disa krerëve të shtetit anekënd globit, jo vetëm këtij të Tiranës. Të kthehemi te gjuha e Trumpit: Është një gjuhë e ndërtuar me superlativë e me ekzagjerime. Për shembull: thotë se ky është “bordi më mbresëlënës”, pastaj “bordi më me ndikim i krijuar ndonjëherë”, mandej “aq i veçantë sa kurrë më parë nuk ka ekzistuar diçka e ngjashme”.
Pse është Shqipëria në këtë bord? Trump dëshiron të krijojë një koalicion shtetesh që do mbështesin planin e tij për Gazën. Nuk është sekret se kryeministri i Shqipërisë, i cili është në pushtet tashmë 13 vite, ka arritur të krijojë një profil në arenën e politikës botërore. Këtu një rol mund të ketë luajtur edhe njohja e tij – madje afërsia – me dhëndrin e Trumpit, Jared Kushner. Nga ky raport do të thosha më shumë tregtar se diplomatik natyrisht që përfiton personalisht edhe kryeministri i Shqipërisë. Me vetëm pak ironi mund të themi: ishulli i Sazanit e bën të rëndësishëm kryeministrin e Shqipërisë edhe në bregdetin e Gazës. Pyetja është: a përfiton Shqipëria? Mbetet për t’u parë. Së paku për disa orë pushtetarët në Tiranë mund të buçkariten dhe kësisoj të shpresojnë se njerëzit do të harrojnë serinë e aferave korruptive që tejkalojnë çdo imagjinatë.
3. Borde, nënborde dhe prapaskena
Agjencia amerikane e lajmeve Bloomberg njoftoi se presidenti Donald Trump synon t’u kërkojë shteteve një miliard dollarë për një vend në Këshillin e Paqes të planifikuar prej tij. Kjo u demantua nga Shtëpia e Bardhë – ndonëse jo krejtësisht.
Nga shtete me buxhete modeste si puna e Shqipërisë, SHBA-të me siguri do të kërkojnë përkrahje në mënyra të tjera, jomonetare. Për shembull: mund të kërkohet dërgimi i ushtarëve shqiptarë në Gaza që do të shërbejnë në kuadër të forcës ndërkombëtare të sigurisë ose ndonjë kontribut tjetër më shumë teknik.
Duhet ditur një gjë. Bordi i Paqes për Gazën i ka disa nivele. Së pari: Bordi Ekzekutiv Themelues. Kryetar i këtij bordi është Donald Trumpi (e ka emëruar veten), anëtarë janë – dhëndri i tij Jared Kushner, pastaj ministri i Jashtëm amerikan Marco Rubio, dy këshilltarë të Trumpit, një biznesmen miliarder, shefi i Bankës Botërore – dhe Tony Blair, i cili prej shumë vitesh (sipas disa raporteve nga viti 2013) punon si këshilltar i kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama. Vështirë të imagjinohet se Blair e bën këtë pa honorar. Blair nuk ka ndonjë kriter moral apo etik sa i përket klientëve të tij. Më 2015 ai u bë këshilltar edhe i Aleksandër Vuçiqit, atëherë kryeministër i vendit. Me atë rast firma konsulente e Blairit, “Tony Blair Associates” (TBA), njoftoi se ai do të ndihmojë në ngritjen e një pike qendrore kontakti, e cila do të këshillojë Vuçiçin për reformat. 10 vjet më vonë Serbia nuk është më e reformuar, por më autoritare se ç’ka qenë. Me apo pa këshilla të Tony Blairit, kjo është e parëndësishme. Nga ky bashkëpunim me leverdi kanë dalë Blair dhe Vuçiqi, Serbia jo.
Sa i përet planit të Trumpit për Gazën: Nën Bordin Ekzekutiv Themelues ekziston Bordi Ekzekutiv i Gazës. Aty përveç disa emrave që u përmendën më lart anëtarë janë edhe ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan dhe një ministre nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Bie në sy se në Bordin e Paqes të Trumpit nuk është asnjë palestinez. Një lloj drejtori – “Përfaqësues i Lartë” – që do koordinojë punët e Bordit të Paqes në terren do të jetë diplomati bullgar Nikollai Mlladenov, i cili ka një karrierë interesante. Ai rrjedh nga një familje e privilegjuar e nomenklaturës komuniste bullgare. Babai i tij ka qenë oficer i lartë i shërbimit sekret bullgar. Mlladenov në vitet 90-të, pas studimeve në Londër, ka punuar për Fondacionin Soros në Sofje. Mandej ka bërë një karrierë politike në Bullgari – si deputet i partisë konservatore dhe deputet në Parlamentin Europian, pastaj ka qenë emisar i OKB-së për Irakun dhe për konfliktin izraelito-palestinez.
4. Groenlanda
Grenlanda është pjesë e Danimarkës, e Danimarka anëtare e NATO-s. Rrjedhimisht, Grenlanda është territor i NATO-s. Në rast se ky territor sulmohet nga Kina apo Rusia, SHBA-të janë të obliguara ta mbrojnë. Që nga viti 1951 ekziston një marrëveshje mes SHBA-ve dhe Danimarkës sipas të cilës Washingtoni mund të hap sa të dojë baza ushtarake në Grenlandë. Në dekadat e fundit SHBA-të i kanë mbyllur gati të gjitha bazat në Grenlandë. Ka mbetur vetëm një. Dikur SHBA-të kishin 6000 ushtarë në Grenlandë, tani i kanë 150.
